به گزارش اطلاعات آنلاین، در یادداشت مرکز حقوق و هوش مصنوعی پژوهشگاه قوه قضاییه با نگاهی به دو جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران و نقش و کاربرد هوش مصنوعی در آن‌ها آمده است:

در سال‌های اخیر هوش مصنوعی به یکی از مهم‌ترین فناوری‌های تحول‌آفرین در حوزه نظامی تبدیل شده است. بسیاری از تحلیلگران امنیتی معتقدند جنگ‌های قرن بیست و یکم بیش از هر زمان دیگری به داده، الگوریتم و سیستم‌های هوشمند وابسته خواهند بود. در میدان‌های نبرد مدرن، حجم عظیمی از داده‌ها از طریق ماهواره‌ها، پهپادها، حسگرهای الکترونیکی و شبکه‌های اطلاعاتی تولید می‌شود و تحلیل سریع این داده‌ها بدون استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی تقریباً غیرممکن است. به همین دلیل ارتش‌های مدرن به طور گسترده از فناوری‌های یادگیری ماشین، تحلیل تصویر و سیستم‌های تصمیم‌یار مبتنی بر هوش مصنوعی برای مدیریت میدان نبرد استفاده می‌کنند. تجربه جنگ‌های اخیر در اوکراین، غزه و قره‌باغ نشان می‌دهد که هوش مصنوعی به تدریج در حال تبدیل شدن به یکی از عناصر کلیدی در راهبردهای نظامی است.

یکی از بارزترین نمونه‌های کاربرد فناوری‌های هوشمند در میدان نبرد، جنگ روسیه و اوکراین است که از سال ۲۰۲۲ آغاز شد. در این جنگ، هر دو طرف از طیف وسیعی از فناوری‌های دیجیتال و الگوریتم‌های پیشرفته برای تحلیل اطلاعات و مدیریت عملیات استفاده کرده‌اند. اوکراین با استفاده از سامانه‌های تحلیل داده و هوش مصنوعی توانسته است تصاویر ماهواره‌ای و داده‌های پهپادی را به سرعت تحلیل کرده و تحرکات نیروهای روسیه را شناسایی کند. شرکت‌های فناوری نیز در این زمینه نقش مهمی ایفا کرده‌اند. برای مثال، شرکت Palantir سامانه‌هایی برای تحلیل داده‌های میدان نبرد در اختیار اوکراین قرار داده است که با استفاده از الگوریتم‌های یادگیری ماشین می‌توانند داده‌های اطلاعاتی مختلف را ترکیب کرده و تصویر دقیقی از وضعیت میدان نبرد ارائه دهند. چنین سیستم‌هایی به فرماندهان نظامی کمک می‌کنند تا تصمیمات تاکتیکی سریع‌تری اتخاذ کنند.

در جنگ اوکراین همچنین استفاده گسترده از پهپادهای مجهز به الگوریتم‌های هوش مصنوعی مشاهده شده است. بسیاری از این پهپادها قادرند اهداف را شناسایی کرده و حتی در شرایطی که ارتباط با اپراتور قطع شود مسیر خود را به طور خودکار تنظیم کنند. علاوه بر این، مفهوم ازدحام پهپادها (Drone Swarm) نیز در این جنگ مورد توجه قرار گرفته است؛ در این روش، گروهی از پهپادهای کوچک با استفاده از الگوریتم‌های هوش مصنوعی به صورت هماهنگ عمل می‌کنند و اطلاعات را با یکدیگر به اشتراک می‌گذارند. چنین فناوری‌هایی می‌توانند ساختار عملیات‌های نظامی را تغییر دهند، زیرا پهپادهای کوچک و ارزان‌قیمت قادرند نقش‌هایی را ایفا کنند که پیش از این تنها توسط سامانه‌های نظامی بسیار گران انجام می‌شد.

نمونه دیگر استفاده از فناوری‌های هوشمند در جنگ، درگیری‌های اخیر در غزه است. گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که ارتش اسرائیل از سیستم‌های پیشرفته تحلیل داده برای شناسایی اهداف و مدیریت عملیات استفاده کرده است. یکی از این سامانه‌ها که در برخی گزارش‌ها با نام‌هایی مانند Lavender یا Habsora معرفی شده است، از الگوریتم‌های هوش مصنوعی برای تحلیل داده‌های اطلاعاتی و پیشنهاد اهداف احتمالی استفاده می‌کند. این سیستم‌ها با تحلیل داده‌های ارتباطی، اطلاعات میدانی و تصاویر ماهواره‌ای تلاش می‌کنند الگوهای رفتاری را شناسایی کرده و افراد یا مکان‌هایی را که احتمالاً با گروه‌های نظامی مرتبط هستند مشخص کنند.

استفاده از چنین سامانه‌هایی نشان می‌دهد که میدان نبرد مدرن به طور فزاینده‌ای به تحلیل الگوریتمی داده‌ها وابسته شده است. با این حال، کاربرد این فناوری‌ها در جنگ غزه بحث‌های گسترده‌ای درباره مسائل اخلاقی و حقوقی ایجاد کرده است. برخی منتقدان معتقدند که اتکای بیش از حد به الگوریتم‌ها ممکن است خطر خطا در شناسایی اهداف را افزایش دهد، به ویژه در محیط‌های شهری متراکم که تمایز میان اهداف نظامی و غیرنظامی بسیار دشوار است. به همین دلیل سازمان‌های حقوق بشری و برخی نهادهای بین‌المللی خواستار شفافیت بیشتر درباره نحوه استفاده از هوش مصنوعی در عملیات نظامی شده‌اند.

