روابط فرهنگی میان دو ملت ایران و ترکیه، میتواند با اجرایی شدن ایده «راه و مسیر شمس و مولانا» و تبدیل شدن مسیر خوی به قونیه به یک مسیر گردشگری فرهنگی و ادبی، توسعه یابد.
به گزارش روابط عمومی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، وزیر فرهنگ در امتداد برنامههای بزرگداشت حافظ شیرازی و بهمناسبت سال فرهنگی ایران و ترکیه ۲۰۲۵، در دیدار با همتای ترکیهای خود گفت: روابط فرهنگی و اجتماعی میان دو ملت که از گذشته وجود داشتهاست، میتواند بنیاد قابلتوجهی برای توسعه روابط باشد و «سال فرهنگی ۲۰۲۵ایران و ترکیه» نقطهعطفی در ارتقاء روابط فرهنگی و اجتماعی دو کشور ایجاد کند.سیدعباس صالحی تصریح کرد: بهدلیل شرایطی که در کشور ما و منطقه رخ داد تا حدودی برخی فرصتها را برای فعالیت پرشورتر بهمناسبت سال فرهنگی ایران و ترکیه از دست دادهایم اما در ادامه امسال و همچنین ابتدای سال آینده میتوان برنامههای «سال فرهنگی ایران و ترکیه» را همچنان جدی گرفت و اقدامات متعددی برای ادامه آن تدوین کرد .
وی پیشنهاد داد: باتوجه به اینکه وضعیت منطقه آرامتر شدهاست، میتوانیم همزمان با سفر احتمالی آقای اردوغان به ایران (یا در صورت هرگونه جابهجایی و فارغ از موضوع سفر)، جشنواره مولانا را در ایران برگزار کنیم. بخش عمدهای از جهان بهویژه مردم ایران و ترکیه به مولانا تعلق خاطر قابل توجه دارند. دو کشور در زمینه شعر، موسیقی، فیلم، نمایش و حوزههای دیگر کارهای بسیاری انجام دادهاند و این جشنواره میتواند نمایشگاهی جدی و عمومی از آنچه ما و شما درباره مولانا و میراثش انجام دادهایم، باشد.
وزیر فرهنگ افزود: همچنین از امسال میتوان ایده «راه و مسیر شمس و مولانا» را دنبال کرد و ایدههایی برای تبدیل شدن مسیر خوی به قونیه به یک مسیر گردشگریِ فرهنگی و ادبی داشتهباشیم؛ شاید بتوانیم با همکاری یکدیگر این مسیر را بهعنوان میراث ناملموس در یونسکو ثبت کنیم. خوی و قونیه و ارتباطات میان آنها میتواند فرصت قابل توجهی برای توسعه گردشگری و میراث فرهنگی ایران و ترکیه باشد. صالحی گفت: پیشنهاد دیگر آن است که بهمناسبت هزار و پانصدمین سالِ ولادت پیامبر رحمت (ص) برنامه مشترکی داشته باشیم. در روابط ایران با ترکیه کمیتههای مختلفی فعالند که میتوانند در اجرایی شدن برخی طرحها و ایدهها کمک کنند. بهتر است کمیتهای مشترک بین دو وزارتخانه تشکیل شود تا پیشنهادها را عملیاتی کنیم.
وی یادآور شد: یکی از مباحثی که هنوز تا حدودی متوقف مانده و به تصمیمگیری روشنتری نیاز دارد، موضوع برنامه جامع مبادلات فرهنگی دو کشور است. موافقتنامه فرهنگی که دو کشور باهم داشتند، مناسبات فرهنگی را به میزان زیادی مشخص کردهاست اما برنامه جامع میتواند کمککننده امورات جاری و آینده باشد.
وزیر فرهنگ اظهار کرد: نمایشگاههای کتابی که در ترکیه برگزار میشوند، میتوانند برای ایران جذاب باشند. در ایران نیز نمایشگاه بینالمللی کتاب برگزار میشود که از نظر جمعیت و استقبال داخلی و خارجی یکی از رویدادهای مهم فرهنگی منطقه است. لذا همکاری دو کشور در زمینه نمایشگاههای کتاب و حضور متقابل بهعنوان «میهمان ویژه» میتواند بسیار مفید باشد.
محمت نوری ارسوی، وزیر فرهنگ و گردشگری ترکیه نیز در این دیدار گفت: دو ملت ایران و ترکیه روابطی دیرینه و درهمتنیده دارند و فرهنگ در تعاملات دو کشور از سهم بسزایی برخوردار است و از این بابت است که برای سال فرهنگی ایران و ترکیه اهمیت زیادی قائل هستیم.
وی افزود: چند سالی است که جشنوارههای «راه فرهنگی» را در ترکیه داریم؛ از کلانشهرها شروع کردهایم و بهتدریج به شهرهای کوچک و مناطق مختلف آناتولی رفتهایم. این جشنوارهها در سراسر کشور برگزار شدهاند و امسال با فعالیتهای فرهنگی و هنری برای سنین و اقشار مختلف، در ۲۰شهر و با بیش از ۴۵هزار هنرمند برگزار میشوند؛ نهادهای فرهنگی کشورهای دیکر نیز در این جشنوارهها غرفه دارند و اگر شما هم مشارکت داشته باشید در تقویت این جشنواره مؤثر است.
محمت نوری ارسوی اظهار کرد: فعالیتی را با همکاری شهرداری کلانشهر قونیه درمورد مولانا خارج از کشور برگزار میکنیم و سعی میکنم در جریان سفر رئیسجمهوری ترکیه به ایران، این فعالیت در ایران نیز برگزار شود.
