سرویس سیاسی –اجتماعی :
احتمال آغاز مجدد جنگ از سوی آمریکا و اسرائیل به بهانه توسعه برنامه موشکی ایران، تکرار ادعای دخالت ایران در جنگ اوکراین و روسیه، حادثه خشونت آمیز سیدنی مساله پول های بلوکه شده ایران در بانک های قطر، وضع نیروهای مقاومت در منطقه و فعال شدن مجدد گروه داعش در منطقه از جمله موضوعاتی بود که «اسماعیل بقایی» سخنگوی وزارت خارجه درنشست خبری اش بانمایندگان رسانه ها پیرامون آنها سخن گفت .
به گزارش خبرنگار اطلاعات، بخش های مهم پرسش ها و پاسخ های سخنگوی دستگاه دیپلماسی درنشست دیروز چنین است :
اسرائیل و همسو با آنها رسانههای آمریکایی مجدداً روی یک موج خبری تمرکز کردهاند مبنی بر اینکه نخستوزیر رژیم صهیونیستی در دیدار پیشِرو با رئیسجمهوری آمریکا تلاش خواهد کرد که او را به بهانه توسعه برنامه موشکی ایران به حمله مجدد به ایران مجاب کند. همزمان برخی چهرههای افراطی هیأت حاکمه آمریکا مثل آقای گراهام هم بحث همیشگی خودشان را مبنی بر اینکه توسعه برنامه موشکی ایران به نوعی موجودیت اسرائیل را به خطر میاندازد برجسته کردهاند. برخی هم معتقدند که این موج خبرسازیها به منظور اقناع ایران برای نشستن پای میز مذاکره در رابطه با برنامه موشکی است. نظر شما را در این باره چیست؟
بقایی: برنامه موشکی ایران برای دفاع از کیان ایران توسعه داده شده است، نه برای مذاکره ، بنابراین به هیچ عنوان قابلیتهای دفاعی ایران که برای بازداشتن متجاوزان از هرگونه خیال حمله طراحی شده است، امری نیست که بشود درباره آن صحبت کرد.
نکته دیگر اینکه ما اینجا با یک نفاق و دورویی آشکار مواجه هستیم. برنامه موشکی دفاعی ایران به عنوان تهدید معرفی میشود و از آن طرف سیل تسلیحات کشتار جمعی به سوی رژیم صهیونیستی، رژیمی که مشغول نسلکشی است، رژیمی که خاک دو کشور را در اشغال دارد و فقط در چند ماه اخیر به هفت کشور حمله کرده است، سرازیر میشود. این یک تناقض آشکار و یک تباهی اخلاقی کاملاً واضح است که آمریکا و کشورهایی که حامی رژیم صهیونیستی هستند باید در مورد آن پاسخگو باشند.
آقای عراقچی در مصاحبه راشاتودی در مورد همکاریها با آژانس و نحوه بازرسی از تأسیسات آسیبدیده توضیحاتی را دادند و گفتند که این موضوع روی میز است و باید با آژانس بنشینیم و گفتگو کنیم. حال با توجه به رایزنیهایی که گهگاه در جریان است، آیا قرار است مذاکره جدیدی با آژانس کلید بخورد یا خیر؟
بقایی: تماسهای ما با آژانس ادامه دارد. مادامی که عضو معاهده منع اشاعه هستیم و به موافقتنامه جامع پادمان ملتزمیم، میدانیم که چگونه تعهدات خودمان را اجرا کنیم.
موضوع خاصی که مدیرکل آژانس درباره آن مدام صحبت میکند، نکتهای است که اولاً خود ایشان باید پاسخگو باشد و همواره این سئوال را از طرفهایی که باعث و بانی شکلگیری این وضعیت هستند بپرسد. ما در شرایطی مورد حمله قرار گرفتیم و تأسیسات تحت پادمان مورد تعرض قرار گرفت، که بیشترین بازرسیها از برنامه هستهای ما صورت میگرفت.
