به گزارش اطلاعات آنلاین ـ این واکسن آزمایشی توسط پژوهشگران دانشگاه کمبریج و ساوتهمپتون توسعه یافته است و در مطالعهای که شامل ۳۹ داوطلب سالم بود، ایمن تشخیص داده شد و هیچ عارضه جانبی قابل توجهی ایجاد نکرد. این موفقیت می تواند گامی مهم در جهت محافظت گستردهتر در برابر شیوع ویروس در آینده باشد.
برخلاف واکسنهای مرسوم که سویههای خاصی از ویروس را هدف قرار میدهند، این واکسن برای محافظت در برابر چندین عضو خانواده کروناویروس طراحی شده است. این گروه شامل SARS-CoV-2، ویروس مسئول همهگیری کووید-۱۹، سارس و چندین کروناویروس خفاش مرتبط است که میتوانند در آینده به انسان سرایت کنند.
این آزمایش نشان داد که این واکسن نه فقط در برابر SARS-CoV-2 و سارس، بلکه در برابر ویروسهای خفاش مرتبط که هنوز انسان را آلوده نکردهاند، پاسخهای ایمنی را تحریک میکند.
فناوری واکسن طراحی شده توسط هوش مصنوعی
این مطالعه همچنین نقطه عطف دیگری را نشان داد و این نخستین باری است که واکسنی که ماده فعال آن کاملاً از طریق شبیهسازیهای کامپیوتری ایجاد شده بود، در افراد آزمایش شد.
پزوهشگران از هوش مصنوعی و یادگیری ماشینی برای طراحی چیزی که آن را «ابر آنتیژن» مینامند، استفاده کردند. آنتیژن جزئی از واکسنی است که سیستم ایمنی را برای تشخیص و مبارزه با عفونت آموزش میدهد.
سیستم هوش مصنوعی به جای تمرکز بر یک سویه ویروس واحد، اطلاعات ژنتیکی کروناویروسهای ساربکو را که از طریق برنامههای نظارتی در سراسر جهان جمعآوری شده بود، تجزیه و تحلیل کرد. با استفاده از این اطلاعات، ویژگیهای مشترک در کل خانواده ویروس شناسایی و آنها را در یک آنتیژن واکسن واحد ترکیب کرد.
هدف، ایجاد محافظت نه فقط در برابر ویروسهای شناخته شده، بلکه در برابر سویههای آینده است که هنوز ظهور نکردهاند.
پژوهشگران معتقدند که همین استراتژی در نهایت میتواند برای سایر خانوادههای ویروس، از جمله ویروسهای ابولا و ویروسهای آنفولانزا نیز اعمال شود.
فراتر از بهروزرسانیهای مداوم واکسن
بسیاری از واکسنهای فعلی، از جمله واکسنهای آنفولانزای فصلی و واکسنهای بهروز شده کووید-۱۹، بر اساس سویههای ویروسی که در حال حاضر در افراد در گردش هستند، طراحی شدهاند. از آنجا که ویروسها به طور مداوم تکامل مییابند، واکسنها اغلب نیاز به فرمولبندی مجدد منظم و بهروزرسانیهای سالانه دارند اما این رویکرد جدید میتواند به حل این مشکل کمک کند.
در واقع پژوهشگران توسعه واکسن را از حالت واکنشی به حالت مقاوم در برابر آینده تبدیل کرده اند. این واکسنها حتی با جهش ویروسها به سویههای جدید، همچنان در برابر آنها محافظت ایجاد میکنند.
نتایج آزمایش بالینی انسانی
از آنجا که این نوع واکسن نیازی به سوزن ندارد، میتواند جایگزینی برای افرادی باشد که با تزریق راحت نیستند. پژوهشگران همچنین معتقدند که این روش ممکن است کمپینهای واکسیناسیون در مقیاس بزرگ را آسانتر و سریعتر کند؛ به ویژه در محیطهایی که تزریق سنتی دشوارتر است.
قبل از شروع آزمایشهای انسانی، مطالعات حیوانی نشان داد که این واکسن میتواند پاسخهای ایمنی قوی در برابر چندین ویروس کرونا ایجاد کند.
این واکسن هنوز قبل از اینکه برای استفاده عمومی در دسترس قرار گیرد، به آزمایشهای بیشتری نیاز دارد. یک مطالعه بزرگتر برای ارزیابی پاسخهای ایمنی در گروه وسیعتر و متنوعتری از شرکتکنندگان و تأیید توانایی واکسن در ایجاد محافظت قوی و گسترده برنامهریزی شده است.
آماده شدن برای تهدیدات همهگیریهای آینده
دانشمندان میگویند که نیاز به محافظت گستردهتر در برابر واکسن همچنان ضروری است زیرا بسیاری از ویروسهای بالقوه خطرناک همچنان در حیوانات در سراسر جهان در گردش هستند. ویروسهایی مانند آنفولانزا، ویروسهای کرونا و گروه ابولا به طور مداوم در حال تکامل هستند و تا زمانی که واکسنها عرضه شوند، ممکن است تطابق ضعیفی داشته باشند. این گروه جدید از واکسنهای جهانی، آیندهنگر هستند. آنها نه فقط در برابر بسیاری از انواع ویروسها به طور هم زمان محافظت میکنند، بلکه به طور بالقوه در برابر ویروسهای مرتبطی که هنوز ظهور نکرده و به انسانها سرایت نکردهاند نیز محافظت ایجاد میکنند.
دانشمندان بر این باورند که اگر بتوانند این گروه جدید از واکسنها را قبل از شروع شیوع ویروس، توسعه داده و از نظر بالینی توسعه دهند، میتوان جان میلیونها نفر را نجات داد و از قرنطینهها جلوگیری کرد.
پژوهشگران خاطرنشان کردند که SARS-CoV-2 و سایر کروناویروسهای ساربکو همچنان نگرانیهای بهداشت عمومی هستند. در عین حال، بسیاری از ویروسهای دیگر همچنان در حیوانات در گردش هستند و میتوانند به طور بالقوه به انسان منتقل شوند؛ اگرچه پیشبینی این که کدام ویروس ممکن است در مرحله بعدی یا چه زمانی ظهور کند، غیرممکن است.
نتایج این پژوهش در ژورنال تخصصی Infection منتشر شده است.