به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از سیانان، به گفته پنج منبع آگاه از اطلاعات آمریکا، ایران در هفتههای اخیر به شکلی چشمگیر تلاشهای خود را برای مسدود کردن دسترسی به ذخایر اورانیوم با غنای نزدیک به سطح مورد نیاز برای ساخت بمب افزایش داده و عمدا باعث فروریختن تونلها و تلهگذاری ورودیها با مینهای انفجاری شده است.
این منابع میگویند دسترسی به حدود نیم تُن اورانیوم با غنای بالا اکنون بسیار دشوارتر، خطرناکتر و زمانبرتر از یک ماه پیش شده است؛ زمانی که دونالد ترامپ، رئیس جمهوری آمریکا، به طور علنی اشاره میکرد ممکن است به ارتش آمریکا دستور دهد این مواد را تصرف کند.
به گفته منابع، استحکامات تازهای که ایران ایجاد کرده، لایهای دیگر از پیچیدگی را به توافق پیشنهادی دولت ترامپ با تهران برای خارجسازی و نابودی اورانیوم افزوده و این پرسش را پیش کشیده است که چه کسی مسئولیت خطرناک بیرون آوردن این مواد را بر عهده خواهد گرفت.
ترامپ بارها تأکید کرده است در مذاکرات جاری برای پایان دادن به جنگ و بازگشایی تنگه هرمز که ایران عملاً آن را بسته، تأمین امنیت این مواد هستهای یکی از اولویتهای آمریکا به شمار میرود.
همچنین به گفته یک مقام ارشد دولت آمریکا که روز جمعه خبرنگاران را در جریان قرار داد، دو طرف به توافقی نزدیکتر شدهاند که بر اساس آن ایران باید اورانیوم غنیشده خود را به آمریکا تحویل دهد. طبق گفته این مقام، این مواد ابتدا در محل نابود و سپس از کشور خارج خواهند شد.
این در حالی است که سیدعباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، شامگاه جمعه با حضور در تلویزیون اعلام کرد بحث خروج اورانیوم غنیشده از ایران اصلأ مطرح نیست و ساز و کار آن رقیق شدن در داخل خاک ایران است؛ پیشنهادی که ترامپ با آن موافق نیستم.
با این حال، مقامهای آمریکایی و ایرانی روایتهای متفاوتی از توافق اولیه ارائه کردهاند و مفاد دقیق آن همچنان نامشخص است. متن منتسب به پیشنویس توافق که روز جمعه به یک خبرگزاری نیمهرسمی ایران درز کرد، باعث واکنش خشمگینانه ترامپ در شبکههای اجتماعی شد.
حتی برای خود ایرانیها هم خارج کردن این مواد غنیشده اکنون کاری دشوار و خطرناک خواهد بود. این کار به تجهیزات سنگین حفاری و عملیات مینروبی نیاز دارد؛ اقداماتی که هم دشوار است هم پرخطر.
اسکات روکر که از سال ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۱ ریاست دفتر حذف مواد هستهای در اداره ملی امنیت هستهای آمریکا را بر عهده داشت، گفت: اگر این گزارشها درست باشند، قطعاً بازیابی اورانیوم با غنای بالا را پیچیدهتر خواهند کرد. این وضعیت میتواند فرصتی برای ایران فراهم کند تا روند پایبندی خود به توافق را مبهم جلوه دهد.
روکر افزود: اگر مذاکرهکنندگان از ایران بخواهند کل ذخایر را برای راستیآزمایی و در نهایت انتقال یا رقیقسازی مواد به یک محل مرکزی منتقل کند، در این صورت مسئولیت دسترسی به ذخایر و ارائه فهرست کامل موجودی اورانیوم غنیشده بر عهده تهران خواهد بود. در چنین سناریویی، نگران خواهم بود که ایران ادعا کند بخشی از اورانیوم با غنای بالا قابل بازیابی نیست. در آن صورت ما اطمینان کامل نخواهیم داشت که ایران نتواند در آینده دوباره به آن دسترسی پیدا کند.
جامعه بینالمللی معتقد است بخش عمده این ذخایر در تونلهای فروریخته مجتمع هستهای اصفهان در مرکز ایران نگهداری میشود و مقدار دیگری نیز در سایتهای دیگر قرار دارد. سیانان پیشتر گزارش داده بود در اواسط ماه می، ارتش آمریکا برای اجرای عملیاتی جهت تصرف این مواد هستهای آماده شده بود، اما در نهایت این مأموریت بیش از حد پرخطر ارزیابی شد.
با این حال، از آن زمان تاکنون ایران استحکامات اطراف محلهایی را که تصور میشود اورانیوم با غنای بالا در اعماق زمین در آنها دفن شده است، بیش از پیش تقویت کرده است.
ترامپ پیشتر نیز به خطرات بازیابی اجباری این اورانیوم اذعان و در مصاحبهای با شبکه فاکس نیوز در ماه مه ابراز تردید کرده بود که ایران بتواند بدون آنکه توسط دستگاههای اطلاعاتی آمریکا شناسایی شود، به این مواد مدفون دسترسی پیدا و آنها را خارج کند.
ترامپ در گفتوگو با شان هنیتی، مجری فاکس نیوز، درباره این سایت گفته بود: ما دقیقاً میدانیم چه اتفاقی در آنجا میافتد. هیچکس حتی به آن نزدیک هم نشده است. اما دو تن از منابع یادآور شدند که رئیس جمهوری آمریکا با مطرح کردن علنی اورانیوم به عنوان یک هدف احتمالی، ممکن است انگیزه لازم را برای ایران فراهم کرده باشد تا از داراییهای خود بهتر محافظت کند.
اکنون حتی اگر توافق میان تهران و واشنگتن در هفته آینده امضا شود، انتظار میرود مذاکرات فنی بیشتری برای تعیین جزئیات آینده برنامه هستهای ایران انجام شود.
خارج کردن اورانیوم از کشور احتمالاً مستلزم استقرار یک تأسیسات سیار تخصصی فرآوری اورانیوم خواهد بود که تحت مدیریت اداره ملی امنیت هستهای آمریکا و آزمایشگاه ملی اوک ریج در ایالت تنسی فعالیت میکند. جرد کوشنر و استیو ویتکاف، مذاکرهکنندگان ارشد آمریکا، اوایل همین ماه از این آزمایشگاه بازدید کردهاند.
اما حتی برجستهترین متخصصان جهان در زمینه جمعآوری مواد هستهای هم برای انجام این مأموریت به زمان بسیار زیاد نیاز خواهند داشت. ترامپ اوایل این ماه به خبرنگاران گفته بود که عملیات انتقال این مواد دستکم دو هفته زمان خواهد برد.