وقتی در سی‌ونهمین روز جنگ ۴۰روزه، ترامپ تهدید کرد که امشب یک تمدن را نابود می‌کنیم و ایران را به عصر حجر بازمی‌گردانیم، سوای آنهایی که دعوت‌کنندگان ترامپ به تجاوز به ایران بودند و احتمالاً بسیاری از آنان از اجرای چنین تهدیدی و نابودی تمدن ایرانی استقبال می‌کردند و می‌کنند و در این شش ماه از اینکه چنین نشد ناراحتند، نگرانی مردم عادی کشورمان از عاقبت این جنگ و حیرت و نگرانی در بخش بزرگی از اندیشمندان ایران و جهان نیز بود، که این دیگر چگونه تهدیدی است؟ من نیز به عنوان یک فرد معمولی که قلمی به دست دارد و گاهی چیزکی می‌نویسد، طبیعتاً نگران و پریشان خاطر شدم، اما خوشبختانه در آغاز روز چهلم، ترامپ از این تهدید عقب نشست و آنچه قصد انجامش را داشت محقق نشد، اما غیر از این، نکته دیگری هم بود که به گمانم اهمیت بیشتری داشت. اگر مطابق پیشنهادی که همیشه در مطالبم به آن دعوت می‌کنم، عمل کنیم و با فاصله به این تهدید نگاه کنیم، تصویری وسیع‌تر را خواهیم دید.

داستان تمدن، شاید داستانی هفت هزار ساله باشد، از زمانی که در کنار نیل، فرات، و در سیلک کاشان، داستان تمدن آغاز شد، بیننده داستانی هستیم که پیشنهاد می‌کنم برای اشراف به بخشی از آن، حتما کتاب «عروج انسان» اثر «ج. برونسکی» در تشریح آن را بخوانید. وقتی به گذشه و تاریخ تمدن‌ها و با فاصله نگاه می‌کنیم، هفت تمدن باستانی در جهان قابل شناسایی‌اند که عبارتند از تمدن مصر، ایران، هند، روم (اروپا)، چین، اینکا و آزتک. 

البته ممکن است برخی، تمدن یونان را هم نام ببرند که به واقع میراث یونان به روم تحویل شد و در روم ادامه یافت، همانگونه که تمدن بین‌النهرین (فرات) به تمدن ایران تحویل داده شد و در تمدن ایران ادامه یافت که هر دو، تحویل و تحولی بر پایه همجواری است. اما نکته قابل توجه این است که از این هفت تمدن باستانی، امروز فقط سه تمدن باقی مانده، یا بهتر است بگوئیم توانسته‌اند ادامه پیدا کنند و این ادامه را می‌شود در یک تناوب تحولی مشاهده کرد. 

اولین تمدن باستانی که نابود شد، تمدن مصر بود که با حمله سزار روم به مصر این نابودی آغاز شد. طوری که بعدها، شاید به راحتی و به دلیل همان اضمحلال حاصله از سلطه رومیان، مصر بدون آنکه سابقه‌ای عربی داشته باشد، تبدیل به کشوری عربی شد. بعد از آن، دو تمدن اینکا و آزتک بودند که آنها نیز با تهاجم اروپائیان (ادامه تمدن روم) نابود شدند.

تمدن چهارم «تمدن دره سند» یا همان تمدن هند بود. این تمدن با وجودی که سال‌ها در جنگ با تمن‌های همجوار (چین و ایران) بود ولی تا زمان استعمار انگلستان یا همان کمپانی هند شرقی برقرار ماند، اما با استعمار انگلستان بود که آن تمدن هم فروپاشید، هرچند شاید زمینه تاریخی اش آن باشد که هیچ‌وقت تمدن هند مانند آن شش تمدن دیگر، حکومتی یکپارچه که تمامی آن سرزمین را اداره کند نداشته و احتمالاً همین نیز به استعمار یاری رساند تا کمپانی هند شرقی را بر آنها چیرگی بخشد.

 اما اگر همچنان با همین فاصله به نابودی این چهار تمدن باستانی از هفت تمدن نگاه کنیم، یک نکته را متوجه می‌شویم. هر چهار تمدنی که نابود شدند، توسط یک تمدن واحد، یعنی تمدن اروپا (رومی) نابود شده‌اند و نکته جالب‌تر اینکه تمدن روم (اروپا) در طول تاریخ و از همان آغاز تا کنون، برای نابودی دو تمدن باقی مانده دیگر (ایران و چین) نیز تلاش کرده است. مشخص‌ترین تلاش برای نابودی تمدن چین را در «جنگ تریاک» می‌توان مثال آورد. و تلاش برای نابودی ایران، مثالش حمله اسکندر است و بعد جنگ‌های مکرر رومیان با ایران، از کراسوس تا والرین، و در دوره معاصر هم قرارداد ۱۹۱۷ و یعد کودتای ۱۲۹۹ و بعدتر کودتای ۱۳۳۲ و حالا هم جنگ ۱۲روزه و جنگ ۴۰روزه و تازه‌ترینش، جنگ ۱۳روزه تنگه هرمز.آیا اینها توهم است یا ترامپ به عمد و شاید هم بی‌توجه، آشکار کرد که «امشب یک تمدن نابود می‌شود»؟ 