آیا ما باعث توقف در این روند شدیم یا کسانی که بهطور غیرقانونی و جنایتکارانه به تأسیسات ما حمله کردند؟ نحوه بازرسی از این تأسیسات آسیبدیده اساساً هیچ شیوهنامهای در موردش وجود ندارد، به خاطر اینکه تا کنون چنین چیزی سابقه نداشته است.
عدم خروج ما از انپیتی از یک سو و ارائه نکردن اطلاعات و بحث عدم مذاکره با آژانس از سوی دیگر فضای مبهمی در روابط ما با آژانس به وجود آورده است. این وضعیت تا چه زمانی میتواند تداوم داشته باشد و منجر به بحران نشود؟
بقایی: دلیلی برای شکلگیری بحران نیست. تکلیف روشن است. ایران عضو معاهده انپیتی است و تعهدات خودش را به خوبی اجرا کرده است. ما برای مدت طولانی بیشترین میزان بازرسی را از ناحیه آژانس بینالمللی انرژی اتمی داشتیم. طرف مقابل، به شمول آژانس بینالمللی انرژی اتمی، باید واقعاً پاسخگو باشد که به مسئولیتهایش عمل نکرده است.
هنوز از اینکه یک محکومیت ساده در مورد اقدام رژیم صهیونیستی و آمریکا علیه تأسیسات هستهای ایران انجام دهند خودداری کردهاند. این محکومیت صرفاً برای دلخوشی ما نیست؛ یک امر غیرقانونی و یک نقض فاحش حقوق بینالملل و ضربه شدید به رژیم منع اشاعه است که برای اینکه دیگر تکرار نشود، حتماً باید از طرف دولتهای عضو سازمان ملل متحد و از طرف مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی محکوم شود. عدم محکومیت میتواند نه فقط به منزله بیتفاوتی و بیاعتنایی نسبت به یک امر غیرقانونی، بلکه به مثابه تشویق به تکرار این جنایت باشد.
در دیدار آقایان عراقچی و لاوروف، دو طرف اقدام به امضای سندی در رابطه با همکاریهای وزارت امور خارجه دو طرف کردند. در اخبار آمده است که این سند در راستای همان معاهده راهبردی ایران وروسیه است که از چند ماه پیش به اجرا درامد . نظر شما در این خصوص چیست؟
بقایی: سندی که امضا شد، شروع روند جدید بعد از خاتمه دوره سهساله سند قبلی بود و با توجه به اینکه موافقتنامه شراکت راهبردی ایران و روسیه هم لازمالاجرا شده است، این سند اهمیت مضاعف پیدا میکند، به این جهت که از سوی آن سند به نوعی پشتیبانی میشود و حوزههای همکاری ایران و روسیه طبق آن سند خیلی گستردهتر از قبل شده است. از این نظر، برای هر دو طرف مهم است و فکر میکنیم که مبنای خوبی برای تقویت رایزنیها بین ایران و روسیه خواهد بود.
با وجود آنکه جمهوری اسلامی ایران بارها هرگونه دخالت و کمک نظامی در جنگ اوکراین را بهصراحت رد کرده است، شورای اروپا اخیراً در بیانیهای مدعی شد که ایران، بلاروس و کره شمالی به روسیه در این جنگ کمک نظامی کردهاند. واکنش وزارت خارجه ایران به این ادعای مطرحشده از سوی شورای اروپا چیست؟
بقایی: این یک ادعای تکراری است. در بیانیههای مشابه قبلی، از چند کشور نام میبردند؛ از چین و روسیه گرفته تا ایران و مدعی میشدند که این کشورها به روسیه در منازعه اوکراین کمک میکنند. ما از ابتدای شروع این درگیری اعلام کردیم که مشکلات فیمابین دو کشور باید از طریق گفتگو حلوفصل شود و بههیچعنوان هیچ مداخلهای در این منازعه نداشتیم
و نداریم. اینکه انتظار داشته باشند هر کشوری که با روسیه ارتباط دارد و رابطه دوستانه با روسیه برقرار کرده است، روابط خود را به خاطر بستههای تحریمی اروپا قطع کند، کاملاً غیرمنطقی است. روابط ایران و روسیه بر اساس منافع و احترام متقابل بین دو کشور بنیان نهاده شده و این امر بههیچعنوان بهمنزله ضدیت این رابطه با سایر کشورها نیست. کشورهای اروپایی واقعاً باید بهجای تکرار اتهامزنی به طرفهای دیگر، مسئولیتهای خودشان را متوجه باشند و به آن عمل کنند. طرفهای اروپایی باید به سوابق رفتاری خود نگاه و بررسی کنند که چرا اساساً منازعه اوکراین شکل گرفت؟ چرا که به دلیل اقدامات خصمانه ناتو و رفتارهایی که موجب تحریک طرفهای مختلف شد، بهزعم خودشان امنیت اروپا در معرض مخاطره قرار گرفت. آنها باید قبل از آنکه به رفتارهای دیگران نگاه کنند، درباره عملکرد خودشان پاسخگو باشند. متوقف نکردن این روند، مشکلی را حل نمیکند؛ مساله در خود اروپا ست و خودشان باید در این زمینه به مسئولیتهایشان عمل کنند.
