به گزارش خبرنگار اطلاعات، با وجود آنکه امسال در مقایسه با ۶ سال گذشته وضع بارش های جوی بهتر بود، ولی توزیع نامتوازن بارندگیها موجب شد که برخی از مناطق کشور همچنان با خشکسالی حاد دست و پنجه نرم کنند و بالغ بر ۵۲ درصد از حجم مخازن سدهای کشور خالی بماند.
فیروز قاسمزاده مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب کشور دیروز در تشریح وضعیت بارش های جوی سال آبی جاری به خبرنگار اطلاعات گفت: تاکنون میانگین بارندگی ها در سطح کشور به ۲۳۴ میلی متر رسیده که نسبت به پارسال اندکی بهتر است.
وی افزود: این رقم در مقایسه با میانگین بارشهای دوره بلندمدت ۵۷ سال گذشته که ۲۳۲.۸ میلیمتر بوده است، رشد ناچیزی را نشان میدهد و در مجموع بیانگر سپری شدن یک سال آبی در حد نرمال به لحاظ حجم تجمعی بارشها است.
به گفته قاسم زاده، هم اکنون حدود ۴۸ درصد مخازن سدهای کشور پر است و این میزان برای این مقطع زمانی، در مجموع عدد مناسبی محسوب میشود، هرچند شرایط در همه مناطق کشور یکسان نیست.
وی ادامه داد: سال آبی جاری در حالی به پایان می رسد که در استانهای تهران، خراسان رضوی، همدان، سمنان، مرکزی، اصفهان، یزد، قم و قزوین با کمبود شدید منابع آبی مواجه هستیم.
مدیرکل دفتر اطلاعات و دادههای آب سال آبی جدید به احتمال ۴۴ درصد با پدیده ال نینو روبروست که احتمال قابل توجهی محسوب میشود، اما همچنان نمیتوان آثار این پدیده بر بارشهای کشور را با قطعیت پیشبینی کرد.
وی گفت: در سابقه اقلیمی کشور، وقوع النینو در بسیاری از موارد با شرایط پربارشی همراه بوده است و در سالهایی که این شرایط حاکم بوده، بارش و ورودی منابع آب در برخی دورهها افزایش داشته، اما سالهایی هم وجود داشته که میزان ورودیها و بارشها کمتر بوده است؛ بنابراین همچنان نبود قطعیت در پیشبینیها وجود دارد.
قاسم زاده گفت: طی سالهای اخیر بیشتر کم بارشی ها در مناطقی رخ داده که بالاترین حجم جمعیت مصرف کننده را داشته اند. یعنی از یکسو بارشها کم بوده و از سوی دیگر مصرف آب زیاد بوده است.
وی گفت: به دلیل همین ناترازی منابع آب، فشار به آبخوانها و سفره های زیرزمینی بیشتر شده و سرعت فرونشست زمین در این مناطق بالا رفته است.
ادامه کمبارشی
احد وظیفه، رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی هم به مهر گفت: بررسی جدول بارشهای جوی در سال آبی که پس فردا به پایان میرسد نشان میدهد، بارشهای فلات مرکزی عمدتاً زیر نرمال بوده و بهخصوص استان تهران و استانهای مجاور تهران با کمبارشی شدیدی مواجه بودهاند. تهران هم اکنون حدود ۴۰ درصد کمبارشی دارد؛ یعنی از میزان بارشی که باید تا پایان سال آبی دریافت میکرد، حدود ۶۰ درصد آن تأمین شده است.
به گفته وی، سال آبی گذشته هم فقط ۵۰ درصد بارش استان تهران تأمین شد. بنابراین امسال و پارسال در مجموع ۹۰ درصد بارش مورد انتظار یک سال را دریافت نکردهایم. به عبارت دیگر، اگر دو سال گذشته را در نظر بگیریم، تنها حدود ۱۰ درصد بیشتر از بارش مورد انتظار یک سال را دریافت کردهایم و ۹۰ درصد بارش مورد انتظار دو سال را نگرفتهایم.
وی ادامه داد: بارش های سال آبی جاری در فلات غربی ایران بهتر بود. مناطق غربی، یعنی استانهایی که در زاگرس و بهخصوص در غرب زاگرس واقع شدهاند، امسال شرایط بارندگی بدی نداشتند. استانهایی مانند چهارمحالوبختیاری، کهگیلویه و بویراحمد و فارس بارشهایشان نرمال نشده، اما با نرمال فاصله زیادی ندارند.
