خبرآنلاین نوشت: روزنامه فاینشنال‌تایمز مدعی شد که کشتی‌های مرتبط با ایران پس از آنکه تهران هشدار داد در صورت آغاز دور تازه‌ای از حملات آمریکا و اسرائیل، زیرساخت‌های دیجیتال منطقه را هدف قرار خواهد داد، در نزدیکی کابل‌های مخابراتی زیردریایی خاورمیانه رصد شده‌اند.
بر اساس داده‌های شرکت تحلیل اطلاعات دریایی «ویندوارد» (Windward)، دست‌کم چهار کشتی در روزهای پس از هشدار ایران، مسیرهای غیرمعمولی را در پیش گرفته و برای مدتی در بالای مسیر کابل‌های زیردریایی عبوری از دریای عمان توقف کرده‌اند. سه فروند از این کشتی‌ها نفتکش‌هایی بودند که تحت تحریم‌های آمریکا قرار دارند و کشتی چهارم، یک شناور کوچک ماهیگیری ایرانی بود که بین ۲۱ تا ۲۶ اکتبر در بالای مسیر کابل‌های «اروپا ـ هند گیت‌وی» (Europe India Gateway) و «ترنس‌ورلد» (Transworld) گشت‌زنی می‌کرد.
این روزنامه با اشاره به اینکه هرگونه حمله به کابل‌های زیردریایی در این منطقه می‌تواند پیامدهای گسترده‌ای برای اقتصاد کشورهای همسایه خلیج فارس داشته باشد. نوشت: بر اساس داده‌های شرکت «تلجئوگرافی» (TeleGeography)، شش کابل ارتباطی از تنگه هرمز عبور می‌کنند و سه پروژه دیگر با نام‌های «فیبر در خلیج فارس» (Fibre in Gulf)، «سی‌می‌وی‌وی ۶» (Sea-Me-We 6) و «۲آفریقا» (2Africa) نیز در دست ساخت هستند. پروژه ۲آفریقا به مراحل پایانی تکمیل نزدیک‌تر است.
زیرساخت ارتباطی عراق، کویت، بحرین و قطر به کابل‌های زیردریایی عبوری از تنگه هرمز وابستگی کامل دارد و هرگونه اختلال در این مسیرها می‌تواند دسترسی این چهار کشور به اینترنت را با مشکل جدی مواجه کند.
داده‌های رهگیری دریایی و تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد چند نفتکش هنگام عبور از محدوده کابل‌های زیردریایی، سرعت خود را کاهش داده‌اند. از جمله این کابل‌ها می‌توان به ۲آفریقا اشاره کرد که قرار است کشورهای متعددی در حاشیه خلیج فارس را از طریق دریای سرخ به شبکه ارتباطی شرق آفریقا متصل کند. کابل فالکون نیز ارتباط کشورهای خلیج فارس با هند و آفریقا را برقرار می‌کند.
الگوی غیرمعمول حرکت کشتی‌ها در مسیر کابل‌های ارتباطی
دو فروند از این نفتکش‌ها بدون بار بودند. همچنین هر چهار کشتی در مقاطعی طی ماه گذشته، سامانه‌های رهگیری خود را خاموش کرده بودند.
شرکت ویندوارد به فایننشال‌تایمز گفت بررسی مسیر حرکت این کشتی‌ها نشان می‌دهد که آن‌ها برخلاف سایر شناورهای حاضر در منطقه، که برای بارگیری نفت و انتقال آن از خلیج فارس در انتظار می‌مانند، تا پیش از رسیدن به محدوده عبور کابل‌های زیردریایی، مسیر معمول خود را دنبال می‌کردند. اما به محض ورود به این محدوده، رفتارشان تغییر می‌کرد؛ سرعت خود را کاهش می‌دادند، مسیرشان را تغییر می‌دادند، دور می‌زدند یا ساعت‌ها و گاه مدت طولانی در یک نقطه می‌ماندند. برخی از آن‌ها نیز سامانه رهگیری خود را خاموش می‌کردند.
