بازار خودرو در هفته اخیر عمدتاً روندی افزایشی را پشت سر گذاشت، هرچند امروز قیمت بیشتر مدلها در بخش داخلی و مونتاژی با کاهش اندکی همراه شده است. این افت در شرایطی رخ داده که کاهش قیمت طلا و بازگشت آن به کانال ۲۳ میلیون تومان و همچنین عقبنشینی دلار به کانال ۲۲۸ هزار تومان، فضای معاملاتی بازار خودرو را تحت تأثیر قرار داد. با این حال، در مجموع نمیتوان این کاهش روزانه را به معنای تغییر مسیر بازار دانست و روند کلی قیمت خودرو همچنان افزایشی ارزیابی میشود. از این رو پیش بینی یک کارشناس حوزه خودرو درباره روند قیمتها در پاییز ۱۴۰۵ را پرسیدیم.
علت اصلی جهش قیمتها در بازار خودرو
امیرحسن کاکایی، کارشناس صنعت خودرو، در گفتوگو با اقتصاد۲۴ درباره علل افزایش شتابان قیمت خودرو در هفته اخیر اظهار داشت: «جهشی که در ابتدای سال در قیمت خودرو شاهد بودیم و اکنون نیز تکرار میشوند، کاملاً طبیعی است. از دیماه سال گذشته جهش بالایی در قیمت دلار داشتیم و قیمت از حدود ۷۰ تومان به ۱۴۰ تومان رسید. پس از آن، نرخ دلار تا ۱۶۰ و ۱۷۰ تومان بالا رفت و مدتی در همان محدوده تثبیت شد.»
وی ادامه داد: «طی سه هفته گذشته، نرخ دلار از ۱۹۰ تومان به حدود ۲۳۰ تا ۲۴۰ تومان رسید که این مسئله نشاندهنده یک جهش ۴۰ درصدی ناگهانی در ظرف دو تا سه هفته است. مشخص است که این جهش ارز باید خود را در قیمتها نشان دهد، زیرا با بالا رفتن قیمت دلار، ارزش پول ملی کاهش یافته و همه کالاها گران میشوند. البته برخی کالاها کشش لازم را ندارند، اما قیمت خودرو در بازار آزاد بهراحتی تغییر میکند.»
تعمیق شکاف طبقاتی و تقاضای عجیب برای خودروهای گرانقیمت
این کارشناس صنعت خودرو، با اشاره به وضعیت تقاضا و خریداران در بازار خودرو گفت: «واقعیت این است که بازار در بخش خودروهای اقتصادی بهشدت راکد است، اما در بخش خودروهای گرانقیمت، بازار بسیار پررونق است. مشکل کشور این است که اختلاف طبقاتی بسیار زیاد شده و پولدارها پولدارتر و بیپولها بیپولتر میشوند.»
وی افزود: «همزمان دو پدیده متناقض را در بازار میبینیم؛ از یک طرف عدهای از پولدارها برای خودروهای جدید و با قیمتهای باورنکردنی صف بستهاند. آخرین عددی که شنیدم، قیمت یک رولزرویس ۲۰۰ هزار دلار بوده، اما اکنون شنیدهام خودروهای ۵۰۰ هزار دلاری هم در راه است. یعنی خودروهایی که حتی در دنیا هم لوکس محسوب میشوند.»
کاکایی ادامه داد: «یکسری خودروها با قیمت ۱۱۰ میلیارد تومان عرضه میشوند و حتی آماده شنیدن قیمتهایی نظیر خودروی ۲۰۰ و ۴۰۰ میلیارد تومانی هم باشید. بخشی از این اتفاق به جهش ارزی مربوط میشود که بهتدریج اثر خود را نشان میدهد. البته گاهی این اثر بهسرعت و در برخی بخشها با تأخیر ظاهر میشود.»
تفاوت رفتار قیمت خودروهای داخلی، مونتاژی و وارداتی
این کارشناس صنعت خودرو درباره نحوه اثرگذاری تغییرات نرخ ارز بر انواع خودروها توضیح داد: «در خودروهای زیر ۲ میلیارد تومان، افزایش قیمت کمتر خود را نشان میدهد، چون تولیدکننده داخلی داریم. اما در خودروهای وارداتی و بهخصوص خودروهای مونتاژی بالای ۲ تا ۳ میلیارد تومان، اثر تغییرات نرخ ارز بسیار سریعتر در بازار دیده میشود.»
وی افزود: «در یک هفته اخیر، افزایش قیمت خودروهای مونتاژی از نظر درصدی بیشتر بوده است. این به دلیل عقبماندگی قیمتی آنهاست. خودروهای وارداتی زودتر اثر تغییرات را نشان میدهند، خودروهای مونتاژی دیرتر و خودروهای تولید داخل نیز با تأخیر بیشتری حرکت میکنند.»
کاکایی تصریح کرد: «به همین دلیل وقتی دو هفته مختلف را با هم مقایسه میکنید، گاهی میبینید قیمت یک خودروی مونتاژی بیشتر از خودروی وارداتی افزایش یافته است. علت این است که خودروی مونتاژی در حال جبران عقبماندگی قیمتی خود نسبت به هفتههای قبل است.»
