به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از نیویورک تایمز، تجارت موز مدت‌هاست نمونه‌ای از شاهکارهای لجستیکیِ کمتر دیده‌شده محسوب می‌شود؛ فرآیندی که شامل حمل‌ونقل میوه‌ای حساس و آسیب‌پذیر از مناطق گرمسیری و طی مسافت‌های هزاران کیلومتری است، تنها برای اینکه در نهایت هر عدد از آن با قیمتی کمتر از یک‌چهارم دلار فروخته شود. این کسب‌وکار اخیراً دشوارتر هم شده است، زیرا جنگ افزایش هزینه‌های سوخت و سایر مواد مورد نیاز تولیدکنندگان موز را در پی داشته است.

این مسئله فشار مالی بیشتری بر تولیدکنندگان موز وارد کرده است؛ تولیدکنندگانی که با حاشیه سود اندک فعالیت می‌کنند و توانایی چندانی برای افزایش قیمت‌ها ندارند. تهدید بیماری‌ها، تغییرات اقلیمی، تعرفه‌های تجاری و پدیده بسیار شدید «ال‌نینو» در سال جاری نیز بر مشکلات این صنعت افزوده است.

موز شاید بی‌ادعاترین میوه آمریکا باشد؛ میوه‌ای ارزان‌قیمت که جزء اصلی اسموتی‌ها و منوی غذاخوری مدارس است. این میوه پرمصرف‌ترین میوه در ایالات متحده است و آمریکایی‌ها به‌طور میانگین سالانه حدود ۸۰ عدد موز مصرف می‌کنند.

با این حال، موز سود چندانی برای فروشگاه‌های مواد غذایی یا شرکت‌های تولیدکننده آن ندارد. در عوض، فروشگاه‌ها قیمت آن را پایین نگه می‌دارند تا مشتریان را به داخل فروشگاه بکشانند. میانگین قیمت موز در ایالات متحده — که در ماه اوت حدود ۶۵ سنت برای هر پوند بود — با وجود افزایش هزینه‌ها، در دهه گذشته تغییر چندانی نکرده است.

با وجود این شرایط، شرکت دل‌مونته نیز مانند سایر تولیدکنندگان بزرگ موز — یعنی چیکیتا، دُل و فایفس — همچنان به واردات حجم عظیمی از این میوه به ایالات متحده ادامه می‌دهد. تابستان امسال در بندری در حومه فیلادلفیا، جرثقیل‌ها و کامیون‌ها مشغول تخلیه صدها کانتینر یخچال‌دار از کشتی عظیم‌الجثه «دل‌مونته اسپیریت» بودند؛ یک کشتی‌ به طول دو زمین فوتبال که مسافتی بیش از ۲۰۰۰ مایل را از آمریکای مرکزی طی کرده بود.

این کشتی که یکی از هفت فروند ناوگان شرکت دل‌مونته است، حامل حدود ۷ درصد از موزهای وارداتی آن هفته به ایالات متحده بود و نیازهای منطقه‌ای وسیع، از آیووا تا کارولینای شمالی و نوا اسکوشیا را تأمین می‌کرد. خدمه کشتی تنها ۴۰ ساعت فرصت داشتند تا محموله آن — شامل میلیون‌ها موز از گواتمالا و کاستاریکا — را تخلیه کنند، پیش از آنکه کشتی برای بارگیری محموله هفته بعد، مسیر بازگشت را در پیش گیرد.

گرچه بسیاری از کشاورزان و فروشندگان مواد غذایی به دلیل جنگ شاهد افزایش هزینه‌ها بوده‌اند، اما موز بیش از سایر محصولات تحت تأثیر قرار گرفته است؛ زیرا این میوه باید مسافت‌های طولانی را طی کند و در تمام طول مسیر، با دقت و در دمای پایین (یخچالی) نگهداری شود.

قیمت سوخت دیزل — که برای تأمین نیروی ناوگان کامیون‌های یخچال‌دار دل‌مونته ضروری است — از زمان آغاز جنگ در هفت ماه پیش، حدود ۷۰ درصد در ایالات متحده افزایش یافته و به اوج بیش از ۶ دلار برای هر گالن رسیده است. همچنین قیمت سوخت کشتی‌های دل‌مونته و سوخت مورد نیاز سیستم‌های آبیاری کشاورزان در آمریکای مرکزی و جنوبی نیز جهش قابل‌توجهی داشته است.

قیمت کودی که مزارع موز به آن وابسته‌اند نیز افزایش یافته است، زیرا بخش عمده‌ای از آن از گاز طبیعیِ حاصل از خاورمیانه تولید می‌شود. همچنین، افزایش هزینه‌های حمل‌ونقل بر قیمت سایر محصولات نیز تأثیر گذاشته است؛ محصولاتی نظیر بسته‌بندی‌های مقوایی و پلاستیکی و مواد شیمیایی که کشاورزان برای پیشگیری از بیماری، روی موزها اسپری می‌کنند.

با اینکه دولت ترامپ بارها اعلام کرده جنگ با ایران پایان یافته، اما آتش‌بس‌ها تاکنون پایدار نمانده‌اند. حجم ترانزیت و عبور و مرور از خلیج فارس و تنگه هرمز — که پیش‌تر مسیر انتقال حدود یک‌سوم کود شیمیایی و یک‌چهارم نفتِ از طریق دریا در جهان بود — همچنان بسیار کمتر از میزان گذشته است. با اینکه حجم نفتِ ارسالی از خاورمیانه نسبت به قبل افزایش یافته، قیمت جهانی نفت طی هفت ماه گذشته بارها از مرز ۱۰۰ دلار در هر بشکه فراتر رفته است.

