«عبدالباری عطوان» تحلیلگر معروف جهان عرب در مطلبی در روزنامه رای الیوم نوشت: چرا ایرانی‌ها به ترامپ برای خروج از باتلاق جنگ «طناب نجات» پیشنهاد نمی‌دهند؟ شش شاخصی که سقوط قریب‌الوقوع ترامپ را تایید می‌کند چیست؟ و بزرگترین اشتباه او که به این پایان خطرناک رسیده است، چیست؟

وی نوشت: آنچه از مشاهده آرامش شکننده در جبهه تجاوز آمریکا و اسرائیل علیه ایران می‌توان دریافت این است که دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا، می‌خواهد خود را از باتلاق جنگی که بنیامین نتانیاهو و دولتش او را به آن کشانده‌اند، به هر وسیله و در اسرع وقت، نجات دهد. او متوجه شده است که تمام روش‌هایی که به کار گرفته است، از جمله تشدید بیش از حد تهدیدها، نتوانسته به اهداف خود در ارعاب رهبری ایران و مجبور کردن آن به امتیاز دهی، به ویژه در مورد مسئله هسته‌ای، دست یابد. برعکس، این روش‌ها نتیجه معکوس داده‌اند و مقاومت ایران را تقویت و مدیریریت درست جنگ از سوی ایران را ثابت کرده است.

عطوان بیان کرد: برجسته‌ترین جنبه این امر، طولانی شدن جنگ و تشدید خسارات انسانی و اقتصادی آن است. چند نکته کلیدی این فرضیه را تایید می‌کند؛

اول، فاصله گرفتن هرچند موقت ترامپ، از لفاظی‌های تهدیدآمیز به ویژه تهدید به ایجاد جهنم، نابودی تمام نیروگاه‌ها و بازگرداندن ایران به عصر حجر، پس از آنکه هیات ایرانی پس از ۲۱ ساعت مذاکرات در دور اول گفت‌وگو ها در اسلام‌آباد. هیات ایرانی در آن مذاکرات مواضع هسته‌ای خود را حفظ و تاکید کرد که تحت تهدید به زور، مذاکره نخواهد کرد و از ده خواسته خود که در پاسخ به پیشنهاد پانزده ماده‌ای آمریکا ارائه کرده بود، ذره‌ای عقب‌نشینی نخواهد کرد.

دوم: کاخ سفید مشتاقانه منتظر سفر عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، به اسلام‌آباد بود و به استیو ویتکاف و جرد کوشنر دستور داد تا به پایتخت پاکستان سفر کنند، زیرا معتقد بود که عراقچی برای مذاکره و ملاقات با هیات آمریکایی آمده است اما هنگامی که عراقچی تاکید کرد که سفرش شامل پاکستان، عمان و روسیه است و ارتباطی با مذاکرات ندارد، بسیار ناامید شد. این پاسخی مستقیم به بیانیه ترامپ به رویترز بود که در آن ادعا کرده بود ایران پیشنهادی را با هدف برآورده کردن خواسته‌های واشنگتن ارائه می‌دهد.

سوم: ترامپ از تکرار لفاظی‌های خسته‌کننده‌اش در مورد اختلافات درون رهبری ایران دست برداشت و ادعا کرد که نمی‌داند با چه کسی صحبت کند .تمام صحبت‌ها در مورد دو اردوگاه، یکی تندرو و دیگری میانه‌رو، چیزی جز خیال‌پردازی آمریکایی نبود.

چهارم: مذاکرات به دلایل مختلفی متوقف شد، به‌ویژه اینکه ایران ذره‌ای از موضع خود در مورد مسئله هسته‌ای عقب‌نشینی نکرد؛ مواضعی که شامل حق غنی‌سازی اورانیوم و مخالفت با تحویل اورانیوم ۶۰ درصد غنی‌شده به ایالات متحده یا هر کشور دیگر و حفظ آن در داخل ایران بود.