کاهش تولید داخلی در برابر جهش واردات خودروهای لوکس
وی با انتقاد از روند تولید و واردات خودرو اظهار داشت: «تولید داخل کاهش یافته، اما در همین مدت واردات افزایش پیدا کرده است. در شش ماه گذشته، در حالی که تولید مثلاً ۱۰ درصد کاهش یافته، واردات چند برابر شده که بخش عمده آن نیز مربوط به خودروهای لوکس و گرانقیمت بوده است.»
کاکایی گفت: «طبیعی است که تاجر به دنبال سود بیشتر باشد. وقتی خریدار در طبقات پایین بازار برای تأمین پول خرید خودرو با مشکل مواجه است، اما در طبقات بالای بازار خودروهای گرانقیمت بهسرعت خریداری میشوند، این نشاندهنده اختلاف طبقاتی شدید است.»
این کارشناس صنعت خودرو افزود: «دولت باید نسبت به این مسئله نگران باشد که چرا چنین اتفاقی در حال رخ دادن است. ما با دو پدیده مواجه هستیم. یکی افزایش قیمتها و دیگری افزایش شکاف طبقاتی که خود را به شکلهای مختلف در بازار نشان میدهد.»
جهش قیمتها در راه است
کاکایی در پاسخ به پرسشی درباره پیشبینی قیمت خودرو در پاییز گفت: «اگر جنگ تمام نشود، در پاییز حتماً با یک جهش قیمتی دیگر روبهرو خواهیم شد. حتی اگر شرایط فعلی، یعنی نه جنگ و نه صلح، ادامه پیدا کند، قیمتها بهصورت جهشی افزایش خواهد یافت.»
وی ادامه داد: «دلیل آن ساده است؛ محاصره دریایی طولانی شده، هزینههای حملونقل بسیار افزایش یافته و انبارهای تولیدی بهتدریج خالی شدهاند. در نتیجه تولید کاهش پیدا میکند. از سوی دیگر، با ورود به پاییز با کمبود گاز بیشتری مواجه خواهیم شد و چالشهای تولید افزایش خواهد یافت.»
سیاست ارزی دولت و افزایش تقاضای ارز
این کارشناس صنعت خودرو درباره سیاستهای ارزی و واردات گفت: «از طرف دیگر، دولت درِ واردات را باز گذاشته و اعلام کرده هرکس ارز دارد، میتواند با قیمت آزاد واردات انجام دهد. این سیاست، تقاضای ارز آزاد را افزایش میدهد.»
کاکایی افزود: «در گذشته، بانک مرکزی با جلوگیری از برخی عملیات پولی و اقتصادی، مانع ایجاد تقاضای مؤثر برای ارز آزاد میشد، اما اگر به یک تا سه ماه اخیر نگاه کنید، میبینید قیمت ارز جهشی افزایش یافته است، زیرا دولت و بانک مرکزی چراغ سبز نشان دادهاند.»
وی با اشاره به واردات کالاهای غیرضروری و فشار بر بازار ارز گفت: «وقتی تقاضای ارز بالا میرود، طبیعتاً قیمت ارز نیز افزایش پیدا میکند. از طرف دیگر، ما هم با مشکل فروش نفت مواجه هستیم و هم با مشکل تولید داخلی. در چنین شرایطی، دولت و بانک مرکزی بهنوعی راهحل اقتصاد را در آزادسازی واردات میبینند و واردات از بخشهای مختلف در حال افزایش است.»
پیش بینی قیمت خودرو در پاییز ۱۴۰۵
کاکایی در پایان با هشدار به سرمایهگذاران خرد گفت: «نقدشوندگی خودرو در ماههای آینده کاهش پیدا میکند. اگر کسی قصد سرمایهگذاری دارد، باید توجه کند که خودرو مانند گذشته بهراحتی فروخته نمیشود. مردم عادی باید در این زمینه بسیار احتیاط کنند.»
وی افزود: «پولدارها شرایط متفاوتی دارند و رفتار آنها با سایر جامعه فرق میکند، اما افرادی که زندگی معمولی دارند و بخشی از پسانداز خود را کنار گذاشتهاند، باید مراقب باشند صرفاً به دنبال افزایش قیمت خودرو نروند.»
این کارشناس صنعت خودرو ادامه داد: «افزایش قیمت خودرو از افزایش قیمت بسیاری از کالاهای دیگر کمتر است، زیرا نیاز واقعی به خودرو در جامعه محدودتر است. خودرو اگرچه کالایی سرمایهای محسوب میشود، اما خرید و فروش آن دشوار است. در مقابل، بازارهایی مانند طلا، نقره و دلار نقدشوندگی بیشتری دارند و بهطور طبیعی میتوانند بازدهی متفاوتی نسبت به خودرو داشته باشند.»
کاکایی در پایان گفت: «بنابراین برای پاییز، قیمت خودرو را افزایشی پیشبینی میکنم، اما بازار به سمت رکود بیشتر حرکت خواهد کرد.»