شاید بگوئید آمریکا چه ربطی به تمدن باستانی روم دارد؟ اما واقعیت این است، همان‌طور که یونان به روم و روم به اروپا تحویل و تبدیل شد، با مهاجرت اروپائیان به آمریکا، تمدن باستانی اروپا در ایالات متحده ادامه یافت تا اینکه در نتیجه دو جنگ جهانی، پرچم کاملا تحویل آمریکا شد و آن راهبرد نابودی تمدن‌های دیگر را بر عهده گرفت. برای همین است که پیش از آن سخن ترامپ که امشب یک تمدن نابود می‌شود، لیندسی گراهام گفته بود «حالا فرصتی است که این جنگ ۲۰۰۰ ساله با ایران را یکسره کنیم». و برای همین است که می‌گویم آن تهدید ترامپ، فقط یک لفاظی نبود، بیانی دانسته و شاید از سر ذوق‌زدگی کسی بود که می‌خواست به دیگران بگوید «این من هستم که بالاخره این جنگ ۲۰۰۰ ساله با تمدن ایران را یکسره می‌کنم». و بعد از اتمام کارِ این پنجمین تمدن باستانی، می‌مانیم ما و تمدن چین. 

و یک نکته، تا تفاوت اروپا و دیگر تمدن‌ها را متوجه شویم. برای جهانی‌سازی قلمرو در آغاز، سه ابزاررلازم بود، قطب نما، باروت و ناوگان اقیانوس پیما. طرفه آنکه این چین بود که بیش از یک قرن پیش از اروپا، هر سه اینها را اختراع کرد و حتی کشتی‌هایی بسیار بزرگتر از ماژللن و کریستف‌کلمب در یک قرن بعد داشت، ولی چرا تمدن باستانی چین مانند اروپا دست به استعمار کشورهای دوردست نزد؟ جواب شاید در ادامه معلوم شود.باز هم به نگاه با فاصله ادامه دهیم تا چیزهای دیگری نیز ببینیم. همانطور که اشاره شد، تمدن‌های باستانی، کم با هم جنگ نکرده‌اند، اما این فقط تمدن اروپا بوده که تمدن‌های دیگر را کاملا از بین برده و حالا هم وعده نابودی یک تمدن باستانی دیگر را می‌دهد. به آثار برجای مانده از تمدن‌ها دقت کنید، شکوهمندترین چیزهایی که ساخته‌اند، یا کاخ‌ها بوده و یا معابد و یا مقبره مردگان. اما شکوهمندترین اثر روم، «کلوزیوم» است. تماشاخانه‌ای که مردم برای تفریح بنشینند و کشتن انسان‌ها به دست یکدیگر را ببینند و لذت ببرند. در آئین‌های تمدن‌های دیگر هم قربانی کردن انسان در پیشگاه خدایان وجود داشته، ولی تماشای کشتن برای تفریح، آن هم مردم عادی، تا لذت ببرند؟ آن هم در باشکوه‌ترین بنا؟ 

و آیا این لذت از کشتار در همان دوران باستان تمام شد؟ اگر میراثی با عنوان «روح امپراتوری» ارثی است که ایرانیان را دعوت به مقاومت می‌کند، روحی که غرب به ارث برده، نکند «روح لذت از کشتار و نابودی» است؟ روحی که چهار تمدن باستانی را نابود کرد، دو جنگ جهانی به راه انداخت و میلیون‌ها انسان را در مستعمره‌ها کشته، دو بمب اتمی بر سر مردمان دو شهر انداخته، انسان‌ها را به جرم رنگ پوست به بردگی گرفته و فقط در یک قلم، ۲۰ میلیون نفر را در کنگو سلاخی کرده و جنازه پاتریس لومومبا را از قبر بیرون کشیده و در بشکه اسید انداخته و هنوز هم سیر نشده که نشده و در غزه، کودک و زن و مرد و پیر و جوان را می‌کشد و هر روز جنگ راه‌می‌اندازد.

 برای تمدن روم و وارثان آن که حالا نامش ایالات متحده است و وعده نابودی پنجمین تمدن باستانی را می‌دهد و دنبال آن است که بالاخره این جنگ ۲۰۰۰ ساله با ایران را یکسره کند، تمام جهان یک کلوزیوم است و کشتن مردم، تفریحی لذتبخش. این میراثی است که غرب به ارث برده؛ «روح کلوزیوم».