به گزارش اطلاعات آنلاین، بر اساس متن فاششده، ایالات متحده متعهد میشود با پیشرفت مذاکرات برای دستیابی به توافق نهایی، داراییها و منابع مالی مسدودشده ایران آزاد کند و در اختیار تهران قرار دهد. گرچه متن در این زمینه نسبتاً مبهم است، اما ایران از هماکنون چشم به این جایزه بزرگ دوخته است؛ دهها میلیارد دلار دارایی مسدود در خارج از کشور که میتواند به احیای اقتصاد آسیبدیده کشور کمک کند.
روزنامه والاستریت ژورنال فهرستی از داراییهای مسدودشده ایران بر اساس کشورها به این ترتیب منتشر کرده است: چین ۲۰ تا ۵۰ میلیارد دلار، عراق ۱۵ میلیارد دلار، هند ۷ میلیارد دلار، کره جنوبی ۷ میلیارد دلار (بیشتر آن به قطر منتقل شده است)، قطر ۶ میلیارد دلار، ژاپن ۳ میلیارد دلار، آمریکا ۲ میلیارد دلار، لوکزامبورگ ۲ میلیارد دلار و عمان ۱ میلیارد دلار. تقریباً ۱۰ میلیارد دلار از درآمدهای نفتی در بانکهای دبی مسدود است.
بخشی از این داراییها تقریباً از زمان تأسیس جمهوری اسلامی پس از انقلاب مسدود ماندهاند. با این حال، بیشتر این منابع مالی مربوط به پرداختهای جدیدتر حاصل از فروش نفت ایران به چین، هند، کره جنوبی و ژاپن است که پس از خروج دونالد ترامپ از توافق هستهای و بازگشت تحریمها در سال ۲۰۱۸ مسدود شدند.
برآوردها درباره ارزش داراییهای ایران در خارج از کشور متفاوت است. تهران مدعی است این رقم دستکم ۱۰۰ میلیارد دلار است، در حالی که برخی کارشناسان رقم را بسیار کمتر میدانند. مقامهای آمریکایی به سیانان گفتهاند یادداشت تفاهم «به شکل شگفتآوری مبهم» تنظیم شده تا فضایی مناسبتر برای مذاکرات فنی آینده میان آمریکا و ایران فراهم شود. به گفته آنها، این چارچوب چنان طراحی شده که ایران بتواند توافق را از نظر سیاسی برای افکار عمومی داخلی خود قابل قبول جلوه دهد.
یکی از این افراد گفت: این متن به ایران اجازه میدهد هر چیزی را که برای سیاست داخلی خود نیاز دارد، بیان کند. تعهدات حیاتی در متن نیست، اما امتیازاتی که ایران تبلیغ خواهد کرد وجود دارد. یادداشت تفاهمی که جیدی ونس گفته تنها یک صفحه و نیم است، بازتابدهنده برخی تعهدات کلیدی نیست که ایران در کانالهای پشتپرده به آمریکا داده و همین مسئله به تهران اطمینان لازم برای امضای توافق را داده است.
این مقام آمریکایی به سیانان گفت: مردم نباید بیش از حد به متن یادداشت تفاهم بچسبند. این توافق «یک سند سیاسی» و آنچه مهمتر از خود سند است، تفاهمهایی است که میان ما وجود دارد. این یادداشت تفاهم اختلافهای مربوط به برنامه هستهای ایران را حل نمیکند و آن را به مذاکراتی ۶۰ روزه در آینده موکول میکند. اما همزمان بازگشایی تنگه هرمز را پیشبینی میکند؛ فعلاً بدون دریافت عوارض از کشتیها.
مقامهایی که سیانان با آنها گفتوگو کرده مدعیاند ایران پشتپرده به آمریکا خبر داده با امتیازاتی که دولت ترامپ خواستار آن است موافقت خواهد کرد؛ از جمله مشارکت آمریکا در نابودی ذخایر اورانیوم غنیشده با هماهنگی آژانس انرژی اتمی. با این حال، تأکید کردند چنین بندی صراحتاً در متن یادداشت تفاهم نیست.
علاوه بر بدهیهای نفتی، برخی داراییهایی ایران در دادگاهها مصادره یا در سازمانهای بینالمللی مسدود است. حدود یک دهه پیش دیوان عالی آمریکا داراییهای بانک مرکزی ایران را برای پرداخت غرامت به قربانیان آمریکایی بمبگذاریهای ۱۹۸۳ بیروت مصادره کرد. این وجوه در سیتی بانک نگهداری میشود.
تقریباً ۱.۶ میلیارد دلار دارایی ایران هم به درخواست شاکیان مربوط به حوادث یازده سپتامبر در موسسه مالی کلیراستریم لوکزامبورگ مسدود شد. با اینکه ایران بعداً در این پرونده پیروز شد، اما هرگز به پولها و داراییهایش دسترسی پیدا نکرده است.
ایران و چین شگلی خاص از پرداخت، از جمله تهاتر، دارند. بنابراین، تهران از پکن نمیخواهد تعهدات بدهی خود را طبق این تفاهمنامه پوشش دهد. در حال حاضر، ایران خواستار بازگشت درآمدهای انرژی مسدودشده در قطر، هند، عراق و ژاپن و همچنین داراییهای موجود در لوکزامبورگ و ایالات متحده است.