اطلاعات نوشت: موجودی مخازن سدها در چهارماه گذشته از شروع سال آبی جاری به حدی کاهش یافته که بارندگی های اخیر توان پرکردن آنها را نداشته است.
بر اساس جدیدترین آمار بارندگیهای ذخیرهشده از سوی وزارت نیرو، میانگین پرشدگی سدهای کشور در حال حاضر حداکثر به ۳۵ درصد رسیده است .
جدیدترین آمار وزارت نیرو از ریزشهای جوی نشان میدهد، میزان ورودی آب به سدهای کشور در سال آبی جاری( اول مهر ۱۴۰۴ تاکنون) به ۶ میلیارد و ۷ میلیون متر مکعب رسیده که نسبت به سال گذشته در همین موقع ۱۰ درصد کاهش نشان میدهد.از سوی دیگر میزان خروجی آب از سدهای کشور به ۶ میلیارد و ۵۲۰ میلیون متر مکعب رسیده که نسبت به رقم مشابه سال گذشته ۲۵ درصد اختلاف دارد.
این گزارش می افزاید، حجم آب موجود در مخازن سدهای کشور به صورت تجمیعی در سال آبی جاری به ۱۸ میلیارد و ۱۸۰ میلیون متر مکعب رسیده است که نسبت رقم مشابه سال قبل ۱۹ درصد کاهش نشان میدهد.
به طور میانگین میزان پرشدگی سدهای کشور در حال حاضر به ۳۵ درصد رسیده است.البته یک نکته قابل ذکر است که در مناطق پرجمعیت مانند استانهای تهران و البرز این میانگین بسیار کمتر از این رقم کشوری است.
در استان تهران و البرز سد امیرکبیر با موجودی ۶ میلیون متر مکعب آب فقط ۴ درصد پرشدگی دارد که نسبت به مشابه سال قبل ۸۵ درصد کاهش نشان میدهد.سد لار هم در شمال شرق تهران با داشتن ۱۰ میلیون متر مکعب آب یک درصد پرشدگی داشته که ۳۱ درصد نسبت به پارسال کاهش نشان میدهد.
سد طالقان هم در استان البرز و در ۱۰۰ کیلومتری تهران ۹۷ میلیون متر مکعب آب دارد که ۲۳ درصد میزان پرشدگی آن بوده و ۵۶ درصد کاهش نشان میدهد.
همچنین سدهای لتیان و ماملو روی هم رفته ۲۳ میلیون متر مکعب آب دارند و با ۷ درصد میزان پرشدگی هستند نسبت به رقم مشابه سال قبل ۵۲ درصد کاهش موجودی دارند.
در استان اصفهان سد زاینده رود با داشتن ۱۰۲ میلیون متر مکعب آب فقط ۸ درصد پر شدگی داشته و ۳۵ درصد کاهش نشان میدهد. سد دوستی در خراسان رضوی هم در مرز ایران و ترکمنستان با داشتن ۲۵ میلیون متر مکعب آب فقط دو درصد پر شدگی دارد و ۸۲ درصد کاهش نشان میدهد.
همچنین سد طرق در خراسان رضوی با دارا بودن فقط ۲ میلیون متر مکعب آب ۵ درصد پرشدگی داشته و ۵۴ درصد کاهش نشان میدهد. در حوزه قمرود سد ۱۵ خرداد با داشتن ۱۶ میلیون متر مکعب آب ۸ درصدگی داشته و ۱۹ درصد کاهش نشان میدهد.
در آذربایجان غربی هم سد بوکان با ۷۷ میلیون متر مکعب آب به میزان ۱۰ درصد پرشدگی داشته و ۵۱ درصد کاهش نشان میدهد،سد سفیدرود در گیلان با ۹۱ میلیون متر مکعب آب ۸ درصد پرشدگی داشته و ۷۲ درصد کاهش نشان میدهد،سد تهم در زنجان با ۶ میلیون متر مکعب آب ۷ درصد فاصله داشته و ۵۱ درصد کاهش نشان میدهد. در همین استان سد کینه ورس با ۲ میلیون متر مکعب آب ۱۵ درصد پرشدگی داشته و ۶ درصد کاهش داشته است.
سد تنگوئیه سیرجان هم با ۳ میلیون متر مکعب آب ۷ درصد پرشدگی و ۱۲ درصد کاهش موجودی دارد. سد وشمگیر استان گلستان با داشتن ۲ میلیون متر مکعب آب فقط یک درصد پرشدگی داشته و ۹۳ درصد کاهش موجودی نشان میدهد.
همچنین سد رودبال داراب در استان فارس با داشتن ۳ میلیون متر مکعب آب ۴ پرشدگی داشته و ۷۵ درصد کاهش نشان میدهد.
