جنگ اخیر به عاملی برای بی ثباتی کشورهای حاشیه خلیج فارس خصوصا امارات متحده عربی مبدلشده و تکلیف بیش از ۵۰۰ میلیارد درهم سرمایه ایرانیان در این شیخنشین را در هالهای از ابهام قرار داده است.
روایتهای مختلفی مبنی بر فرار سرمایه از منطقه بهعلت نا امنی به گوش میرسد و اخبار پیاپی حاکی از ایجاد محدودیتها برای برخی ایرانیان مقیم این کشور، آینده سرمایه گذاری و فعالیتهای اقتصادیِ صدها میلیارد درهم دارایی ایرانیان را بویژه در دوبی با سئوالات متعددی رو به رو کرده است.
کارشناسان معتقدند، امارات در سالهای گذشته به دلیل نزدیکی جغرافیایی، زیرساختهای مالی و حضور گسترده ایرانیان، به یکی از مهمترین مسیرهای تجارت خارجی ایران تبدیل شده بود که بخشی از این توفیق ناشی از تصمیم گیری های اشتباه داخلی بوده است. امّا تحولات اخیر میتواند معادلات اقتصادی منطقه را دگرگون کند.
بر اساس آمارهای موجود، امارات متحده عربی طی سالهای گذشته و علی الخصوص پس از تشدید تحریمها، نقشی فراتر از یک شریک تجاری معمولی برای ایران ایفا کرده است.
دوبی بهعنوان یک هاب مالی و لجستیکی بستری برای فعالیت های سرمایه گذاری، تجارت ایرانیان و مدیریت بخشی از مبادلات خارجی ایران فراهم کرده بود. قطعا یکی از دلایل توسعه امارات وجود جامعه بزرگ ایرانیان سرمایهگذار مقیم این کشور بوده که باعث شده امارات به یکی از مهمترین منابع فعالیتهای اقتصادی و سرمایه گذاری در منطقه تبدیل شود.
تحولات اخیر از جمله تعلیق یا لغو اقامت برخی ایرانیان و محدودیت در صدور ویزا، نگرانی جدی در مورد آینده سرمایه ایرانیان در امارات ایجاد کرده است.تا بدانجا که اخیرا فعالان اقتصادی در این شیخنشین اطلاعیه ای مبنی بر لغو اقامت خود دریافت کرده اند و دسترسی آنها به برخی خدمات دولتی هم متوقف شده است.
حجم سرمایه ایرانیان فعال در دوبی قابل توجه است و برآوردها نشان میدهد بیش از ۵۰۰ میلیارد درهم سرمایه ایرانیان در امارات در حوزههایی مانند املاک، صندوقهای سرمایهگذاری، شرکتهای تجاری و حساب های بانکی فعال است.
مطمئنا درصورت تداوم محدودیتها، تکلیف این حجم از سرمایهگذاری همچنان نامشخص خواهد بود و احتمال خروج سرمایه بویژه دارایی ایرانیان از این کشور قوت گرفته است.
حجم مبادلات تجاری دو کشور در دوران اوج خود به بیش از ۲۷ میلیارد دلار رسیده است در همین حال، برخی تحلیلها نشان میدهد نقشه تجارت خارجی ایران در حال تغییر است.
آمارهای سازمان توسعه تجارت حاکی از آن است که در کنار ادامه مبادلات با امارات، روابط تجاری ایران با کشورهایی مانند عمان، پاکستان، کشورهای مستقل مشترک المنافع (CIS) و دیگر همسایگان درحال افزایش است. لذا جا دارد در مورد جذب سرمایههای ایرانیان مقیم، برنامهای منسجم، هماهنگ و ملّی وجود داشته باشد و چاره جدی اندیشیده شود.
دادههای اطلاعاتی برای ارتباطات بهروز شود و با هماهنگی کامل از فرصتهای پیش رو استفاده و بهره برداری لازم به عمل آید. همزمان با تلاش بهمنظور توفیق در مذاکرات با آمریکا، لازم است تیم اقتصادی دولت یکپارچه و هماهنگ تر از همیشه برای بهبود اوضاع اقتصادی عمل کند.
علیرغم خسارتهای فراوان ناشی از جنگ، با دو برابر شدن نرخ تسعیر ارز پیشبینیشده برای تحقق درآمدهای نفتی در بودجه، فرصت مناسبی در خصوص حرکت در جهت ترمیم و بازسازی خرابیها بوجود آمده است.
با هماهنگی لازم میان بخشهای اقتصادی اعم از وزارتخانههای خارجه، اقتصاد و نفت، صندوق توسعه ملی، اتاق بازرگانی و دیگر بخشهای اقتصادی، لازم است از روزمرگی فاصله گرفت و طرحی نو در انداخت و با ارائه تسهیلات ویژه متناسب با محدویتهای ایجاد شده برای ایرانیان مقیم و تهیه لیست جدیدی از پروژههای بازسازی، برنامهریزی برای برپایی «سمینار بزرگ جذب سرمایهگذاری ایرانیان خارج از کشور»، از هم اکنون زمینه دعوت و جذب ایرانیان سرمایه گذار مقیم کشور امارات و دیگر مبادی را برای بازسازی ایران عزیز در دوران پسا جنگ فراهم کرد.
لازمه موفقیت در این امر مهّم، در کنار بهبود روابط منطقهای و بینالمللی، هماهنگی بین سران، انسجام ملّی، وحدت و یکپارچگی تمامی بخشهای اقتصادی، همدلی، تقسیم کار ملّی و پرهیز از جزیرهای عمل کردن است.