کاهش بارندگی در سطح استان تهران طی ۶ سال گذشته و محدودیت منابع سطحی، فشار بر منابع آبی پایتخت را افزایش داده است. در این شرایط آبخوان‌ها نقش مهمی در پایداری امنیت آبی شهر داشته‌اند؛ ذخایری ارزشمند که حاصل تغذیه طبیعی در سال‌های گذشته‌اند و اکنون صیانت از آن‌ها مستلزم مدیریت صحیح برداشت است.

آب‌های زیرزمینی اگرچه از چشم پنهان هستند ولی این مساله نباید موجب کاهش اهمیت آنها شود. تداوم رشد برداشت از این گنج‌های زیرزمینی، آن هم در شرایط تغییر اقلیم و کاهش بارندگی، فرصت بازیابی آن‌ها را از بین می‌برد و ممکن است روزی از داشتن همین ذخایر خدادادی محروم شویم.

با گذشت ۴۶ روز از آغاز سال آبی، میزان بارندگی تهران به حدود ۱۰میلی‌متر رسیده است. هرچند میزان بارش‌ها در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته وضعیت بهتری دارد، اما با شرایط نرمال بارندگی در دوره بلندمدت، حدود ۳۰میلی‌متر فاصله داریم که نشان‌دهنده تداوم شرایط خشکسالی است.

از سوی دیگر مجموع ذخایر پنج سد تأمین‌کننده آب تهران به حدود ۳۴۰میلیون مترمکعب رسیده که پشتوانه دلگرم کننده‌ای برای مصارف آبی ماههای پیش رو نیست. از این رقم حدود ۲۷۰میلیون مترمکعب در سامانه غربی (سدکرج و طالقان) و حدود ۷۰میلیون مترمکعب در سامانه شرقی (سدهای لار، لتیان و ماملو) انباشته شده است. به عبارت دیگر ذخیره آبی در بخش‌های شرقی تهران نسبت به غرب ناگوارتر است. هم اینک فقط ۳ درصد حجم مخزن سد لار ، ۱۱ درصد حجم مخزن سد ماملو و ۲۹ درصد حجم مخزن سد لتیان پرشدگی دارد.

هر چند پیش‌بینی‌های هواشناسی برای بارندگی‌های بیش از نرمال در پاییز امیدوارکننده است، اما با توجه به تداوم فاصله ذخایر سدها با سطح مطلوب، برنامه‌ریزی برای تأمین آب تابستان آینده و آمادگی در برابر احتمال تداوم کم‌بارشی‌ها از هم‌اکنون ضروری است.

بر اساس ارزیابی‌های کارشناسی متوسط مصرف روزانه آب در تهران در حال حاضر حدود سه میلیون مترمکعب است؛ در حالی که این میزان در سال ۱۴۰۳به رکورد چهار میلیون و ۶۰هزار مترمکعب رسید. به عبارت دیگر سرانه مصرف روزانه آب در تهران از حدود ۲۵۰لیتر به کمتر از ۱۸۰لیتر رسیده است؛ به این معنا که هر شهروند به‌طور متوسط حدود ۷۰لیتر در روز کمتر آب مصرف می‌کند. با این حال، سرانه مصرف همچنان حدود ۵۰ لیتر بیشتر از الگوی استاندارد ۱۳۰ لیتری است و رسیدن به این الگو به تداوم اصلاح رفتار مصرفی نیاز دارد.

از سوی دیگر سهم مشترکان خوش‌مصرف از ۲۹درصد در فروردین ۱۴۰۴به حدود ۵۰درصد در شرایط فعلی افزایش یافته و در مقابل، ۴۷درصد مشترکان در گروه پرمصرف و سه درصد در گروه بدمصرف قرار دارند.

بدیهی است اجرای برنامه‌های تشویقی مشترکان و استفاده از تجهیزات کاهنده در این روند نزولی مصرف مؤثر بوده اند. تاکنون حدود ۸۰۰ هزار واحد مسکونی، تجاری، اداری و مسجد به این تجهیزات مجهز شده‌اند که دست‌کم ۳۰درصد در کاهش مصرف آب مؤثر هستند. در بخش خانگی هم اصلاح الگوی مصرف و قرار گرفتن در گروه خوش‌مصرف می‌تواند کاهش ۴۵تا ۵۰درصدی آب‌بها را به دنبال داشته باشد.

در نهایت، مهم این است که همه مردم پایتخت به ضرورت حفظ باقیمانده منابع آبی تهران واقف باشند و همان گونه که تاکنون در برنامه‌های مدیریت مصرف مشارکت کرده اند، از این پس نیز با تداوم روند صرفه‌جویی به پایداری آب تهران کمک کنند.