گروه شهرستان‌ها: ورود فاضلاب‌ صنعتی و خانگی به منابع آبی و زیست‌بوم‌های طبیعی‌از جمله معضلات جدی زیست محیطی کشور محسوب می شود که در سایه ضعف نظارت و نبود مدیریت یکپارچه، پیامدهای آن از آلودگی آب و خاک تا تغییر ساختار اکوسیستم‌ها و ایجاد کانون‌های جدید گردوغبار امتداد یافته 
است.
 تالاب «اینچه» در شمال گلستان، نمونه‌ای پیچیده از همین چالش است؛ تالابی که ورود مستمر پساب صنایع ید، وسعت آن را چند برابر کرده، اما همزمان با انباشت رسوبات شور و لجن‌های صنعتی، نگرانی‌ها درباره آلودگی و آینده این اکوسیستم را افزایش داده است.
تالاب اینچه، در سال‌های گذشته به دلیل ورود پساب واحدهای تولید ید و تغییرات گسترده در وضعیت هیدرولوژیک، به یکی از کانون‌های اصلی نگرانی‌های زیست‌محیطی تبدیل شده است. افزایش قابل توجه وسعت تالاب در کنار انباشت رسوبات شور و لجن‌های صنعتی، موجب شده است کارشناسان نسبت به پیامدهای بلندمدت این روند بر کیفیت منابع آب، خاک و حتی سلامت ساکنان مناطق اطراف هشدار دهند.
استمرار فعالیت برخی واحدهای تولید ید در شمال استان و هدایت پساب‌های صنعتی به این تالاب، موجب شده است تا این اکوسیستم طبیعی وارد مرحله‌ای پیچیده از تغییرات هیدرولوژیک و ژئوشیمیایی شود؛ تغییری که همزمان پیامدهای مثبت و منفی متناقضی را در خود جا داده است.
بر اساس گزارش‌های میدانی و بررسی‌های کارشناسی، وسعت این تالاب از حدود ۱۰۰ تا ۱۵۰ هکتار در گذشته به حدود ۹۰۰ تا هزار هکتار افزایش یافته است. در نگاه نخست، این افزایش می‌تواند نشانه‌ای از پایداری یا حتی احیای یک پهنه آبی تلقی شود، اما بررسی دقیق‌تر نشان می‌دهد که منشأ این توسعه، نه صرفاً عوامل طبیعی بلکه ترکیبی از ورود پساب‌های صنعتی، تغییرات اقلیمی و مداخلات انسانی است.
شرایط فعلی این تالاب مانند موجود زنده ای است که خوراک خوبی دارد اما به لحاظ عدم دریافت مواد مغذی مورد نیازش، روز به روز فربه تر و دچار سوءتغذیه شده  و در حقیقت افزایش وسعت اینچه نه به خاطر ورود آب سالم،بلکه ناشی از سرریز شدن فاضلاب به داخل آن است .
دخالت سازمان بازرسی در پرونده
 تالاب اینچه
به همین منظور، سازمان بازرسی استان گلستان با هدف بررسی ابعاد حقوقی، مدیریتی و زیست‌محیطی موضوع، وارد پرونده تالاب اینچه شده و مجموعه‌ای از بررسی‌ها، مکاتبات و استعلام‌ها را در دستور کار قرار داده
 است.
مدیرکل بازرسی گلستان در گفتگو با تسنیم درباره وضع تالاب اینچه گفت: این تالاب صرفاً یک موضوع محیط‌زیستی ساده نیست، بلکه یک پرونده پیچیده در مرز میان توسعه صنعتی، مدیریت منابع طبیعی و الزامات حقوقی و نظارتی است . بر اساس بررسی‌های انجام‌شده، فعالیت واحدهای تولید ید و هدایت پساب‌های حاصل از فرآیند تولید به این پهنه آبی، یکی از عوامل مؤثر در تغییرات ساختاری تالاب بوده است.
عبدالله آقاعلیخانی ادامه داد: بازرسی استان همواره تلاش کرده است در چارچوب وظایف قانونی خود میان توسعه اقتصادی و حفاظت از محیط‌زیست تعادل برقرار کند. اما آنچه در این پرونده اهمیت دارد، این است که بخشی از آثار فعلی ناشی از کمبود نظارت‌های دقیق در سال‌های گذشته و عدم انجام مطالعات جامع پیش از توسعه فعالیت‌های صنعتی بوده است.وی افزود: نتیجه این روند، شکل‌گیری شرایطی است که امروز در قالب افزایش وسعت تالاب از یک‌سو و انباشت رسوبات شور و پرخطر از سوی دیگر مشاهده می‌شود. این وضعیت نیازمند تصمیم‌گیری مبتنی بر داده‌های علمی و مدل‌سازی دقیق پیامدهای زیست‌محیطی است، نه تصمیم‌های مقطعی یا احساسی.
