مهمترین دلیل این ادعا هم انبوه کنفرانسها و نشستهای محیط زیستی در سطح کلان و خرد است که هنوز درباره برخی از اقدامات اولیه هم نتایج موردانتظار را نداشته و آخرین آن هم سیویکمین اجلاس تغییرات اقلیمی سازمان ملل متحد با عنوان کاپ ۳۱ که همچنان در شهر «آنتالیا»ی ترکیه درحال برگزاری است.
در تمامی این کنفرانسها، سه مسأله در دستور کار قرار میگیرد، تلاش برای کاهش گرمایش زمین، گسترش انرژی های تجدیدپذیر و کمک به کشورهای در حال توسعه برای عبور از شرایط ایجادشده در اثر تغییرات اقلیمی.
اما در تمامی موارد همچنان فاصله زیادی بین سخنرانیهای بلندبالای سیاستمداران و واقعیات اقتصادی و زیستمحیطی جهان وجود دارد. البته مصرف نفت و گاز بهعنوان سوختهای فسیلی باید محدود شود، اما تصمیمگیری درباره صنعتی با چنین ابعاد و گردش مالی که تعیینکننده تصمیمات بزرگ سیاسی و حتی نظامی در جهان استاساسا چگونه میتواند مورد توافق سیاسیون باشد؟ چگونه و چطور باید کشورهایی را که خود بیشترین نقش را در ایجاد شرایط فعلی دارند و حالا در زمره کشورهای ثروتمند دستهبندی میشوند، راضی کرد تا به کشورهای در حال توسعه برای عبور از شرایط فعلی کمک کنند و به تعهدات خود پایبند بمانند؟
ذکر یک نکته همین جا ضروری است که وقتی از کشورهای ثروتمند و در حال توسعه حرف میزنیم نباید کشورهای در حال توسعهای مانند ایران را یکسره قربانی ببینیم. درست است که ما یکی از قربانیان تغییر اقلیم در جهان محسوب میشویم، اما در سوی دیگر از جمله تولیدکنندگان بزرگ گازهای گلخانهای هم هستیم.
حدود ۲.۱۸ درصدازانتشارگاز دیاکسیدکربن ناشی از سوختهای فسیلی و صنعتی متعلق به ایران است و تأثرآورتر این که ما در حالی در زمره متهمان اصلی تولید گازهای گلخانهای قرارگرفتهایم که ظرفیت فوقالعادهای برای تولید انرژی پاک خورشیدی و بادی داریم، اما افسوس که تاکنون کمتر از این ظرفیت بزرگ بهره گرفته ایم.
در همه کنفرانسهای تغییرات اقلیمی اخیر، مسئولان ایرانی مرتب از ضرورت اجرای تعهدات مالی کشورهای توسعهیافته و این اواخر از خسارتهای زیاد واردشده بر کشورمان در اثر جنگ سخن میگویند. البته «اکو ساید» به معنای تخریب گسترده محیط زیست در اثر جنگ یا امثال آن، جنایتی بزرگ در حق طبیعت و پیامدهای آن حتی ،بسیار بدتر از خود جنگ است و ما باید از این بابت بر سر دنیا فریاد بزنیم و درخواست غرامت و خسارت کنیم ولی ای کاش بحران مدیریت منابع طبیعی و انرژی خودمان را هم ببینیم، چون اگر چنین بحرانی وجود نداشت، کشوری مانند ایران با این حجم از منابع طبیعی و ثروتهای خدادادی چرا باید با بحران خشک شدن و آلودگی تالابها و دریاچهها و رودخانهها و ناترازی آب و برق و گاز وآلودگی هوا و فرونشست و بیابانزایی و انواع بحرانهای دیگر دست و پنجه نرم کند؟
آنچه در نتیجه بحران تغییرات اقلیمی میبینیم نیز بیشتر ناشی از همین بحران مدیریتی در کشور است. هرگز مدعی نیستیم که خشکسالی و تغییرات آب و هوایی و تبعات ناشی از آن، لزوما ساخته مدیریت بد است، اما اینکه یک کشور تا چه اندازه در مقابل این مسائل، آسیبپذیر باشد و هزینه بدهد، اتفاقا به شدت به کیفیت مدیریت وابسته است. آیا غیر از این است که بحران آب، ناشی از دههها تصمیمات ناپایدار درحوزه کشاورزی و برداشت آب از منابع زیرزمینی و سدسازی و امثال آن است؟ همین وضعیت را در بحران آلودگی هوا و انرژی و شهرسازی هم میتوان دید.
القصه، جنگ حتما بد و خانمانسوز است، اما یادمان باشد مرزی پررنگ میان نقش فشارهای خارجی و سوءمدیریتها در مشکلات مردم وجود دارد. اتفاقا در مسائل محیط زیست باید این مرز را با دقت و مسئولیت بیشتری فارغ از هر نوع مناقشات و ملاحظات سیاسی ببینیم؛ چرا که این فقط نگاه کارشناسی مستقل و علمی است که محیط زیست را نجات می دهد.
البته در آن سوی قضیه، این را هم میدانیم در مسأله محیط زیست حتی اگر مدیران و سیاستگذاران، دانش و تخصص کافی برای اداره منابع طبیعی و سرزمینی را داشته باشند، این تصمیمگیران اقتصادی و سیاسی هستند که باید هشدارها را بشنوند و تصمیماتی بگیرند و قدمهایی بردارند که دنیا هم ببیند و بگوید «اینان حق دارند بر سر ما فریاد بکشند، چون خودشان دلشان برای محیط زیستشان میسوزد» و این هنر مسئولان ارشد محیط زیست است که همه این احتیاطات و الزامات را با یکدیگر جمع کنند.