جنگ قره‌باغ میان جمهوری آذربایجان و ارمنستان در سال ۲۰۲۰ نیز نمونه مهمی از نقش فناوری‌های هوشمند در جنگ‌های مدرن به شمار می‌رود. در این جنگ، استفاده گسترده از پهپادها نقش تعیین‌کننده‌ای در نتیجه درگیری داشت. پهپادهای تهاجمی و شناسایی که عمدتاً توسط آذربایجان استفاده می‌شدند، قادر بودند اهداف زمینی را با دقت بالا شناسایی کرده و مورد حمله قرار دهند. بسیاری از این پهپادها از سیستم‌های پیشرفته پردازش تصویر و هدایت هوشمند استفاده می‌کردند. تحلیلگران نظامی معتقدند که این جنگ نشان داد چگونه ترکیب پهپادها، سنسورها و الگوریتم‌های تحلیل تصویر می‌تواند برتری تاکتیکی قابل توجهی ایجاد کند.

این تجربه‌ها نشان می‌دهد که جنگ‌های آینده احتمالاً بیش از گذشته به فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی وابسته خواهند بود. در چنین شرایطی، بسیاری از کشورها در حال سرمایه‌گذاری گسترده در توسعه سامانه‌های نظامی مبتنی بر هوش مصنوعی هستند. ایران نیز از جمله کشورهایی است که در سال‌های اخیر توجه قابل توجهی به توسعه فناوری‌های هوشمند در حوزه دفاعی نشان داده است. گزارش‌های منتشر شده نشان می‌دهد که ایران در زمینه‌هایی مانند پهپادهای هوشمند، سامانه‌های دفاع هوایی و جنگ الکترونیک سرمایه‌گذاری کرده است.

یکی از حوزه‌هایی که ایران در آن پیشرفت قابل توجهی داشته، توسعه پهپادهای نظامی است. برخی از این پهپادها قادرند عملیات شناسایی و نظارت انجام دهند و برخی دیگر برای مأموریت‌های تهاجمی طراحی شده‌اند. در سال‌های اخیر، نمونه‌هایی از پهپادهای ایرانی با قابلیت‌های پیشرفته ناوبری و هدایت معرفی شده‌اند که به گفته مقامات نظامی از الگوریتم‌های هوشمند برای بهبود دقت و عملکرد استفاده می‌کنند. استفاده از چنین فناوری‌هایی نشان می‌دهد که رقابت در حوزه پهپادهای هوشمند به یکی از محورهای مهم در توسعه فناوری‌های دفاعی تبدیل شده است.

علاوه بر این، ایران در حوزه پدافند هوایی هوشمند نیز تلاش‌هایی انجام داده است. سامانه‌های دفاع هوایی مدرن برای شناسایی و رهگیری اهداف پرسرعت به تحلیل سریع داده‌های راداری نیاز دارند. الگوریتم‌های یادگیری ماشین می‌توانند در این زمینه نقش مهمی ایفا کنند، زیرا قادرند الگوهای پروازی اهداف مختلف را تشخیص داده و تهدیدات احتمالی را سریع‌تر شناسایی کنند. ترکیب رادارهای پیشرفته با سیستم‌های تحلیل داده می‌تواند کارایی سامانه‌های دفاعی را افزایش دهد.

با وجود این پیشرفت‌ها، بسیاری از کارشناسان معتقدند که رقابت جهانی در حوزه هوش مصنوعی نظامی هنوز در مراحل اولیه قرار دارد. کشورهایی که بتوانند زیرساخت‌های داده‌ای قوی، توان پردازشی بالا و نیروی انسانی متخصص در حوزه هوش مصنوعی را توسعه دهند، احتمالاً در این رقابت برتری خواهند داشت. به همین دلیل سرمایه‌گذاری در آموزش، پژوهش و توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی نه تنها برای پیشرفت علمی بلکه برای امنیت ملی نیز اهمیت فزاینده‌ای پیدا کرده است.

در مجموع، تجربه جنگ‌های اخیر نشان می‌دهد که هوش مصنوعی در حال تبدیل شدن به یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده جنگ‌های مدرن است. از تحلیل تصاویر ماهواره‌ای و هدایت پهپادها گرفته تا سیستم‌های تصمیم‌یار نظامی و سلاح‌های نیمه‌خودمختار، این فناوری به تدریج در حال تغییر ماهیت میدان نبرد است. با این حال، همان‌قدر که این فناوری می‌تواند کارایی عملیات نظامی را افزایش دهد، پرسش‌های مهمی درباره پیامدهای اخلاقی، حقوقی و امنیتی آن نیز مطرح می‌کند. آینده جنگ‌ها احتمالاً نه تنها به قدرت نظامی کشورها بلکه به توانایی آن‌ها در توسعه و مدیریت مسئولانه فناوری‌های هوشمند وابسته خواهد بود.