ویندوارد معتقد است این تحرکات با الگوی معمول تردد کشتی‌ها در منطقه همخوانی ندارد و می‌تواند نشانه تلاش برای شناسایی و ثبت مسیر کابل‌های زیردریایی یا حتی کارگذاری مواد انفجاری و مین در نزدیکی آن‌ها باشد؛ اقداماتی که ممکن است با خاموش کردن سامانه‌های رهگیری کشتی‌ها انجام شده باشد.
تهدیدهای مقام‌های ایرانی درباره کابل‌های اینترنتی و مراکز داده
تهران طی یک ماه گذشته، در واکنش به اظهارات دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، و دیگر مقام‌های ارشد این کشور درباره احتمال حملات نظامی بیشتر به جمهوری اسلامی در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای این هفته، تهدیدهای صریحی درباره هدف قرار دادن کابل‌های ارتباطی و مراکز داده مستقر در مسیر تنگه هرمز مطرح کرده است.
حسین محبی، سخنگوی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی، روز ۱۹ اکتبر اعلام کرد: «هفت کابل اصلی اینترنت زیردریایی از تنگه هرمز عبور می‌کنند که تمامی داده‌های تجاری و اینترنتی را منتقل می‌کنند. ما فقط می‌خواهیم آمریکا متوجه شود که اهداف جدید و سلاح‌های جدیدی رونمایی خواهند شد. در نهایت نیز بقایای قدرت آمریکا را از منطقه جارو خواهیم کرد.»
این اظهارات در ادامه مواضع محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، مطرح شد که یک هفته پیش از آن تهدید کرده بود «مراکز داده و تأسیسات هوش مصنوعی نابود خواهند شد».
همچنین یدالله جوانی، معاون سیاسی سپاه پاسداران، در اواخر اکتبر اعلام کرد دارایی‌ها و زیرساخت‌هایی از جمله کابل‌های اینترنتی، در پاسخ به حملات علیه زیرساخت‌های ایران آسیب خواهند دید.
در همین حال، آمریکا به انتقال تجهیزات و امکانات نظامی خود به منطقه ادامه داده است. تصاویر ماهواره‌ای که اوایل روز چهارشنبه منتشر شد، ناو هواپیمابر «یواس‌اس تئودور روزولت» را در حال حرکت از دریای چین جنوبی به سمت سنگاپور نشان می‌داد؛ تحرکی که می‌تواند به حضور دو ناو هواپیمابر دیگر آمریکا در منطقه خاورمیانه اضافه شود.
پیامدهای اختلال در کابل‌های زیردریایی برای اقتصاد دیجیتال خلیج فارس
ماشا کاتکین، مقام پیشین وزارت خارجه آمریکا و پژوهشگر اندیشکده مرکز مطالعات راهبردی و بین‌المللی (CSIS)، با اشاره به وابستگی اقتصاد دیجیتال کشورهای حاشیه خلیج فارس به کابل‌های فیبر نوری زیردریایی گفت بخش‌هایی مانند هوش مصنوعی، رایانش ابری و فعالیت مراکز داده برای ادامه کار به این شبکه‌های ارتباطی متکی هستند.
او هشدار داد آسیب دیدن این کابل‌ها می‌تواند سرعت اینترنت را کاهش دهد، انجام تراکنش‌های مالی را با اختلال مواجه کند و فعالیت شبکه‌های ارتباطی، تجارت الکترونیک و خدمات رایانش ابری را مختل سازد.
کاتکین همچنین تأکید کرد توسعه زیرساخت‌های ارتباطی و گسترش اقتصاد دیجیتال، یکی از محورهای تلاش کشورهای خلیج فارس برای متنوع‌سازی اقتصاد و کاهش اتکا به درآمدهای نفت و گاز است. این کشورها در پی آن هستند که در کنار صنایع هیدروکربنی، به مراکز مهم فعالیت‌های دیجیتال و کسب‌وکارهای فناوری تبدیل شوند.