در روزهای اخیر بعد از اینکه شاهد حادثه خشونتآمیز در سیدنی بودیم، «آنی ماشون» مأمور سابق سازمان امنیت داخلی انگلیس این حادثه را نقشه صهیونیست ها برای بدنامسازی فلسطینیها دانست. با توجه به این موضوع، آیا سازوکار بینالمللی برای پاسخگو کردن صهیونیستها وجود دارد؟
بقایی: در سال ۱۹۵۴ پرونده ای در مصر با عنوان «لاوان» معروف شد که طبق آن ، رژیم صهیونیستی با سوء استفاده از یهودیان مصری، مجموعهای از بمبگذاریها و عملیاتهای خرابکارانه را علیه اهداف غیرنظامی متعلق به آمریکا و انگلیس در اسکندریه و قاهره از جمله علیه کتابخانهها و دفاتر پستی انجام داد وهدف این اقدامات، حفظ نیروهای اشغالگر انگلیسی در کانال سوئز و تخریب روابط مصر با کشورهای غربی در دوران حاکمیت جمال عبدالناصر بود.
این یک مورد کاملاً روشن است که در ابتدا نقش رژیم صهیونیستی در آن انکار میشد، اما در سال ۲۰۰۵، رسماً افرادی که از آن ماجرا جان سالم بهدر برده بودند مورد تقدیر قرار گرفتند ؛ بنابراین پس از حدود ۵۰ سال، خودشان رسماً اعتراف کردند که چنین عملیاتی وجود داشته است. چنین اقداماتی از سوی صهیونیستها مسبوق به سابقه است و بهترین ابزار برای مقابله با چنین رفتاری، رسوا کردن و اطلاعرسانی عمومی درباره رفتارهای رژیم صهیونیستی است؛ رژیمی که برای پیشبرد اهداف خود، از هیچ ابزار غیرانسانی دریغ نمیکند.
هفته گذشته همزمان با سفر دکتر عراقچی به روسیه، آقای لاریجانی با معاون نخستوزیر روسیه در تهران دیدار کرد . لطفاً در مورد علت این همزمانی دیدارتوضیح بفرمایید و اینکه در سفر عراقچی به مسکو چه اهدافی دنبال میشد؟
بقایی: طبیعی است که روابط ایران و روسیه روابط بسیار گستردهای است و رفتوآمد هیأتهای دیپلماتیک از هر دو طرف، امر کاملاً متعارف محسوب میشود. اینکه ترافیک دیپلماتیک وجود داشته باشد و هیأتهایی از روسیه به تهران سفر کنند و از ایران به مسکو سفر انجام شود، کاملاً طبیعی است.