آقاعلیخانی اظهار داشت: بر اساس داده‌های اولیه کارشناسی، در برخی بخش‌های تالاب لایه‌هایی از رسوبات شور، مواد معدنی و لجن‌های ناشی از ورود پساب صنعتی مشاهده شده است که ضخامت آن‌ها در برخی نقاط تا یک متر هم می‌رسد. این نوع رسوبات معمولاً ترکیبات پیچیده‌ای از نمک‌ها و مواد محلول دارند که در صورت تغییر شرایط آبی، رفتار متفاوتی از خود نشان می‌دهند.
مدیرکل بازرسی گلستان گفت: از منظر ژئوشیمیایی، این رسوبات می‌توانند در بلندمدت بر کیفیت خاک و آب زیرزمینی تأثیر بگذارند. همچنین در صورت کاهش سطح آب، این لایه‌ها در معرض خشک شدن قرار می‌گیرند و به ذرات ریز قابل انتقال در هوا تبدیل می‌شوند که این مسأله زمینه‌ساز شکل‌گیری کانون‌های گردوغبار خواهد بود.
آقاعلیخانی با تأکید بر این که باید بدانیم این تغییرات به‌صورت تدریجی و در بازه زمانی چندساله رخ داده است، اظهار داشت:  افزایش وسعت یک تالاب در نگاه نخست می‌تواند نشانه‌ای مثبت تلقی شود، اما در علوم محیط زیست، صرف افزایش سطح آب معیار پایداری اکوسیستم نیست. باید بررسی شود که منشأ این افزایش چیست و چه کیفیتی از آب و رسوبات در آن وجود دارد.
نبود اجماع کارشناسی میان
 دستگاه‌های مسئول
مدیرکل بازرسی گلستان تأکید کرد: یکی از چالش‌های اصلی این پرونده، نبود اجماع کارشناسی میان دستگاه‌های مسئول است. سازمان بازرسی مکاتبات و استعلام‌های متعددی برای دریافت نظر تخصصی از نهادهای مرتبط انجام داده، اما هنوز پاسخ جامع و نهایی که بتوان بر اساس آن تصمیم قطعی گرفت، ارائه نشده 
است.
وی گفت: مسأله تالاب اینچه از جمله موضوعاتی است که هرگونه تصمیم عجولانه در آن می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری داشته باشد. اگر ورود پساب متوقف شود، احتمال خشک شدن بخشی از تالاب و ایجاد کانون‌های گردوغبار وجود دارد. اگر ادامه یابد، خطر انباشت بیشتر رسوبات و تشدید آلودگی مطرح است، بنابراین تصمیم‌گیری در این زمینه نیازمند مدل‌سازی دقیق، سناریوسازی علمی و بررسی بلندمدت آثار هر گزینه 
است.
آقاعلیخانی درباره احتمال شکل‌گیری کانون‌های ریزگرد در منطقه اظهار داشت: این یکی از نگرانی‌های جدی کارشناسان است. در صورت کاهش سطح آب و خشک شدن بستر تالاب، رسوبات شور و لجن‌های انباشته‌شده که در برخی نقاط ضخامت قابل توجهی دارند، می‌توانند به ذرات قابل انتشار در هوا تبدیل شوند و این موضوع فقط محدود به محدوده تالاب نیست، بلکه با توجه به الگوهای باد منطقه، امکان انتقال این ذرات به مناطق اطراف و حتی بخش‌هایی از جنگل‌های هیرکانی وجود دارد. به همین دلیل، موضوع صرفاً یک مسأله محلی نیست، بلکه یک چالش منطقه‌ای محسوب 
می‌شود.
مدیرکل بازرسی گلستان با اشاره به این که هدف اصلی سازمان صرفاً برخورد قضایی نیست، بلکه اصلاح فرآیندها و جلوگیری از تکرار خطاهاست، گفت: سازمان بازرسی علاوه بر بررسی وضع محیطی تالاب، عملکرد دستگاه‌های مسئول را هم به‌صورت دقیق ارزیابی کرده است. در این روند، برخی موارد از قصور یا ترک فعل شناسایی شده و به مراجع ذیصلاح ارجاع شده
 است.