رئیس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی ادامه داد: برخی استانها مانند ایلام، کرمانشاه، کردستان و حتی استانهای آذربایجان شرقی و آذربایجان غربی، بارندگی بیش از نرمال داشتند و همین مسأله باعث شد که تا حدودی دریاچه ارومیه جان بگیرد.
وی با اشاره به شرایط بارشی مناطق جنوبی کشور اظهار داشت: مناطق جنوبی مانند بوشهر و هرمزگان شرایط مطلوبی داشتند. در خوزستان هم بارندگی بسیار خوب بوده است. حتی مناطق جنوبشرق کشور از جمله سیستانو بلوچستان، خراسان جنوبی و کرمان هم بارشهای خوبی داشتند.
احتمال بهبود بارشها
وظیفه درباره تأثیر بارشهای پاییزی بر کاهش بحران آب گفت: اگر امسال بارندگیهای پاییزی در این مناطق نرمال شود و حتی احتمال بارش بیش از نرمال هم وجود داشته باشد، این وضعیت میتواند کمآبی را تا حدودی تخفیف دهد، اما به معنای پرآب شدن منابع نیست.
ضرورت ادامه صرفه جویی
معاون برنامهریزی و اقتصادی شرکت مدیریت منابع آب ایران و سخنگوی صنعت آب هم به خبرنگار اطلاعات گفت: طرح موضوع احتمال وقوع ال نینو در رسانهها و به ویژه در فضای مجازی باعث شده تا برخی فکر کنند، خشکسالی ها به پایان رسید و امسال با بارندگیهای شدید روبرو خواهیم بود، در حالی که چنین چیزی واقعیت ندارد.
عیسی بزرگ زاده گفت: اولاً وقوع ال نینو محتمل است و نه یقین. ثانیاً حتی اگر ال نینو رخ دهد معلوم نیست که با رشد بارش های جوی روبرو باشیم.
وی گفت: سازمان هواشناسی پیش بینی کرده که میانگین دمای پاییز و زمستان امسال اندکی بیشتر از سالهای قبل خواهد بود. یعنی حتی اگر با رشد بارش روبرو باشیم، بارش ها به شکل روان آب خواهند بود و ماندگار نیستند. این مساله یک خطر جدی برای مصارف بهار و تابستان سال آینده است.
معاون برنامهریزی و اقتصادی شرکت مدیریت منابع آب ایران افزود: الان که در پایان سال آبی ۴۰۵- ۴۰۴ قرار داریم، منابع آبی پشت سدهای کشور در مقایسه با پارسال از ۶ میلیارد مترمکعب بیشتر شده است، اما میزان پرشدگی سدها کمتر از ۵۰ درصد است و در مورد تهران این میزان به نصف میرسد. یعنی بالغ بر ۷۵ درصد مخازن سدهای پنجگانه تهران خالیست.
وی افزود: امسال ۳۵ میلیون نفر در ۱۲ استان و ۵۸ شهر در شرایط تنش آبی قرار داشتند که هنوز از این وضعیت خارج نشدهاند. البته پارسال ۶۵ میلیون نفر در شرایط تنش آبی بودند، ولی همچنان تعداد افراد درگیر با تنش آبی بالاست.
بزرگ زاده افزود: یکی از ناگوارترین شرایط بارشی کشور مربوط به خراسان رضوی است. هم اکنون وضعیت سدهای دوستی و طرق در خراسان رضوی مناسب نیست و طبق آمار بالغ بر ۹۰ درصد مخزن این سدها آب ندارد.
وی گفت: نباید به مردم وعده غیر واقعی بدهیم. اگر بارش های پاییزه و زمستانی مناسب نباشد قطعاً با مشکل روبرو خواهیم شد. بنابر این بهتر است برنامه صرفه جویی در مصرف و مدیریت منابع آبی همچنان ادامه یابد.
سال آبی ۴۰۵-۴۰۴ در حالی به پایان میرسد که بهبود نسبی بارشهای جوی امسال، حدود ۳۰ میلیون نفر از جمعیت کشور را از شرایط تنش آبی خارج کرد.