مینا حیدری
کاهش رنج شهروندان از شناخت ظرفیتهای جامعه، دیدن مشکلات پنهان و فهم زندگی مردم از نزدیک آغاز میشود
کاهش رنج مردم فقط با تصمیمهای اقتصادی و ایجاد فرصت شغلی محقق نمیشود؛ گاهی یک شهروند برای عبور از یک بحران به مسئولی نیاز دارد که بتواند خود را جای او بگذارد و مسأله را از زاویه زندگی او ببیند. در سلسله نشستهای «گفتمان کاهش رنج مردم»، موضوعاتی مانند اشتغال، توسعه، مسئولیت اجتماعی، پاسخگویی، سلامت روان و رنجهای پنهان جامعه مورد توجه قرار میگیرد و بر ضرورت تبدیل ظرفیتهای موجود کشور به راهکارهای عملی برای کاهش مشکلات مردم تأکید میشود.
در جلسه گذشته این نشست، «شهباز حسنپور بیگلری»، نماینده مردم کرمان در مجلس شورای اسلامی، با تکیه بر تجربه خود در حوزه توسعه و اشتغال، درباره ضرورت شناخت ظرفیتهای کشور و فعال کردن آنها سخن گفت و «علی علویان»، روزنامهنگار و پژوهشگر اجتماعی، با روایت تجربههایی از زندگی مردم، بر این نکته تأکید کرد که رنج شهروندان فقط به مشکلات اقتصادی محدود نمیشود و مسائل روانی و اجتماعی نیز باید در تصمیمگیریها دیده شود.
توسعه باید به زندگی مردم برسد
حسنپور میگوید: شاهکلید گفتمان «کاهش رنج مردم»، شناخت دردها و مشکلات شهروندان و تلاش برای کاستن از آنهاست؛ به همین دلیل، پیش از هر اقدامی باید ظرفیتهای موجود کشور را شناخت و برای فعال کردن آنها برنامه داشت.
او با اشاره به تجربه خود در دوران نمایندگی سیرجان و بردسیر توضیح میدهد: این مناطق با وجود برخورداری از ظرفیتهای اقتصادی و معدنی، در مقطعی با کمبود فرصتهای شغلی مواجه بودند. من زمانی که نمایندگی سیرجان و بردسیر را بر عهده گرفتم، حتی یک گرم فولاد در استان کرمان تولید نمیشد و کشور نیز در زمره واردکنندگان فولاد قرار داشت. پیگیریهای مداوم سبب آغاز فعالیت پروژه گلگهر شد و این مجموعه، نقطه عطفی در مسیر توسعه صنعتی و اشتغال منطقه بود؛ بهگونهای که در ابتدای فعالیت، حدود ۲۴۰۰ نفر در این مجموعه مشغول به کار شدند و امروز مجموع اشتغالهای ایجادشده در این معادن به حدود ۴۵ هزار نفر رسیده است.
حسنپور این تجربه را نمونهای از تأثیر مستقیم فعال شدن ظرفیتهای اقتصادی بر زندگی مردم میداند و تأکید میکند: وقتی ظرفیتهای یک منطقه بهدرستی شناسایی و فعال شود، نتیجه آن فقط رشد اقتصادی نیست، بلکه ایجاد اشتغال، کاهش بیکاری و تغییر شرایط زندگی مردم است.
به اعتقاد نماینده مردم کرمان، توسعه زمانی ارزشمند است که اثر آن در سفره، شغل و آینده مردم دیده شود. از نگاه حسنپور، توسعه زمانی معنا پیدا میکند که نتیجه آن در زندگی مردم دیده شود. ایجاد کارخانه و پروژه اقتصادی اگر نتواند برای مردم شغل، درآمد و امید ایجاد کند، از هدف اصلی توسعه فاصله میگیرد.
تغییر مطالبات مردمی
این عضو کمیسیون صنایع و معادن مجلس، به تجربه خود در بردسیر اشاره میکند و میگوید: در سالهای ابتدایی نمایندگی، بسیاری از مردم برای دریافت کمکهای حمایتی مراجعه میکردند و گاهی از نماینده خود میخواستند برای قرار گرفتن آنها تحت پوشش کمیته امداد یا بهزیستی نامه بنویسد.