تهدید بیماری

دل مونته برخی از موزهای خود را پرورش می‌دهد و برخی دیگر را از کشاورزان می‌خرد. شرکت‌های موز نگرانند که قیمت‌های بالاتر باعث شود کشاورزان از کود و مواد شیمیایی ضد بیماری صرف نظر کنند و در نتیجه محصول سال آینده کمتر شود. برخی کشاورزان آمریکای مرکزی در حال حاضر به آناناس روی آورده‌اند.

افزایش هزینه‌ها همچنین می‌تواند توانایی صنعت را برای سرمایه‌گذاری در گونه‌های مقاوم در برابر بیماری تضعیف کند. موزی که آمریکایی‌ها آن را می‌شناسند - گونه‌ای از نظر ژنتیکی همگن به نام کاوندیش - در معرض خطر قارچ‌ها و ویروس‌هایی است که در آمریکای جنوبی در حال گسترش هستند.

میگل آنجل مورالس، یک تولیدکننده کوچک در شمال پرو، گفت که بیماری پاناما از هر سه دره پرورش موز در منطقه او، یکی را از بین برده و او و دیگران را مجبور به جابجایی مزارع خود کرده است. این منطقه پنج سال پیش ۱۲ کانتینر موز تولید می‌کرد، اما کشاورزان اکنون فقط یکی را پر می‌کنند.

استرس ناشی از جنگ در ایران این مشکلات را تشدید کرده است. مورالس گفت که هزینه‌های او امسال ۲۵ تا ۳۰ درصد افزایش یافته و حمایت کمی از سوی بانک‌ها یا دولت وجود دارد. او هنوز قیمت‌هایش را افزایش نداده، چون قراردادهای سالانه آنها را قطعی می‌کرد. در نهایت، او فکر کرد مصرف‌کنندگان در مناطق ثروتمندتر باید بیشتر بپردازند. او می‌پرسد: «اگر هزینه‌های تولید افزایش یابد، منطقی است قیمت موز هم بالا برود، مگر نه؟»

اقتصاد موز

با این حال، یک واقعیت انکارناپذیر — دست‌کم در میان مدیران صنعت موز — وجود دارد: میزان تلاشی که صرف تولید این محصول می‌شود، ارتباط چندانی با قیمت نهایی آن ندارد. دهه‌هاست فروشگاه‌های مواد غذایی با موز همان‌گونه رفتار می‌کنند که با سایر کالاهای «جذب‌کننده مشتری»؛ یعنی قیمت آن را پایین نگه می‌دارند تا مشتریان را به داخل فروشگاه بکشانند.

شرکت‌های تولیدکننده موز همچنین زنجیره‌های تأمین بسیار کارآمدی ایجاد کرده‌اند که هزینه‌های داخلی را در مسیر انتقال از مزرعه تا فروشگاه به حداقل رسانده است؛ راهبردی که در شرکت «یونایتد فروت» به شکلی بی‌رحمانه به کمال رسید؛ شرکتی که در اوایل قرن بیستم، بخش‌های وسیعی از آمریکای مرکزی را به قلمرو تحت مدیریت خود تبدیل کرده بود.

نتیجه این شده است که موز، با وجود آسیب‌پذیری و نیاز به حمل‌ونقل در مسافت‌های طولانی، معمولاً با قیمتی بسیار پایین — گاهی تنها ۱۵ سنت برای هر عدد — به فروش می‌رسد. با احتساب تورم، میانگین قیمت هر پوند موز در ایالات متحده طی ۴۰ سال گذشته تقریباً به نصف کاهش یافته است. در سه ماهه دوم سال، حاشیه سود شرکت دل‌مونته از فروش موز تنها ۲.۳ درصد بود.

شرکت‌های تولیدکننده موز سال گذشته با هزینه‌های ناشی از تعرفه‌های گمرکی نیز دست‌به‌گریبان بودند، تا اینکه دولت ترامپ در ماه نوامبر، برخی مواد غذایی را که در داخل کشور تولید نمی‌شوند، از شمول این تعرفه‌ها معاف کرد. این شرکت‌ها همچنین با مشکل کمبود راننده کامیون مواجه بوده‌اند؛ مشکلی که تا حدی ناشی از اقدام دولت ترامپ در لغو گواهینامه‌های تجاری بیش از ۳۰ هزار راننده است.

قیمت فروش موز توسط بسیاری از تولیدکنندگان در قالب قراردادهای بلندمدت تعیین می‌شود که برخی از آنها در ماه دسامبر به پایان می‌رسند. با این حال، مشخص نیست که فروشگاه‌های مواد غذایی تا چه حد اجازه افزایش قیمت را خواهند داد.

تام استنزِل، مدیر اجرایی انجمن موز آمریکای شمالی، می‌گوید این باور در میان خرده‌فروشان وجود دارد که افزایش قیمت موز — برخلاف محصولات کشاورزی که در نزدیکی فروشگاه‌ها کشت می‌شوند — تقریباً غیرممکن است. استنزِل گفت: «نمی‌خواهم همکارانم در صنف سیب را به دردسر بیندازم، اما سیب گران‌تر است و پرورش و حمل‌ونقل آن زحمت کمتری دارد. توانایی صنعت موز برای جذب هزینه‌ها به مرز بحرانی رسیده است. چه چیز دیگری را می‌توان در فروشگاه با ۲۵ سنت خرید؟»