همشهری آنلاین نوشت: سالها تصور میشد کاهش وزن تنها به اراده قوی، شمردن کالریها و حذف غذاهای محبوب بستگی دارد. اما یک پژوهش جدید که در سال ۲۰۲۶ در نشریه Health Psychology منتشر شده، به نکته جالبی اشاره میکند: شاید موفقیت در کاهش وزن بیشتر از آنکه به قدرت اراده وابسته باشد، به تکرار عادتهای غذایی بستگی داشته باشد.
تصمیمهای کمتر، موفقیت بیشتر
محققان ۱۱۲ بزرگسال را به مدت ۱۲ هفته زیر نظر گرفتند. شرکتکنندگان غذای روزانه خود را ثبت میکردند و بهطور منظم وزنشان اندازهگیری میشد.
هدف پژوهش بررسی این موضوع بود که آیا الگوهای تکراری غذا خوردن میتوانند به کاهش وزن کمک کنند یا خیر.
نتیجه شگفتانگیز بود.
افرادی که غذاهای مشابه را بهطور مکرر مصرف میکردند، کاهش وزن بیشتری نسبت به افرادی داشتند که رژیم غذایی بسیار متنوعی داشتند.
قدرت یک برنامه غذایی ساده
شرکتکنندگانی که بیش از نیمی از غذاهای ثبتشدهشان تکراری بود، به طور متوسط حدود ۵.۹ درصد از وزن اولیه خود را از دست دادند. این در حالی بود که افراد دارای رژیم غذایی متنوعتر حدود ۴.۳ درصد کاهش وزن داشتند.
پژوهشگران معتقدند دلیل این موضوع ساده است؛ وقتی فرد هر روز مجبور نباشد درباره انتخاب غذا تصمیم بگیرد، خستگی ذهنی کاهش مییابد و پایبندی به برنامه غذایی آسانتر میشود.
دشمن پنهان کاهش وزن؛ خستگی تصمیمگیری
هر روز دهها تصمیم غذایی میگیریم:
صبحانه چه بخورم؟
برای ناهار چه انتخاب کنم؟
میانوعده چی باشد؟
شام را از بیرون سفارش بدهم یا در خانه آماده کنم؟
این حجم از انتخابها میتواند باعث خستگی ذهنی شود و در نهایت فرد را به سمت غذاهای پرکالری و آماده سوق دهد.
داشتن چند وعده غذایی ثابت و از پیش تعیینشده، این فشار ذهنی را کاهش میدهد.
کالریهای آخر هفته؛ یک یافته جالب
یکی از نتایج غیرمنتظره مطالعه این بود که افرادی که در آخر هفته کمی بیشتر غذا میخوردند، کاهش وزن بهتری داشتند.
محققان احتمال میدهند انعطافپذیری بیشتر در روزهای تعطیل، احساس محرومیت را کاهش میدهد و در نتیجه افراد راحتتر میتوانند در طول هفته به برنامه خود پایبند بمانند.
به بیان دیگر، رژیمهای بسیار سختگیرانه ممکن است در بلندمدت پایدار نباشند.
چگونه از این یافته استفاده کنیم؟
متخصصان چند راهکار ساده پیشنهاد میکنند:
یک فهرست غذایی ثابت داشته باشید
۳ تا ۵ صبحانه، ناهار و شام سالم انتخاب کنید و آنها را به صورت چرخشی مصرف کنید.
برای هفته برنامهریزی کنید
خرید هفتگی و آمادهسازی بخشی از وعدهها، احتمال انتخابهای ناسالم را کاهش میدهد.
ساختار را حفظ کنید، مواد را تغییر دهید
مثلاً اگر همیشه سالاد پروتئینی میخورید، گاهی مرغ را با ماهی، حبوبات یا تخممرغ جایگزین کنید.
انعطافپذیر بمانید
وجود یک یا دو وعده آزاد در هفته میتواند به حفظ انگیزه و تداوم برنامه کمک کند.
نکتهای که نباید فراموش کرد
غذا فقط سوخت بدن نیست. غذا بخشی از فرهنگ، لذت، روابط خانوادگی و مناسبتهای اجتماعی ماست. بنابراین هدف نباید رسیدن به یک رژیم کاملاً خشک و تکراری باشد.
موفقترین برنامههای غذایی معمولاً آنهایی هستند که یک چارچوب ثابت و قابل تکرار ایجاد میکنند، اما همچنان جایی برای تنوع، لذت و انعطافپذیری باقی میگذارند.