وی میافزاید: شرایط در سالهای بعد تغییر کرد بهگونهای که در سال پایانی نمایندگی، اگر به فردی پیشنهاد میکردیم برای استخدام به اداره آب یا برق مراجعه کند، پاسخ میداد که به دنبال فرصت شغلی در مجموعههایی مانند جهانفولاد بردسیر است.
حسنپور این تغییر را نشانه اثرگذاری توسعه بر مطالبات اجتماعی مردم میداند و تأکید میکند: ایجاد شغل فقط افزایش درآمد نیست، بلکه میتواند فرد را از وابستگی به کمکهای حمایتی خارج کند و به او احساس استقلال و امید به آینده بدهد.
او اعتقاد دارد اگر ظرفیتهای اقتصادی کشور بهدرستی شناخته و فعال شود، میتوان بخش مهمی از مشکلات مردم را از مسیر اشتغال و توانمندسازی کاهش داد.
مسئول در جایگاه شهروند
یکی از محورهای اصلی سخنان حسنپور، ضرورت قرار گرفتن مسئول در جایگاه شهروند است. او اعتقاد دارد مسئول نمیتواند رنج مردم را فقط از طریق آمار و گزارش بشناسد، بلکه باید شرایط زندگی آنها را درک کند.
حسنپور با اشاره به تجربه شخصی خود میگوید در گذشته همراه پدرش در سیرجان کارگری میکرد و همین تجربه باعث شد مشکلات اقتصادی مردم را بهتر درک کند.
از نگاه او، یک درخواست اداری ممکن است پشتوانه زندگی یک خانواده باشد و تصمیمی که برای مسئول ساده به نظر میرسد، میتواند برای شهروند سرنوشتساز باشد.
پاسخگویی به مردم
نماینده مردم کرمان در مجلس شورای اسلامی تأکید میکند تلاش کرده است خود را از وابستگی به جریانهای سیاسی دور نگه دارد و معیار اصلی فعالیتش را خدمت به مردم قرار دهد: «همه احزاب و گروههای سیاسی را کنار گذاشتهام و طوق نوکری مردم را به گردن آویختهام.»
او همچنین از پاسخگویی مستقیم به شهروندان سخن میگوید و اعلام میکند روزانه حدود ۳۰۰ پیامک مردمی را پاسخ میدهد؛ چه پیامک مثبت باشد و چه حاوی انتقاد و گلایه.
مسئولیت اجتماعی؛ فراتر از کمک مالی
حسنپور در بخش دیگری از نشست به مسئولیت اجتماعی شرکتها اشاره میکند و میگوید: بنگاههای بزرگ اقتصادی در برابر جامعه مسئولیت دارند.
او تأکید میکند: مسئولیت اجتماعی نباید به کمک مالی و رابطهای از جنس کمککننده و دریافتکننده محدود شود. در برخی موارد چنین تصور میشود که شرکت قرار است به مردم «صدقه» بدهد، در حالی که مسئولیت اجتماعی باید در راستای توسعه و حل مسائل واقعی جامعه تعریف شود.
او همچنین درباره آثار زیستمحیطی فعالیتهای صنعتی میگوید: مطالعات زیستمحیطی در طرحهای صنعتی بایستی با جدیت انجام و آثار این فعالیتها شناسایی، مدیریت و کنترل شود.
انتقال آب خلیجفارس
در ادامه نشست، علی علویان، روزنامهنگار و پژوهشگر اجتماعی، با اشاره به سابقه همکاری خود با آقای حسنپور، انتقال آب خلیجفارس را نمونهای از تلاش برای کاهش یک رنج قدیمی میداند.
