تصور کن وصف سرو بلندقامت و تنومند و کنهسالی را شنیدهای و درباره آن خواندهای (همچون سرو ابرکوه) و از اینرو برای دیدن آن عزم سفر میکنی و پایافزار میپوشی. ساعتها با مرکبت میتازی و در گرگومیش هوا میرسی به جایی که قاعدتاً باید سرو را در آنجا ببینی؛ ولی نمیبینی. دقایقی رهگذری مییابی و میپرسی: «این سرو معروف کجاست؟» او با دستش کوچهای را نشانت میدهد و میگوید: «از اینجا برو تا برسی به پای سرو.»
از کوچه عبور میکنی و در میدانگاهی کوچک به پای سرو کهنسال میرسی. سر برمیآوری تا قامت آن را بنگری ولی باز هم نمیتوانی تمامیت و عظمت آن را ببینی. قدری فاصله میگیری و دورتر میشوی. بهتر میبینی ولی بازهم نه آنچنان که باید و شاید.
هوا قدری روشنتر میشود و از چند دهمتری به آن چشم میدوزی تا بزرگی و شکوه آن را بهتر درک کنی. حالا میفهمی که گفتهها و شنیدههایت بیراه نبوده و راویان اخبار و ناقلان قصه این سرو، بیهوده از او سخن نگفته و بیراه او را توصیف نکردهاند.
باید قدری از آن دور میشدی تا سترگی و سرسبزی آن را ببینی و هضم کنی؛ البته آنهمه بزرگی و سالگذرانی و رویندگی و بالش و نازش را در یک نگاه نمیتوان گنجاند و برشمرد.
حکایت بزرگی توران میرهادی، حکایت همان سرو کهنسال و باشکوهی است که پس از مرگشان، بادید میآیند و زوایایی دیگر از وجود گرانبهایشان پدیدار میشود. قدری که از من و تو دورتر و ما از آنها دورتر میشویم، تازه پی به آنچه بهچشممان نمیآمده میبریم. مرگ، همان
فاصلهاندازی است که ناخواسته او را دور میکند و چشم ما را میگشاید و همین، یکی از همانندیهای تورانخانم میرهادی است با سرو.
تورانخانم میرهادی همگونیهای دیگری هم به سرو کهنسالی که آن را در ذهن بهتصویر کشیدهای، داشت و دارد؛ او هم شاداب بود و سرسبز؛ و با دیداره خود، این نشاط و شادابی را به دل و چهره بیننده نثار میکرد.
او هم در این کهنبوم ریشه دوانده بود و از آبشخور میراث فرهنگ و تمدن ایرانی مقوی و بهرهمند شده بود و از بر و بار خود، رهگذران و خواستاران خود را بهرهمند میساخت.
او نیز بسان سروی که آرامآرام روییده و پر شاخوبرگ شده، آموزندگان معرفت و دانش خویش را در روزها و سالها معلمی، آرام آرام رویاند و پروراند و بر شاخهها شاخهها و بر برگها برگها افزود.
او هم با وجود پرجذبه و دلکش خود، باشندگان و رهگذران را به تجمیع و یکجا شدن میخواند و مغناطیسگونه، یاران همدل و مهرورزانِ جویندهدانش را پیرامون خویش میکشاند و گردمیآورد.
تورانخانم میرهادی هم چونان سروی کهن، دردهای کهن قوم و قبیله خود و جهان آدمیان را در دل داشت اما زخمخندههای پیکره دلش را نمایان نمیکرد و حافظانه رعایت میکرد و میآموخت که:
با دل خونین لب خندان بیاور همچو جام
نی گرت زخمی رسد آیی چو چنگ اندر خروش
و مگر سروی کهن را به همین پیمانه کمگُنجای این قلم میتوان توصیف کرد و شناخت و شناساند؟
برای او که خرداد ۱۳۰۶ به این جهان آمد و آبان ۱۳۹۵ به آن جهان رفت؛ بهعنوان یکی از چهرههای تأثیرگذار سده پیشین نمیتوان فقط پایهگذاری مجتمع آموزشی تجربی فرهاد، بنیانگذاری شورای کتاب کودک و فرهنگنامه کودکان و نوجوانان و بیش از شصت سال فعالیت در گستره آموزش و پرورش و فرهنگ و ادبیات کودکان را برشمرد.
او در حافظه و خاطره و خرد جمعی چندین نسل از فعالان فرهنگ و ادب این سرزمین ریشه دواند و با نهادسازی برای کودکان ایران، تکثیر شد. با هر «غم بزرگی که به کاری بزرگ تبدیل میشود»، شعار و پیمان او با زندگی، زنده میشود و دریغ اگر نسل امروز، او را نشناسند و بدون توران خانم از کودکی خود، عبور کنند.