وی افزود: پیشنهادی که در مورد مسیر خوی-قونیه ارائه کردید نیز میتواند با همکاری شهرداری قونیه عملی شود؛ تعداد زیادی از گردشگران ایرانی از قونیه بازدید میکنند که پیشنهاد حضرتعالی در این زمینه اهمیت دارد. برای تسریع این طرح نه تنها دولت مرکزی، بلکه مدیریتهای محلی نیز باید وارد عمل شوند تا کارها سریعتر و بهتر پیش بروند. همچنین اجرای فعالیت مشترکی بهمناسبت هزار و پانصدمین سالگرد میلاد پیامبر اکرم (ص) نیز بسیار مفید خواهد بود .
یادمان سال فرهنگی ایران و ترکیه
گفتنی است وزیر فرهنگ کشورمان در ادامه فعالیتهای خود در سفر به ترکیه، در مراسم یادمان سال فرهنگی ایران و ترکیه ۲۰۲۵ سخنرانی کرد. صالحی در بخشهایی از سخنان خود گفت: ادبیات همواره زبان دلهاست؛ فراتر از مرزهای جغرافیا و سیاست. ایران و ترکیه، دو سرزمین کهن در غرب آسیا، طی قرنها از رهگذر زبان شعر و حکمت به یکدیگر نزدیک شدهاند.
وی ادامه داد: امشب، ما نهتنها از شاعری بزرگ یاد میکنیم، بلکه از پیوندی دیرین و ناگسستنی سخن میگوییم؛ پیوندی که ریشههای آن در فرهنگ و ادب دو ملت ایران و ترکیه ریشه دوانده و شاخههایش در گستره تاریخ و تمدن ما سایه افکندهاست.از روزگار سلجوقیان تا دوران عثمانی، از خانقاههای قونیه تا مدارس اصفهان، از کتابخانههای استانبول تا محافل ادبی تبریز، شعر و ادب فارسی و ترکی دوشادوش هم در ذهن و جان مردمان جاری بوده است. ما دو ملت، در طول تاریخ، از فرهنگ و ادب به مثابه دارایی و سرمایهای مشترک پاسداری کردهایم و شعرا، چونان پلی مطمئن، این سرمایه را به نسلهای بعد رساندهاند.
صالحی یادآور شد: در این میان، حافظ شیرینسخن جایگاهی ویژه دارد. او فقط شاعر ایران نیست؛ وی نماینده روح مشترک شرق اسلامی است. شعر او، ترکیبی از عرفان و عقل، شور و اندیشه، عشق و حکمت، بیداری و به خود آمدن و اصلاح درون و برون است. امروز وقتی در ترکیه از حافظ سخن میگوییم، فقط یک شاعر ایرانی را معرفی نمیکنیم؛ بلکه از یکی از استوانههای هویت فرهنگی مشترک منطقه سخن میرانیم. دیوان وی جزو آن دسته از متون زبان فارسی است که از دیرباز در قلمرو عثمانی مورد توجه بوده و در آن دیار برای آموختن زبان فارسی میخواندند و برای تسلط در فن شعر و دانش زیباییشناسی تدریس میکردند. وجود شروح مختلف بر دیوان حافظ در قلمرو آناتولی، خود آشکارترین نشانه برای این حضور معنوی و ادبی در حافظه و میراث مشترک ایران و ترکیه است.
وزیر فرهنگ تأکید کرد: جهان امروز بیش از هر زمان دیگر به پیام حافظ نیازمند است. او در میان بحرانها، زبان صلح و عشق را بهکار گرفت. در دورانی که تعصبات، جهان را در تنگنا قرار میداد، حافظ با جسارت گفت: آسایش دو گیتی تفسیر این دو حرف است/ با دوستان مروّت، با دشمنان مدارا
امشب، در نکوداشت حافظ، بار دیگر به یاد میآوریم که ادبیات، میراث مشترک و سرمایه پایدار ملتهای ماست. اگرچه سیاستها تغییر میکنند و نسلها میآیند و میروند، شعر حافظ و مولانا همچنان در سویدای دلهای ایرانی و ترک زنده است. بیاییم این چراغ فروزان را باهم روشن نگهداریم و به نسل آینده منتقل کنیم. چه نیکوست که جوانان ایرانی و ترک، در مدارس و دانشگاهها، دیوان حافظ را بخوانند و از او عشق، آزادی، معنویت و زیبایی را بیاموزند.
اجرای ارکستر موسیقی ملی ایران در آنکارا
همچنین در ادامه برنامههای بزرگداشت حافظ شیرازی، بخش سازهای ایرانی ارکستر موسیقی ملی ایران به سرپرستی پوریا شیوافرد با خوانندگی مجتبی عسگری، شامگاه سهشنبه ۲۲مهرماه ۱۴۰۴ (۱۴اکتبر ۲۰۲۵) در قالب برنامهای مشترک با نوازندگان سازهای سنتی ترکیه روی صحنه رفت. این اجرا در چارچوب همکاریهای فرهنگی دو کشور با مشارکت بنیاد رودکی و سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار شد.
در این برنامه، مجموعهای از آثار برجسته موسیقی ایرانی برای حاضران اجرا شد و تمامی اشعار این آثار از دیوان حافظ شیرازی انتخاب شده بود تا این اجرا جلوهای از پیوند شعر و موسیقی ایرانی را در سطح بینالمللی نمایان سازد .
شما چه نظری دارید؟