او میگوید: زمانی که حسنپور، نماینده استاندار کرمان در تهران بود، حدود ۱۶ طرح برای انتقال آب به استان کرمان مطرح شده بود و حتی انتقال آب از تاجیکستان نیز در میان گزینهها قرار داشت؛ زیرا طرحهای قبلی به نتیجه نرسیده بود. آقایان حسنپور و علیرضا رزمحسینی در آن مقطع، اجرای خط انتقال آب خلیج فارس را دنبال کردند؛ پروژهای حدود ۹۷۰ کیلومتری که بسیاری، آن را از طرحهای نشدنی کشور میدانستند.
علویان اجرای این پروژه را اقدامی مهم برای کرمان و صنایع این استان و همچنین یزد و اصفهان میداند و میگوید: این طرح توانست بخشی از بحران آبی این مناطق را کاهش دهد.
رنجهایی که در آمار دیده نمیشوند
علویان در بخش دیگری از سخنان خود به تجربه روزنامهنگاریاش در شهر زرند اشاره میکند و میگوید در مقطعی، خبری درباره وقوع چند مورد اقدام به خودکشی در فاصله چند ساعت به دستش رسید. او پس از آن به سندی محرمانه دست پیدا کرد که از وقوع موارد متعدد اقدام به خودکشی در یک سال حکایت داشت. علویان میگوید با وجود مخالفتها و توصیههایی برای منتشر نکردن این خبر، تصمیم گرفت آن را منتشر کند.
به گفته علویان، انتشار خبر، بازتاب گستردهای داشت و توجهات را به وضعیت اجتماعی و روانی مردم زرند جلب کرد. او به زلزلههای پیدرپی این شهر و اضطراب حاکم بر جامعه نیز اشاره میکند و میگوید: برای کاهش فشار روانی مردم، برنامههای نشاطبخش و کنسرتهایی در شهر برگزار شد. یک سال بعد از این اقدامات، آمار اقدام به خودکشی در زرند کاهش قابلتوجهی پیدا کرد.
او تأکید میکند: بخشی از رنج مردم در آمارهای اقتصادی دیده نمیشود. اضطراب، ترس، احساس بیآیندگی و مشکلات روانی ممکن است در جدولهای اقتصادی جایی نداشته باشند، اما کیفیت زندگی مردم را بهشدت تحت تأثیر قرار میدهند.
رنج فقط اقتصادی نیست
علویان در جمعبندی سخنان خود تأکید میکند: رنج مردم فقط به مشکلات اقتصادی و معیشتی محدود نمیشود؛ درد و رنج روانی، اضطراب و نبود آرامش اجتماعی نیز باید در سیاستگذاریها موردتوجه قرار گیرد. اگر این بخش از زندگی مردم نادیده گرفته شود، سیاستهای اقتصادی به تنهایی نمیتوانند کیفیت زندگی را بهبود بخشند.
از نگاه او، گفتمان کاهش رنج مردم زمانی میتواند جامع باشد که رنجهای پنهان جامعه را نیز ببیند؛ رنجهایی که ممکن است در آمار رسمی اقتصاد، اشتغال یا درآمد دیده نشوند، اما زندگی روزمره شهروندان را تحت تأثیر قرار دهند.
در پایان این نشست، سخنان حسنپور و علویان از دو مسیر متفاوت به یک نقطه مشترک میرسد: کاهش رنج مردم فقط با تصمیمهای بزرگ اقتصادی اتفاق نمیافتد. گاهی یک فرصت شغلی، گاهی پیگیری مشکل یک خانواده و گاهی توجه به سلامت روان جامعه میتواند بخشی از این رنج را کاهش دهد.
آنچه اهمیت دارد، تغییر زاویه نگاه مسئولان است؛ این که مردم نه به عنوان عددی در گزارشها، بلکه به عنوان انسانهایی با درد، نیاز، امید و اضطراب دیده شوند. در این مسیر، «گفتمان کاهش رنج مردم» میتواند از یک عنوان برای یک سلسله نشست فراتر برود و به معیاری برای تصمیمگیری تبدیل شود؛ اما زمانی که پیش از هر تصمیم از خود بپرسیم این اقدام چه اثری بر زندگی مردم دارد و آیا واقعا رنج آنها را کمتر میکند یا گرهی تازه به مشکلاتشان میافزاید؟
شما چه نظری دارید؟