تا امروز درباره سرنوشت ۶میلیارد دلار پول ایران در قطر، جزئیات روشن و قابل اتکایی منتشر نشده است. لطفاً بفرمایید آیا این پول همچنان غیرقابل دسترس است ؟
بقایی: در این مورد قبلاً هم اطلاعرسانی شده است. این یکی از صدها نمونه بدعهدی آمریکا ست. در جریان آن تفاهمی که صورت گرفت، قرار بود اموال متعلق به مردم ایران در دسترس دولت جمهوری اسلامی ایران قرار بگیرد و بتوانیم استفادههای لازم را از این منابع انجام دهیم. متأسفانه، طرف آمریکایی نقض عهد کرد و این نقض عهد تا به امروز ادامه دارد.
برخی اظهار نظرها وجود دارد مبنی بر اینکه پس از جنگ غزه، مقاومت در منطقه عملاً از بین رفته یا اگر هم وجود دارد، ضعیف شده است. موضعگیری شما در این خصوص و جایگاه و توانایی مقاومت چیست؟
بقایی: مقاومت یک امر ریشهدار است و تا زمانی که اشغالگری، ظلم و نژادپرستی ادامه داشته باشد، به صورت طبیعی به حیات و زایش خود ادامه میدهد.
این روزها اخباری درباره فعالشدن مجدد گروه داعش در بخشی از منطقه، از جمله در سوریه و عراق، شنیده میشود. با توجه به اینکه حادثه تروریستی که در استرالیا اتفاق افتاد نیز بهنوعی عاملان آن به این جریان نسبت داده شدند و با توجه به اینکه مدت زیادی از فروپاشی این گروه میگذرد و ایران هم نقش مهمی در این امر داشت، تحلیل تهران از خیز مجدد این گروهها در منطقه چیست؟
بقایی: این سئوال را باید از طرفهایی پرسید که اولاً اذعان کردهاند شکلگیری گروه داعش توسط دولت سابق آمریکا بوده و نقش پُررنگی در شکلگیری داعش داشته است؛ موضوعی که رئیسجمهوری فعلی آمریکا صراحتاً در دوره مبارزات انتخاباتی خود به آن اشاره کرد.
ثانیاً باید از کسانی سئوال کرد که با ترور بزرگترین نیروی دفاعی در برابر تروریسم داعش، بهنوعی به تروریسم و جریانهای افراطی پاداش دادند. ما در آستانه ششمین سال شهادت شهید سلیمانی هستیم و میدانیم که ایشان نقش بسیار پررنگی در مبارزه با داعش داشتند و اگر رشادتهای حاج قاسم نبود، این گروه حاکمیت ترور را در سطح منطقه توسعه میداد و چهبسا تا به امروز منطقه ما با این پدیده
درگیر بود. اینکه اکنون دوباره نگرانیهای جدی درباره شکلگیری هستههای داعش در اقصی نقاط جهان یا منطقه ما مطرح میشود، باید با نگاه به اتفاقاتی که در یکی دو سال اخیر در منطقه رخ داده است بررسی شود. تداوم جنایات رژیم صهیونیستی، حملات مداوم علیه سوریه و تلاش این رژیم و حامیانش برای تبدیل سوریه به یک دولت شکستخورده و کشوری دچار چندپارگی، خود زمینهساز رشد تروریسم است.
انتصابات جدید فرماندهان نیروی هوایی و پدافند ارتش در رسانههای خارجی بازتابهای زیادی داشته و این انتصابات بعد از مرور تجربه جنگ ۱۲روزه انجام شد، خیلی از تحلیلگران بر این باور هستند که ایران در حال بازتنظیم محاسبات دفاعی خودش برای مقابله با تهدیدات مشابه هست. میخواستم نظر شما را در این خصوص بدانم.
بقایی: این موضوع، خیلی امر طبیعی است که ما از تجربههای قبلی درس بگیریم، مدام در راستای تقویت عملکردمان عمل بکنیم. یکی از محاسن دفاع جانانه ۱۲روزه این بود که برای شناخت نقاط قوت و جاهایی که نیاز به تقویت است، فرصتی پیدا کنیم. از یک کشور مقتدر انتظار هم همین هست که مدام در حال بهبود شناخت از عملکرد خودش باشد و هرجا که لازم هست خودش را تقویت بکند.
شما چه نظری دارید؟