به گفته این پژوهشگر، تهدیدهای امنیتی در منطقه اکنون بر اجرای این برنامه‌ها نیز تأثیر گذاشته و ساخت چندین پروژه کابل زیردریایی را متوقف کرده است.
جزئیات تحرکات نفتکش‌های تحریم‌شده در نزدیکی کابل‌ها
نفتکش تحریم‌شده‌ای به نام «سلستیال سی» (Celestial Sea) روز ۱۴ اکتبر بیش از چهار ساعت در محدوده عبور کابل ۲آفریقا به‌صورت دورانی حرکت کرد. این کشتی روز بعد، هنگامی که در محدوده میان دو کابل ۲آفریقا و «دروازه خلیج بنگال» (Bay of Bengal Gateway) قرار داشت، سامانه ارسال سیگنال خود را خاموش کرد.
کابل دروازه خلیج بنگال، امارات متحده عربی و عمان را به مالزی، سریلانکا و هند متصل می‌کند.
این نفتکش چهار روز بعد بار دیگر در نزدیکی مسیر این کابل تغییر جهت داد و سپس در آب‌های ساحلی شهر شناص عمان لنگر انداخت.
شرکت «گلوری اینترنشنال اف‌زد» (Glory International FZ)، مالک این نفتکش، به درخواست فایننشال‌تایمز برای اظهارنظر درباره تحرکات این شناور پاسخی نداد.
نفتکش دیگری نیز در اواسط اکتبر، به مدت ۱۰ روز با سرعتی کمتر از یک گره دریایی در آب‌های ایران و در نزدیکی چهار کابل ارتباطی اروپا ـ هند گیت‌وی، ترنس‌ورلد، دروازه خلیج بنگال و سی‌می‌وی‌وی ۴ (SeaMeWe-4) حرکت می‌کرد.
داده‌های رهگیری دریایی و تصاویر ماهواره‌ای ویندوارد نشان می‌دهد این نفتکش نیز بارها سامانه ارسال سیگنال خود را خاموش کرده است. یکی از این موارد روز ۱۷ اکتبر رخ داد که کشتی برای بیش از ۳۳ ساعت از سامانه‌های رهگیری ناپدید شد.
ارزیابی کارشناسان نظامی از احتمال آسیب به زیرساخت‌های زیردریایی
ویندوارد اعلام کرد پیش از آنکه مقام‌های ایرانی تهدیدهای خود درباره هدف قرار دادن زیرساخت‌های ارتباطی را مطرح کنند، چند نفتکش دیگر نیز در اوایل اکتبر در محدوده عبور کابل‌های زیردریایی، از جمله کابل‌های «ای‌ای‌ای-۱» (AAE-1)، دروازه خلیج بنگال و ۲آفریقا، تردد کرده یا برای مدتی در آنجا توقف کرده بودند.
به گفته این شرکت، نحوه حرکت این کشتی‌ها با الگوی معمول تردد سایر شناورها در منطقه تفاوت داشت و نمی‌شد آن را با فعالیت‌های متعارف دریایی یا جابه‌جایی محموله‌های تجاری توضیح داد.
سید کاوشال، کارشناس جنگ دریایی در مؤسسه سلطنتی خدمات متحد بریتانیا (RUSI)، احتمال داد این تحرکات غیرمعمول تصادفی بوده باشد، اما در عین حال گفت: «ممکن است ایران بخواهد در صورت وقوع جنگ، توانایی خود برای هدف قرار دادن زیرساخت‌های زیردریایی را به نمایش بگذارد.»
جان پنتریت، دریادار بازنشسته نیروی دریایی سلطنتی بریتانیا، نیز با اشاره به اینکه رفتار مشکوک کشتی‌ها می‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد، گفت شناورها را می‌توان با انجام تغییراتی برای مین‌گذاری آماده کرد.
او توضیح داد: «تقریباً هر شناوری قابلیت حمل و پرتاب مین را دارد، اما برای این کار باید تغییراتی در آن ایجاد شود؛ از جمله نصب ریل‌های مخصوص برای قرار دادن و رهاسازی مین‌ها.»