بازار کاغذ پس از ماهها نوسان و التهاب، این روزها نشانههایی از آرامش را تجربه میکند. کاهش حدود ۲۰۰ هزار تومانی قیمت هر بند کاغذ تحریر در هفتههای اخیر، برای ناشران و فعالان صنعت چاپ خبر امیدوارکنندهای است؛ اما در سوی دیگر ماجرا، چاپخانهداران معتقدند مشکل این صنعت تنها به قیمت کاغذ محدود نمیشود و افزایش هزینههای تولید همچنان فشار سنگینی بر زنجیره نشر و تولید کالا وارد میکند. همزمان، مسئولان فرهنگی کشور از پروژهای سخن میگویند که در صورت بهرهبرداری میتواند بخشی از نیاز کشور به کاغذ را تأمین کند؛ کارخانه کاغذ زاگرس، پروژهای که اکنون بیش از ۹۰ درصد پیشرفت فیزیکی دارد اما همچنان در انتظار رفع برخی موانع برای آغاز تولید است.
در انتظار ثبات بازار
به گزارش اطلاعات، بررسی بازار مواد اولیه چاپ و نشر نشان میدهد که قیمت کاغذ در هفتههای اخیر روندی کاهشی داشته است. براساس گزارشهای منتشرشده، هر بند کاغذ تحریر ۷۰ گرمی ۷۰ در ۱۰۰ به حدود پنج میلیون و ۴۰۰ هزار تومان رسیده و قیمت برخی اقلام نسبت به هفتههای گذشته حدود ۲۰۰ هزار تومان کاهش یافته است. این در حالی است که قیمت قبل از جنگ حدود سه میلیون تومان بود. فعالان بازار، افزایش عرضه، کاهش تقاضای فصلی و ثبات نسبی نرخ ارز را از عوامل اصلی این روند میدانند.
هرچند این کاهش قیمت برای فعالان نشر خبر مثبتی محسوب میشود، اما بسیاری از کارشناسان معتقدند هنوز برای قضاوت درباره آینده بازار زود است. در سالهای گذشته بازار کاغذ بارها شاهد دورههای کوتاهمدت کاهش قیمت بوده اما پس از مدتی دوباره با افزایش نرخ مواجه شده است. از همین رو، ناشران و چاپخانهداران بیش از آنکه به کاهش مقطعی قیمتها دل ببندند، به دنبال ایجاد ثبات در بازار هستند.
هشدار چاپخانهداران
در همین زمینه، مجید محبی، رئیس کمیسیون صنعت چاپ اتاق اصناف ایران، نگاه گستردهتری به مسأله دارد. او معتقد است دغدغه صنعت چاپ صرفاً افزایش هزینههای چاپخانهها نیست، بلکه اثر این افزایش قیمتها بر زندگی مردم اهمیت بیشتری دارد. وی در گفتگو با ایبنا گفت که افزایش قیمت کاغذ، مقوا، فیلمهای سلولزی و سایر مواد اولیه چاپ، تنها یک مشکل صنفی نیست، بلکه مستقیماً بر قیمت بسیاری از کالاهای مصرفی اثر میگذارد و در نهایت فشار آن به مصرفکننده منتقل میشود. محبی با اشاره به پیگیریهای انجامشده از سوی کمیسیون صنعت چاپ اتاق اصناف ایران، توضیح داد که از دیماه سال گذشته موضوع افزایش قیمت کاغذ به یکی از دغدغههای اصلی این کمیسیون تبدیل شد و در چندین جلسه متوالی نسبت به پیامدهای آن هشدار داده شد. به گفته وی، بسیاری از تصمیمگیران هنوز اهمیت راهبردی بازار کاغذ را بهخوبی درک نکردهاند؛ بازاری که نه فقط با نشر و کتاب، بلکه با بستهبندی و عرضه بخش عمدهای از کالاهای مصرفی کشور ارتباط مستقیم دارد.
چشم امید به کارخانه زاگرس
در چنین شرایطی، مسأله تولید داخلی بار دیگر به یکی از محورهای اصلی بحث تبدیل شده است. در روزهای گذشته هیأتی از معاونت فرهنگی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی متشکل از ابراهیم حیدری، مدیرعامل خانه کتاب و ادبیات ایران و مهرزاد دانش، مشاور معاون فرهنگی وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی، از کارخانه کاغذ زاگرس در شیراز بازدید کردند.
ابراهیم حیدری در جریان این بازدید تأکید کرد که نیاز کشور به کاغذ یک نیاز ضروری است و حل مشکلات این حوزه باید در اولویت قرار گیرد. او با اشاره به سرمایهگذاری بیش از پنج هزار میلیارد تومانی انجامشده در این پروژه، گفت که کارخانه کاغذ زاگرس ظرفیت بالایی برای اشتغالزایی دارد و لازم است استانداری فارس و دستگاههای مرتبط برای رفع موانع آن همکاری کنند. وی کارخانه زاگرس را یکی از مجهزترین و استانداردترین واحدهای تولید کاغذ کشور دانست و گفت این مجموعه بر اساس استانداردهای بینالمللی طراحی شده است. او همچنین اعلام کرد که ظرفیت تولید سالانه این کارخانه حدود ۵۰ هزار تن کاغذ تحریر خواهد بود.
کاغذ بدون قطع درختان
اما در کنار نگاه فرهنگی و اقتصادی به این پروژه، مدیران کارخانه بر مزیتهای زیستمحیطی آن نیز تأکید دارند. نادر شهامت، مدیرعامل کارخانه کاغذ زاگرس، معتقد است بهرهبرداری از این مجموعه میتواند گام مهمی در حفظ منابع طبیعی کشور باشد. به گفته او، در روشهای سنتی تولید کاغذ برای تولید هر تن خمیر کاغذ حدود ۱۷ اصله درخت صنوبر قطع میشود، در حالی که کارخانه زاگرس بر پایه فناوریهای نوین و استفاده از مواد بازیافتی طراحی شده و نیاز به قطع این حجم از درختان را از بین میبرد.
شهامت همچنین مهمترین مانع فعلی پروژه را تکمیل زیرساختهای انرژی و برخی مسائل مالی عنوان کرد و گفت: بخش عمده زیرساختهای گاز و برق پروژه فراهم شده اما برخی فرآیندهای اداری و هزینههای مربوط به تأمین ظرفیت برق، روند بهرهبرداری را با کندی مواجه کرده است.
گره کاغذ کجا باز میشود؟
مجموعه این تحولات نشان میدهد که بازار کاغذ در نقطه حساسی قرار گرفته است. از یک سو کاهش نسبی قیمتها نشانهای از آرامتر شدن بازار است و از سوی دیگر فعالان صنعت چاپ همچنان درباره هزینههای تولید هشدار میدهند. در این میان، بهرهبرداری از کارخانه کاغذ زاگرس میتواند حلقه مهمی در زنجیره تأمین کاغذ کشور باشد؛ حلقهای که اگر به موقع تکمیل شود، نه تنها به تقویت تولید داخلی کمک خواهد کرد، بلکه میتواند بخشی از نگرانیهای ناشران، چاپخانهداران و فعالان فرهنگی را نیز کاهش دهد. با این حال، موفقیت این مسیر در گرو آن است که حمایت از تولید داخلی از مرحله شعار فراتر رود و موانع پیش روی پروژههایی مانند زاگرس هرچه سریعتر برطرف شود.
شما چه نظری دارید؟