مجموعه تاریخی و جهانی کاخ گلستان، اثر ثبت شده تهران در فهرست میراث جهانی یونسکو، در پی حملات هوایی اخیر نیروهای ایالات متحده و اسرائیل به مناطقی از پایتخت، دچار آسیبهای جدی شد. لرزشهای ناشی از انفجارهای مهیب در نزدیکی مرکز شهر و اصابت ترکشها به بخشهای جانبی این بنا، نگرانیهای عمیقی را میان باستانشناسان و دوستداران تاریخ ایران برانگیخت .
به گزارش میراث آریا، گزارشهای اولیه کارشناسان میراث فرهنگی حاکی از آن است که تالار برلیان و شیشهنگارههای منحصربهفرد شمسالعماره دچار شکستگی و فروپاشی شدهاند. همچنین ترکهای عمیقی در کاشیکاریهای قاجاری نمای بیرونی کاخ ایجاد شده که مرمت آنها نیازمند سالها کار دقیق و اعتبارات ویژه است. کارشناسان هشدار دادهاند که زیرساختهای خشتی و قدیمی این مجموعه بر اثر موج انفجارها دچار سستی شده و احتمال ریزشهای ثانویه وجود دارد.
واکنش تند وزیر میراث فرهنگی
سید رضا صالحی، وزیر میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی در بازدیدی میدانی از محل آسیبها، این اقدام را «جنایت علیه تاریخ بشریت» توصیف کرد و افزود: کاخ گلستان فقط متعلق به ایران نیست، بلکه بخشی از هویت و حافظه جمعی جهان است. حمله به مراکز غیرنظامی و بناهای تاریخی که طبق کنوانسیونهای بینالمللی باید در زمان جنگ مصون بمانند، نشاندهنده بیتوجهی مطلق به ارزشهای انسانی و فرهنگی است.
وی تأکید کرد: این بناها نماد صلح و هنر هستند. هیچ توجیه نظامی برای ایجاد لرزه و تخریب در مجاورت یک سایت جهانی وجود ندارد و عاملان این خسارت باید در پیشگاه تاریخ و نهادهای بینالمللی پاسخگو باشند.
نامه به یونسکو
در پی این رویداد، دفتر وزیر میراث فرهنگی متن نامه اعتراضی فوری و رسمی ایران به «آدری آزوله»، مدیرکل یونسکو را منتشر کرد. در این نامه، ایران با استناد به «کنوانسیون ۱۹۵۴لاهه»، در خصوص حفاظت از اموال فرهنگی در صورت منازعه مسلحانه، خواستار تشکیل جلسه اضطراری و اعزام تیم کارشناسی برای ارزیابی خسارات شدهاست.
در بخشی از این نامه آمدهاست: «سکوت نهادهای بینالمللی در برابر تخریب سیستماتیک هویتهای فرهنگی، راه را برای نابودی میراث بشری هموار میکند. ما از یونسکو میخواهیم ضمن محکومیت شدید این حملات، تدابیر لازم را برای صیانت از دیگر آثار ثبت شده در فهرست جهانی که در معرض خطر هستند، اتخاذ نماید.»
این گزارش در حالی تهیه شده که گروههای مرمتگر بهصورت داوطلبانه در محوطه کاخ حضور یافتهاند تا قطعات آسیبدیده کاشیها و تزئینات را برای بازسازیهای احتمالی آینده جمعآوری و حفاظت کنند.
وزیر علوم اقدام کرد
نامه به مدیرکل یونسکو درباره نقض حقوق بشر
دکتر حسین سیمایی، وزیر علوم، تحقیقات و فناوری و رئیس کمیسیون ملی یونسکو، در پی حملات رژیم صهیونی و آمریکایی به جمهوری اسلامی ایران، به دکتر خالد العنانی مدیرکل سازمان آموزشی، علمی و فرهنگی ملل متحد (یونسکو) نامه نوشت و از نقض حقوق بشر و وضعیت غمانگیز جاری در جمهوری اسلامی ایران گفت.
به گزارش روابط عمومی وزارت علوم، در بخشهایی از این نامه آمدهاست: تجاوز نظامی مشترک اخیر از سوی ایالات متحده آمریکا و رژیم اسرائیل علیه کشور ما نه تنها موجب ویرانی شدهاست، بلکه نقضی نگرانکننده از حقوق بینالملل، اصول بشردوستانه و کنوانسیونهای جهانی به شمار میآید که یونسکو بر پاسداری از آنها تأکید دارد.
این حملات بهطور نظاممند ارکان اساسی زندگی غیرنظامیان و کرامت انسانی را هدف قرار دادهاند. برای ارائه تصویری روشن از این اقدامات و پیامدهای آن، خسارات و نقضهای صورتگرفته به شرح زیر دستهبندی میشوند:
آسیبها در حوزه آموزش
- هدف قرار دادن عامدانه یک مدرسه ابتدایی در میناب در تاریخ ۲۸فوریه که به شهادت ۱۶۸دانشآموز بیگناه انجامید؛ فاجعهای اندوهبار که وجدان بشریت را جریحهدار میکند.
- نقض حرمت مدارس بهعنوان مناطق امن و صلحآمیز؛ مکانهایی که کودکان باید در آن پرورش یابند، نه اینکه هدف حمله قرار گیرند.
آسیبها در حوزه فرهنگ
- حمله به کاخ گلستان، که در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است؛ اقدامی که نقض کنوانسیون لاهه ۱۹۵۴درباره حفاظت از اموال فرهنگی در زمان مخاصمات مسلحانه بهشمار میرود.
آسیبها در حوزه ارتباطات
- هدف قرار دادن عامدانه سازمان صداوسیمای جمهوری اسلامی ایران(IRIB)، که حملهای علیه آزادی دسترسی به اطلاعات و حق عمومی برای دسترسی به اخبار حیاتی محسوب میشود .
نقضهای حقوق بشر
- نقض کنوانسیونهای ژنو در زمینه حفاظت از جمعیتهای غیرنظامی و کادر درمانی
- حملات عمدی به بیمارستانها و زیرساختهای متعلق به جمعیت هلال احمر.
- هدف قرار دادن نظاممند زندگی غیرنظامیان و کرامت انسانی، با نادیده گرفتن اصول پذیرفتهشده جهانی حقوق بینالملل بشردوستانه
ما انتظار داریم یونسکو در برابر این نقضهای حقوق بینالملل موضعی قاطع، روشن و تعیینکننده اتخاذ کند و از شما میخواهیم این حملات را با شدیدترین عبارات ممکن محکوم نمایید. جهان برای پاسداری از حرمت جان انسانها و میراث فرهنگی، به رهبری و نقشآفرینی یونسکو چشم دوخته است.
پیامهای تسلیت
وزیر علوم همچنین در پیامهای جداگانهای شهادت نرجس شیخپور شیرازی دانشجوی دانشگاه شهید بهشتی، سید علی یوسفی دانشجوی بسیجی دانشگاه قم، شاهرخ مهدیان دانشجوی دانشگاه ایلام، سیاوش بیرانوند دانشجوی دانشگاه پیام نور واحد دره شهر و سامان خسروانی، دانشجوی دانشگاه پیام نور مرکز کوهدشت را به جامعه علمی و خانواده این عزیزان تسلیت گفت و برای درگذشتگان غفران الهی و برای بازماندگان صبر جلیل آرزو کرد.
شما چه نظری دارید؟