درحالی که دولت همزمان باافزایش قیمت بنزین کنترل استفاده از کارت سوخت جایگاه‌داران را هم در دستور کار دارد، به تازگی شیوه جدید سوختگیری از این طریق در برخی جایگاه‌های تهران اجرایی شده است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی اطلاعات، دولت کارت سوخت آزاد موجود در جایگاه‌ها را یکی از عوامل انحراف مصرف بنزین و بخصوص انجام قاچاق از طریق آن می داند.
بنابراستدلال شرکت ملی پالایش وپخش مواد نفتی ایران،این کارت ها با هدف سوختگیری اضطراری؛ یعنی زمانی که فرد کارت سوخت شخصی اش را همراه نداشته باشد، کارتش دچار اشکال شده یا سهمیه‌اش به پایان رسیده باشد، طراحی شده بود اما به مرور این کارت‌ها به منبعی برای استفاده نکردن از کارت سوخت شخصی تبدیل شد به‌گونه‌ای که استفاده از کارت سوخت شخصی به حداقل رسید.
به علاوه،چون سوختگیری با کارت آزادجایگاه‌داران شفاف نبود و مشخص نمی‌شد چه خودروهایی چندبار در روز و چه مقدار سوخت دریافت کرده‌اند امکان قاچاق سوخت از طریق آن افزایش یافته است.
بدین‌ترتیب وبا تکالیف قانونی موجود، شفاف‌شدن استفاده از کارت سوخت جایگاه‌داران و امکان رهگیری مقدار و نوع مصرف آن در دستورکار قرار گرفت.

کارت بانکی، محور شفاف سازی
براساس روش جدیدی که برای سوختگیری با کارت آزاد جایگاه‌داران تدوین و اکنون در۵۴ پمپ بنزین شهر تهران در حال اجرا است،کارت بانکی محور قرارگرفته به گونه‌ای که امکان اتصال کارت سوخت به کارت بانکی فراهم شده است.
عباس باصفا، مدیر سامانه هوشمند سوخت دراین باره به خبرنگار اقتصادی اطلاعات گفت:هدف از اجرای طرح جدید سوختگیری با کارت آزاد جایگاه‌داران، قابل ردیابی شدن مصرف کارت اضطراری سوخت است تا در صورت مراجعه فرد به جایگاه و استفاده از کارت اضطراری، مشخص باشد چه شخصی و با چه مشخصاتی از این کارت استفاده کرده است.
وی افزود:با شناسه‌دار شدن کارت آزاد جایگاه، اختیار کارت از جایگاه‌دار گرفته شده و به خود مردم داده می‌شود. به این معنا که دیگر محدودیتی روی کارت آزاد جایگاه اعمال نمی‌شود، بلکه هر فردی که به جایگاه مراجعه می‌کند، ابتدا احراز هویت شده و سپس متناسب با نیاز خود سوختگیری خواهد کرد.
باصفا ادامه داد: از این پس، سوختگیری با کارت اضطراری در جایگاه‌ها با پوزهای جدید بانکی انجام می‌شود. متقاضی ابتدا کارت بانکی خود را در پوز قرار می‌دهد و پس از انتخاب دقیق لیتراژ مورد نیاز، میزان سوخت مورد نظر را به متصدی اعلام می‌کند؛ برای مثال، ۱۰ لیتر.سپس رمز کارت بانکی خود را وارد  و بلافاصله یک رمز چهار رقمی – همانند رمز پویای لازم برای انتقال وجه بانکی یا خرید اینترنتی- تولید وبه تلفن همراه وی ارسال خواهد شد.
این مدیر نفتی تصریح کرد:  پس از این مرحله، متقاضی کارت سوخت اضطراری را از جایگاه‌دار گرفته ،آن را وارد دستگاه کرده و رمز چهار رقمی را وارد می‌کند. بدین ترتیب دیگر رمز کارت آزاد جایگاه دار-۱۱۱۱- نخواهد بود و رمز شخصی متقاضی باید در دستگاه کارتخوان پمپ بنزین وارد شود.
باصفا گفت: این طرح هم اکنون در برخی جایگاه‌های تهران اجرایی شده و تلاش می‌شود تا۳ ماه دیگر درکل کشور اجرایی شود.
به گزارش اطلاعات، براساس اطلاعات غیررسمی، مقرر شده است اگر استفاده شخص از کارت آزادجایگاه دار از حد متعارف که هنوز مشخص نشده، عبور کند ممکن است بهای بنزین او به‌طور پلکانی با نرخ‌های بیشتری محاسبه شود. یعنی پس از دریافت رمز پویا و زدن آن درکارتخوان پمپ بنزین، ممکن است قیمت بیش از ۱۰ هزار تومان کنونی برای پرمصرف‌ها به نمایش درآید.

چالش های طرح
با این وجود، مقامات صنفی اجرای این طرح را ناکارآمد و باعث بروز آشفتگی و معطلی در پمپ بنزین‌ها و بخصوص در خطر قرارگرفتن امنیت شبکه هوشمند سوخت می دانند.
آنان با یادآوری اینکه شبکه بانکی آنلاین وشبکه سوخت آفلاین است خطر هک شدن شبکه هوشمند سوخت؛ مانند آنچه درآبان ۱۴۰۰ اتفاق افتاد را دور از ذهن نمی دانند.
به گفته آنان، در هک شدن شبکه هوشمند سوخت در سال ۱۴۰۰ هم هکرها ازطریق شبکه آنلاین بانکی توانستند به شبکه ایمن هوشمند سوخت نفوذ کرده وآن را هک کنند. هک شدن اخیر چند بانک بزرگ کشور شامل ملی، تجارت، صادرات وتوسعه صادرات هم نشان داد که شبکه بانکی با چالش‌های امنیت سایبری دست و پنجه نرم می‌کند و بنابراین اتصال کارت بانکی به کارت هوشمند سوخت آن هم درشرایط خاص و شبه‌جنگی کشور اقدامی صحیح به‌نظر نمی‌رسد.
این مقامات صنفی بااستناد به گزارش های اخیری که از پمپ بنزین های اجراکننده روش جدید سوختگیری با کارت آزادجایگاه‌داران دریافت کرده‌اند، اجرای این طرح را مسبب معطلی و آشفتگی و نارضایتی مردم توصیف کرده‌اند.
ناصر رئیسی فرد، فعال صنفی حوزه جایگاه سوخت دراین‌باره به خبرنگار اقتصادی اطلاعات گفت: اصولا هدف از به کارگیری فناوری، ساده‌شدن و کوتاه شدن فرآیند امور است اما استفاده از کارت بانکی برای سوختگیری باعث زمان برشدن کار درپمپ بنزین ها ومعطلی مردم شده است.
وی افزود: بااجرای این طرح در برخی پمپ بنزین‌های تهران،اعتراضات مختلفی به ما رسیده که درحال بررسی آن هستیم.
وی تصریح کرد: به عنوان مثال، اینکه شخص با کارت بانکی‌اش رمز پویا دریافت کند و سپس معطل دریافت کارت آزاد بماند، دراین فاصله ممکن است زمان استفاده از رمز به پایان برسد و وی مجبور شود دوباره فرآیند را تکرار کند که باعث افزایش معطلی و طولانی‌شدن صف‌ها خواهدشد.
رئیسی‌فرد گفت: این طرح اشکالات بسیاری دارد که درحال بررسی و ارایه راه‌حل هستیم که امید است به آن توجه شود.