گسترده ترین و متنوع ترین سرشماری نفوس و مسکن ایران از روز شنبه با دسترسی مرکز آمار ایران به داده‌های اطلاعاتی افراد آغاز خواهد شد.
غلامرضا گودرزی رئیس مرکز آمار ایران دیروز  در تشریح جزئیات نهمین سرشماری عمومی نفوس و مسکن اعلام کرد: این آخرین سرشماری ۱۰ ساله کشور است و ازاین پس سرشماری‌ها در فواصل زمانی کوتاه‌تر و با اتکا به داده‌های ثبتی و سامانه‌های اطلاعاتی موجود در کشور برای دوره‌های یک یا ۲ ساله انجام خواهد شد تا در برابر تغییرات جمعیتی دقیق‌تر باشند.
به گفته وی، برخلاف رویه‌های گذشته، امسال بنا نیست به محل سکونت تک‌تک مردم مراجعه یا برای تمامی افراد پیامک ارسال شود. زیرا عمده اطلاعات لازم برای سرشماری جدید از طرق سامانه‌‎های اطلاعاتی ثبت احوال، املاک و اسکان، پست، وزارت کشور، وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، وزارت آموزش و پرورش ، وزارت علوم، تحقیقات و فناوری، کمیته امداد امام خمینی، سازمان بهزیستی و فراجا استخراج می‌شود. البته برای افرادی که اطلاعات مکانی یا هویتی آن‌ها در سامانه‌های مذکور ثبت نشده، یا اطلاعات ثبت‌شده‌ آنها دارای مغایرت با داده‌های موجود در سایر سامانه‌ها است، از طریق پیامک اطلاع‌رسانی خواهد شد و با مراجعه حضوری مأموران مرکز آمار که دارای کارت شناسایی و پوشش ویژه هستند، اطلاعات آنها راستی‌آزمایی می‌شود.
 به گفته گودرزی، پیامک ارسالی به افراد با سرشماره مرکز آمار و فاقد هرگونه لینک ارتباطی است و مردم نباید فریب پیامک های جعلی را بخورند.
وی از افرادی که پیامک دریافت می‌کنند، درخواست کرد با مراجعه به صفحه ویژه سرشماری نفوس و مسکن در پنجره واحد خدمات دولت هوشمند با عنوان «دولت‌من»، نسبت به تکمیل اطلاعات مورد نیاز اقدام کنند. عملیات میدانی این سرشماری هم برای باقیمانده افراد از دوم آبان ‌آغاز خواهد شد که حدود یک ماه به طول می‌انجامد.
گودرزی با تاکید بر اینکه الگوی اصلی این سرشماری بر پایه ثبت داده‌های موجود در سامانه‌های اطلاعاتی است، گفت:  شیوه مراجعه حضوری در مناطق فاقد اطلاعات سامانه‌ای کافی (عموماً مناطق روستایی و نواحی محروم) و همچنین به‌منظور راستی‌آزمایی داده‌ها انجام می‌شود.
 
شاخص‌های مورد ارزیابی
رئیس مرکز آمار ایران گفت: سرشماری امسال ۳ لایه اطلاعاتی دارد و ۷۵ بخش از زندگی مردم را شامل می شود.
در لایه مکانی ۲۳ شاخص نظیر سطح مکان، معبر، کدپستی، تعداد خانوار، نشانی، نوع خانوار، تعداد سکنه و اطلاعات پایه جمعیتی و سرپرست خانوار آمارگیری می شود.
در لایه فردی ۴۱ شاخص نظیر هویت و جنسیت افراد، مهاجرت، جابجایی‌ها، تأهل، پیوند زیستی، میزان سواد، تحصیلات، رشته تحصیلی و مهارتی، وضعیت شغلی، فعالیت‌های اقتصادی وامکانات رفاهی، درمانی، سلامت، آموزشی آمارگیری خواهد شد.
در لایه مسکن هم ۱۱ شاخص نظیر سطح واحد مسکونی، نوع انرژی مصرفی، نوع وسایل پخت و پز، نوع سیستم گرمایش و آب گرم، سطح زیربنا، تعداد اتاق، اسکلت، مصالح، پنجره، سال ساخت، فرسودگی بافت و دیگر اطلاعات این حوزه مورد آمارگیری قرار خواهد گرفت.  
گودرزی ادامه داد: نتایج اولیه سرشماری ۱۴۰۵ ابتدای اسفند امسال منتشر خواهد شدو سایر نتایج هم به‌صورت فصلی و با جزئیات بیشتر در اختیار بهره‌برداران قرار خواهد گرفت.
رئیس مرکز آمار ایران گفت: اجرای این طرح، تحول بزرگی در نظام آماری کشور ایجاد کرده و زمینه اشتراک‌گذاری داده‌ها میان دستگاه‌های مختلف را فراهم ساخته است.در پی اجرای این طرح، به دنبال تولید آمارهایی به‌روزتر و کاربردی‌تر نظیر ارزیابی جمعیت شناور کشور و کشف اقامتگاه اصلی و فرعی هستیم تا تحول گسترده‌ای در نظام آماری کشور شکل بگیرد. سایر سرشماری‌های  ثبتی‌مبنا به عنوان بزرگ‌ترین پروژه آماری کشور در سال آینده انجام خواهند شد.
به گزارش خبرنگار اطلاعات نخستین «سرشماری عمومی نفوس و مسکن» به شکل علمی در سال ۱۳۳۵ انجام شد و پس از آن هر ده‌سال یک بار این آمارگیری در سطح کشور صورت گرفت. اما از سال ۱۳۸۵ به تشخیص قانون  مقرر شد آمارگیری نفوس و مسکن ظرف دوره های ۵ ساله انجام شود. با این وجود به دلیل کمبود بودجه و مشکلات فنی از سال ۱۳۹۵ دوباره روند سرشماری نفوس و مسکن به تعویق افتاد و هفته آینده با گذشت ۱۰ سال از آمارگیری قبلی، نهمین دوره سرشماری نفوس و مسکن در کشور به اجرا گذاشته می شود.
نتایج سرشماری سال ۱۳۳۵ نشان داد جمعیت ایران ۱۸ میلیون و ۹۵۴ هزار نفر بوده است که ۱۰ سال بعد این رقم به ۲۴ میلیون و ۸۷۲ هزار نفر رسید. بر اساس سرشماری سال ۱۳۵۵ جمعیت کشور به ۳۳ میلیون و ۷۰۸ هزار نفر و در سال ۱۳۶۵ به ۴۹ میلیون و ۴۴۵ هزار نفر افزایش یافت. ۱۰ سال بعد سرشماری نفوس و مسکن جمعیت ایران را ۶۰ میلیون و ۵۵ هزار نفر و در سال ۱۳۸۵ این رقم را ۷۰ میلیون و ۴۹۵ هزار نفر برآورد کرد.
جمعیت ایران در سال ۱۳۹۰ به ۷۵ میلیون و ۱۴۹ هزار نفر و در سال ۱۳۹۵ به ۷۹ میلیون و ۹۲۶ هزار نفر رسید. اکنون برآورد می‌شود حداقل ۸۹ میلیون نفر در ایران سکونت دارند.
اجرای سرشماری جدید به نظام حکمرانی کشور کمک می‌کند تا با دقت بیشتری برای توسعه در بخش‌های مسکن، بهداشت، آموزش، فرهنگ و خدمات حمایتی برنامه‌ریزی کند. بنابراین ضرورت دارد عموم مردم کشور با برنامه آمارگیری جدید همکاری کنند.