آیت‌الله‌العظمی حسین مظاهری

کار و کوشش
سرهم‌بندی در اداره‌ها مصیبتی است. بعضی کارمندان با قاطعیت کار نمی‌کنند و مدت زیادی ارباب رجوع را معطل می‌کنند. مردم بر اثر کم کاری، بد کاری و بیکاری برخی کارمندها، دچار دردسر می‌شوند و باید از کار و زندگی خویش دست بکشند و مرتب در رفت و آمد به اداره باشند تا کارشان حل شود. در صورتی که اگر محکم‌کاری در اداره‌ها حاکم باشد، فوراً مشکل ارباب رجوع را حل می‌کنند.
صرف نظر از ضرورت محکم‌کاری، طبق این روایت، همه باید در زندگی کوشا و فعال باشند و از کار و تلاش برای آبادی دنیا مضایقه نکنند. امام کاظم(ع) فرموده‌اند: «إنّ الله تعالی لیُبغضُ العَبد النَوّام: خدای متعال بندة تنبلِ پرخواب را دوست ندارد؛  إنّ الله تعالی لیُبغضُ العبد الفارغ: خدا بندة بیکار را دوست ندارد.»
نقل کرده‌اند هرگاه پیامبر اکرم(ص) مردی را می‌دیدند و از او خوشش می‌آمد، یعنی از حیث ظاهر، او را مفید و مستعد کار می‌یافتند، می‌پرسیدند: «شغلش چیست؟ آیا حرفه‌ای دارد؟» اگر می‌گفتند: «بیکار است»، می‌فرمود: «سَقط مِن ‏عَینی: از چشمم افتاد!»
آیات فراوانی در قرآن کریم، حاوی دو مفهوم «ایمان» و «عمل صالح» در کنار هم است؛یعنی معمولاً هر جا در قرآن صحبت از ایمان شده، بدون فاصله، با عباراتی نظیر «الذین‏ آمنوا و عَملوا الصالحات» ، بر  کار و کوشش نیز تأکید شده است.
 قرآن می‌فرماید: هر کس ایمان داشته باشد و عمل شایسته و نیکو انجام دهد، در دنیا زندگی روشن و پاکیزه پیدا می‌کند و در آخرت از حیاتی طیب‌تر برخوردار می‌گردد: «مَن عَمِلَ صالحاً مِن ذکر أو أُنثی‏ و هو مُؤمن فلنُحیینهُ حیاةً طیبه: هر کس ـ از مرد یا زن ـ کار شایسته کند و مؤمن باشد، قطعاً او را با زندگی پاکیزه‏ای، حیات [راستین‏] می بخشیم، و لنَجزینّهُم أجرهُم بأحسَن ما کانوا یَعمَلون: و مسلماً  آنان را  مطابق بهترین عملی که انجام می‏دادند، پاداش خواهیم داد» (نحل،۹۷).
باید توجه شود که منظور از عمل صالح در این آیه، صرفاً عباداتی نظیر نماز و روزه نیست، بلکه هر تلاشی در جهت آبادی دنیا از راه حلال و نیز هر عمل مشروعی که برای جامعه مفید باشد و عقل انسان آن را بپسندد، عمل صالح است.  
 کوتاهی در کار و تلاش و تسامح در تأمین معیشت زندگی، منجر به احتیاج و وابستگی می‌شود که منفور تعالیم دینی است. انسان باید با کوشش خود زندگی را تأمین کند و در این زمینه مستقل باشد. 
یکی از مصائب بزرگ، بیکاری است؛ البته مسئولان وظیفه دارند زمینة کار و فعالیت جوانان را فراهم سازند و بیکاری را ریشه کن کنند، اما گذشته از آن، خود مردم و جوان‌ها نیز باید به فکر کار و تولید باشند و به دنبال کارهای راحت و پشت میز نشستن و نظایر آن نگردند.
اگر به آمار میزان کار در کشورهای پیشرفته مراجعه شود، معلوم می‌گردد که میانگین ساعت انجام کار در آن کشورها بالاست و همین، عامل موفقیت، پیشرفت و استقلال آنهاست. 
اساساً هر ملتی که تلاش و کوشش کند، از احتیاج و وابستگی در امان است و به پیشرفت و توسعه دست می‌یابد و در مقابل، ملتهای تنبل که به درستی تلاش نمی‌کنند و کارهای آنها توأم با محکم‌کاری نیست، محکوم به احتیاج و وابستگی هستند.
ارزش کار در تعالیم دینی به قدری است که امام صادق(ع)  آن را مانند جهاد در خط مقدم جبهه می‌دانند: «الکاد علی عیاله کالمُجاهد فی سبیل الله».
سوره عصر، سوره عجیبی است؛ در حالی که مختصر است، یک دنیا معنا دارد:«بسم‏الله الرحمن الرحیم و العصر إن الإنسان لفی خُسر إلا الذین آمنوا و عملوا الصالحات و تواصوا بالحق و تواصوا بالصبر». 
در ابتدای آن، به کار و کوشش قسم می‌خورد. بعد می‏فرماید: همه انسان‏ها ورشکسته هستند، بدبخت هستند، خسارت می‌بینند؛ مگر یک طائفه و آن کسانی هستند که ایمان دارند، پایه زندگی آنها ایمان است و علاوه بر آن، عمل صالح و شایسته به‌جا می‌آورند. البته امربه‏معروف و نهی‏ازمنکر نیز دارند. اما با تأکید، مردم را به کار و کوشش توصیه کرده، از کارهای زشت و بدون منفعت
باز می‏دارد. 
اگر در قرآن کریم، برای اهمیت کار و کوشش، آیه دیگری نداشتیم، آیات سوره عصر برای پی بردن به اهمیت فراوان آن
کافی بود.