استاد باستان‌شناسی تهران و اندیشمند حوزه میراث فرهنگی، با هشدار نسبت به پیامدهای سکوت در برابر تخریب میراث بشری تأکید کرد که بی‌تفاوتی نهادهای مسئول و جامعه جهانی، عملاً زمینه را برای تداوم اقدامات مخرب و تجاوز به آثار فرهنگی فراهم می‌کند.
به گزارش ایسنا، دکتر حکمت الله صالحی در نشستی تخصصی با عنوان «تجاوز به میراث بشری؛ از کنوانسیون‌های ناتوان تا نظاره‌گران منفعل» که در برگزار شد، با اشاره به تحولات بنیادین عصر جدید، گفت: جهان امروز از نظر فناوری، ساختارهای اجتماعی و شیوه‌های زیست، تفاوتی اساسی با گذشته دارد و همین تغییرات، ماهیت جنگ‌ها را نیز دگرگون کرده است.
وی با بیان اینکه فناوری‌های نوین، قدرت تخریب و کشتار را به‌طور بی‌سابقه‌ای افزایش داده‌اند، افزود: در حالی‌که جنگ‌های گذشته با ابزارهای ساده‌تری انجام می‌شد، امروز سلاح‌هایی در اختیار بشر قرار گرفته که می‌توانند تخریب‌های گسترده و حتی نسل‌کشی ایجاد کنند. در چنین شرایطی، نه‌تنها انسان‌ها بلکه میراث فرهنگی و طبیعی نیز در معرض تهدیدی جدی قرار دارند.
ملاصالحی با تأکید بر جایگاه ویژه میراث فرهنگی، اظهار کرد: آثار تاریخی صرفاً اشیاء یا بناهایی متعلق به گذشته نیستند، بلکه نمودهای عینی «انسان فرهنگی» و «انسان تاریخی» محسوب می‌شوند. به گفته او، تخریب این آثار به‌معنای از بین بردن بخشی از هویت انسانی است و نمی‌توان آن‌ها را با نمونه‌ای دیگر جایگزین کرد، حتی اگر بازسازی شوند.
این استاد دانشگاه ادامه داد: صیانت از میراث فرهنگی تنها به‌دلیل ارزش‌های اقتصادی، گردشگری یا حتی زیبایی‌شناختی نیست، بلکه این آثار امتداد وجود انسان در بستر تاریخ هستند. از این‌رو، هرگونه آسیب به آن‌ها، در حقیقت آسیب به «انسان بودن» است و باید با حساسیت بالایی مورد توجه قرار گیرد.
وی همچنین با اشاره به موقعیت تاریخی و فرهنگی ایران، تأکید کرد: ایران یکی از مهم‌ترین کانون‌های تمدنی جهان است و حفاظت از میراث آن، به‌معنای حفاظت از بخشی از میراث مشترک بشریت است. او تصریح کرد که تخریب این آثار، تنها محدود به یک کشور نیست، بلکه به حافظه تاریخی جهانی لطمه وارد می‌کند.
ملاصالحی با انتقاد از سکوت برخی نهادها و مجامع بین‌المللی، پرسشی انتقادی مطرح کرد: اگر چنین تخریب‌هایی در کشورهایی مانند رخ می‌داد، آیا باز هم همین میزان سکوت حاکم بود؟ وی با اشاره به تجربه در افزود: حتی در آن دوران نیز تلاش‌هایی صورت گرفت تا آثار شاخصی مانند از آسیب در امان بمانند.
این باستان‌شناس مفهوم «ناظران منفعل» را نیز مورد توجه قرار داد و گفت: هر فرد یا نهادی که در برابر تخریب میراث فرهنگی سکوت کند، عملاً در تداوم این روند نقش دارد. به گفته او، این ناظران می‌توانند شامل نهادهای فرهنگی، دانشگاهی، سیاسی و حتی جوامع علمی باشند که با بی‌تفاوتی خود، راه را برای اقدامات مخرب هموار می‌کنند.
وی تأکید کرد: سکوت در برابر چنین فجایعی پذیرفتنی نیست، چراکه این سکوت دست متجاوزان را برای ادامه تخریب‌ها باز می‌گذارد. او خواستار آن شد که این اقدامات به‌طور مستمر محکوم و در سطح بین‌المللی پیگیری حقوقی شوند تا عاملان آن‌ها با هزینه‌های جدی مواجه شوند.
ملاصالحی همچنین با ابراز تأسف از ناآگاهی برخی تحصیل‌کردگان نسبت به ابعاد تخریب‌های صورت‌گرفته، گفت: بسیاری از افراد هنوز درک دقیقی از عمق این فاجعه ندارند و همین موضوع به تداوم سکوت دامن زده است.