پنجم: ایران به تکبر و تهدیدهای آمریکا با عمل پاسخ می‌دهد، نه با حرف. تهران در پاسخ به محاصره بنادر خود توسط آمریکا، تنگه هرمز را فوراً بست و تصریح کرد که این محاصره باید برداشته شود.

ششم: ترامپ به طور یکجانبه آتش‌بس دو هفته‌ای را بدون هیچ درخواست مستقیم یا غیرمستقیمی از سوی ایران تمدید کرد. در همین حال، ایران از نظر نظامی آماده مقابله با هرگونه از سرگیری جنگ بود و به استفاده از سلاح‌های جدید، به ویژه علیه سه ناو هواپیمابر آمریکایی، یعنی «یواس‌اس جورج اچ. دبلیو». بوش، «یواس‌اس آبراهام لینکلن» و «یواس‌اس جرالد آر. فورد»، اشاره کرد و تهدید به بستن تنگه باب المندب، ورودی دریای سرخ، نمود.

این امر ترامپ را نگران کرد و باعث اختلاف با مقامات نظامی شد و در نهایت با هرگونه جنگ با ایران مخالفت کرد به دنبال آن شاهد استعفای پنج ژنرال، به ویژه وزیر نیروی دریایی، رئیس ستاد مشترک ارتش و رئیس واحد اطلاعاتی مسئول مبارزه با تروریسم و بازتاب گسترده آن بودیم. بنابراین اختلاف گریبان رهبری نظامی آمریکا را گرفت نه ایران را.

این تحلیلگر تصریح کرد: ایران عجله‌ای ندارد. برخلاف دولت آمریکا، از سرزمین، حاکمیت و عزت خود در برابر تجاوز آمریکایی-اسرائیلی دفاع می‌کند، تجاوزی که برای سومین بار در شکست یا مطیع کردن تهران شکست خورده است. وقتی ایران تهدید کرد که در صورت عدم اجرای آتش‌بس در لبنان، فوراً جنگ را از سر می‌گیرد و شروع به آماده‌سازی موشک‌های خود کرد، ترامپ که قبلاً این فرضیه را رد کرده بود، به سرعت به نتانیاهو دستور داد بدون بحث یا حتی تشکیل جلسه کابینه تسلیم آتش بس شود.

ترامپ از ایران چیزی نمی‌داند

وی نوشت: بزرگترین اشتباهی که ترامپ و رهبری او مرتکب شدند و ضعف، بزدلی و ترس خود از بازگشت به جنگ را آشکار کردند، ناآگاهی آنها از تاریخ و جغرافیا است. آنها ایران و مردم آن را نمی‌شناسند و رهبری آن را با همتایان عرب خود که بدون هیچ سوالی به آنها قلدری و دستور می‌دهند، اشتباه گرفته‌اند.

عطوان بیان کرد: فرماندهان ارتش آمریکا، در شاخه‌های مختلف آن - دریایی، زمینی و هوایی - که به اثربخشی، پیچیدگی و مدرن بودن واکنش ایران پی برده‌اند، نمی‌خواهند شکست‌های نظامی در افغانستان و عراق تکرار شود و همچنین متحمل خسارات سنگینی که از نظر مالی، جانی و روحی پرهزینه باشد، نشوند. بنابراین، آنها تصمیم گرفته‌اند که از «ماجراجویی‌های» رئیس جمهور خود دست بکشند و تسلیم دستورالعمل‌ها و برنامه‌های اسرائیل شوند.

این تحلیلگر در پایان نوشت: ترامپ در دو دام بسیار خطرناک افتاده است: حیله‌گری اسرائیل و زیرکی ایران. او خود را منزوی می‌بیند و حتی نزدیکترین متحدان اروپایی‌اش که او را رها کرده‌اند، نتوانسته‌اند راه نجاتی ارائه دهند و او را در حال غرق شدن تنها گذاشته‌اند. او اکنون با دو گزینه روبرو است: ترک مقام یا شاید حتی مرگ. و ذهنیت «گاوچرانی» که او در پیش گرفته است هنوز ادامه دارد.