چاه نیمهها در استان سیستان و بلوچستان با دارا بودن ۱۵۲ میلیون متر مکعب آب به طور میانگین ۱۰ درصد پرشدگی داشته و ۲۳ درصد کاهش داشته است. در استان مرکزی سد ساوه ۱۶ میلیون متر مکعب آب و ۶ درصد پرشدگی دارد که نسبت به مدت مشابه سال قبل حداقل ۱۹ درصد کمتر شده است. در همین استان سد کمال صالح با دارا بودن ۱۲ میلیون متر مکعب آب ۱۲ درصد پرشدگی و ۲۳ درصد کاهش موجودی دارد.
سد استقلال در هرمزگان همچنان خشکیده است ولی سد شمیل و نیان در این مدت ۳۳ میلیون متر مکعب آب جذب کرده که ۵۰ درصد از مخزن آن را پر کرده است.
در همین استان سد سرنی با ۲۴ میلیون متر مکعب آب ۳۹ درصد پرشدگی داشته و نسبت به سال قبل ۱۶۰ درصد افزایش موجودی دارد.
در این استان بهترین وضعیت مربوط به سد جگین است که تا کنون با ۱۹۳میلیون متر مکعب آب، ۱۰۰ پرشدگی دارد و میزان موجودی آن نسبت به دوره مشابه سال قبل ۳۵ درصد بهتر شده است.
گزارش اخیر وزارت نیرو نشان می دهد وضعیت موجودی بقیه سدهای کشور نسبت به سال قبل عمدتاً کاهشی است.
این آمار و ارقام نشان میدهد، خشکسالی همچنان ادامه دارد و همگان باید در مصرف آب نهایت صرفهجویی و مدیریت را داشته باشند تا از این وضعیت به خوبی و سلامت عبور کنیم.
خشکیدگی باقیاست
محمدرضا کاویان پور رئیس مؤسسه تحقیقات آب با اشاره به بارش های اخیر در سطح کشور گفت: نباید مقهور این بارش های ضعیف بشویم و تصور کنیم خشکسالی پایان یافته است.
وی گفت: گرچه در سامانه بتدریج به شرایط طبیعی بارندگی های زمستانه نزدیک میشویم، اما بهدلیل تمرکز بارشهای اخیر در مناطقی که فاقد ظرفیتهای ذخیرهسازی مناسب بودند، بخش زیادی از این منابع آبی از دست رفته است.
کاویان پور گفت: در شرایط جدید، ممکن است بارشها در برخی مناطق حذف و در برخی دیگر افزایش یا کاهش قابل توجهی داشته باشند و مهمتر از همه، شدت و مدت بارندگیها هم دستخوش تغییر شده است.
وی خاطرنشان کرد: بهعنوان مثال، اگر در گذشته یک منطقه در فصل پاییز حدود ۵۰ میلیمتر بارندگی بهصورت تدریجی دریافت میکرد، امروز ممکن است همین میزان بارش تنها در دو یا سه روز اتفاق افتد.
نقش سدها در تنظیم جریان روان آبی
رئیس موسسه تحقیقات آب افزود: این افزایش شدت باعث میشود زمین فرصت کافی برای جذب رطوبت نداشته و بخش قابل توجهی از منابع آبی از دست برود؛ در چنین شرایطی، سدها بهعنوان تنظیمکننده جریانهای کوتاهمدت نقش بسیار مهمی ایفا میکنند.
کاویان پور گفت: در گذشته بهدلیل آنکه بارشها عموماً طبیعی و نرمال بود، طراحی مخازن سدها بر اساس مطالعات اولیه و متناسب با حجم روانآبهای ورودی انجام میشد تا بتواند پاسخگوی نیازهای پاییندست باشد.
وی افزود: با وقوع تدریجی تغییرات اقلیمی، نقش سدها در افزایش تابآوری منابع آب اهمیت ویژهای پیدا کرده است چراکه بارشها از سیکل طبیعی خود خارج شدهاند.
کاویانپور خاطرنشان کرد: اتکای صرف به میزان کل بارش و مقایسه آن با سال آبی گذشته میتواند گمراهکننده باشد، چراکه ممکن است بارش نرمال ثبت شود، اما این بارندگیها در مناطقی رخ داده باشد که ذخیرهگاههای سطحی طبیعی یا سدها در آنها وجود نداشته است.
وی در ارزیابی بارش های دی امسال گفت: در سامانه بارشی اول، بخش عمده بارشها در مناطق جنوبی کشور رخ داد و تنها سدهای استانهایی مانند هرمزگان، فارس و کرمان توانستند از این بارشها بهرهمند شوند. اگر در این مناطق سدهای بیشتری وجود داشت، امکان ذخیرهسازی این منابع برای دورههای طولانیتر فراهم میشد.
رئیس مؤسسه تحقیقات آب درباره نقش قناتها در کنار سدها گفت: ماهیت سامانههای بارشی متفاوت است. بارشهای سامانه اول که عمدتاً سودانی بودند، از شدت بالا و مدت کوتاه برخوردار بودند و فرصت کافی برای تغذیه منابع آب زیرزمینی و قناتها فراهم نمیکردند.
