مراسم افتتاحیه ششمین همایش بینالمللی عرس بیدل با حضور پژوهشگران و بیدلشناسانی از کشورهای ایران، افغانستان، تاجیکستان، پاکستان، هندوستان، ازبکستان، روسیه و آلبانی، عصر یکشنبه، ۲۱دی ماه ۱۴۰۴در محل سالن همایشهای هتل لاله تهران برگزار شد.
به گزارش مهر، رئیس فرهنگستان فارسی و بنیاد سعدی در این مراسم گفت: واقعیتی که هیچکس نمیتواند آن را انکار کند، گسترش زبان فارسی در جهان است. هرکس با تاریخ ادبیات فارسی، آسیا و جهان آشنا باشد، تصدیق میکند که در زبان و ادب فارسی یک پویایی و توانمندی دارد که آن را سیال میکند و در افقهای دوردست گسترده میکند. از خودمان بپرسیم راز این گسترش در چیست؟ من به برخی از این ویژگیها اشاره میکنم. یکی اینکه زبان فارسی زبانی کهن، ریشهدار و پیشینهدار است. این زبان فارسی نو، پدری دارد بهنام فارسی میانه یا پهلوی و پدربزرگی دارد که فارسی باستان است و این زبان در امتداد آنها تکامل یافته و زبانی است اصلونسبدار و چندین هزار سال پشتوانه تاریخی دارد.
غلامعلی حداد عادل افزود: این زبان به برکت قدرت خودش، دومین زبان عالم اسلام شده است. درست به دلیل همین قدرت و توانایی است که اولین باری که قرآن به زبانی دیگر ترجمه شد، به فارسی بود. اینکه علمای ماوراءالنهر جرأت و رخصت یافتند که قرآن را به زبان فارسی برگردانند، حکایت از قابلیت این زبان دارد؛ یعنی آنها سعی داشتند برای هر کلمه و اسمی در زبان عربی یک معادل در زبان فارسی بیابند و این پیش از سرودهشدن شاهنامه بود. یعنی زبان فارسی قابلیت تبدیل یک کتاب پیچیده پرمغز مثل قرآن را پیدا کرده بود. در همان دوران بود که کلیله و دمنه از زبان پهلوی به زبان فارسی برگشت.
وی ادامه داد: زبان فارسی در زمان فردوسی به یک تعادل و پختگی رسیده بود و همین دستورمندشدن، این اجازه را به فردوسی داد که شاهنامه را با نزدیک به شصتهزار بیت آنچنان پخته و پرورده بسراید که امروز هم پس از هزارسال، عارف و عامی آن را بفهمند. شاهنامه هم در روستاها، هم قهوهخانهها وهم در دانشگاهها خوانده میشود و همه از آن بهره میبرند که این نشان پختگی و بلوغ زبان فارسی است.
رئیس فرهنگستان زبان فارسی اظهار کرد: شاهنامه علاوه بر اینکه شناسنامه هویت تاریخی ملت ایران است، سند پختگی زبان فارسی است. وسعت واژگانی در این زبان قابلتوجه است. زبان فارسی در گذار زمان از نظر واژگانی همواره غنیتر شده است. در دستور زبان فارسی ابزارهای کارآمدی برای توسعه واژگانی وجود دارد. رشد و گسترش این زبان که یکی از زبانهای هند و اروپایی است، غالباً به کمک دو ابزار ترکیب کلمات و اشتقاق صورت میگیرد. خصوصیت دیگر زبان فارسی این است که یک موسیقی گوشنواز دارد. شاید برای ما که انس دائم با این زبان داریم، خودآگاهی نسبت به موسیقی این زبان دشوار باشد؛ چراکه گوشمان با آن انس گرفتهاست و شاید دیگران بهتر و بیشتر بتوانند در این مورد به ما بگویند .
وی گفت: آنچه اشاره کردم خصوصیات صوری زبان بود؛ اما سرمایههای محتوایی، معنوی و ماهوی این زبان از این خصوصیات صوری مهمتر است و آن مفاهیمی است که در این زبان، پخته و پرورده و بیان شدهاست. مفاهیم الهی، انسانی، عرفانی، غنایی، فلسفی، اخلاقی، حکمی و علمی از این دست است. برای نمونه میشود به یک کتاب مفصل در پزشکی به زبان فارسی مراجعه کرد که چند ده سال قبل از سروده شدن شاهنامه نوشته شده و ثابت میکند که زبان فارسی، آن زمان هم زبان علم بودهاست.
حداد عادل یادآور شد: زبان فارسی امروز هم برای مردم جهان حرفهای تازه بسیار دارد و صدای عدالت، آزادی، استقلال، خداپرستی، اخلاق و صداقت در دنیایی است که از دروغ و دورویی و تزویر آکنده شدهاست. این زبان در دنیای امروز، کم شنونده ندارد .
وی گفت: همه این خصوصیات و بزرگیها را میشود در وجود بیدل دید. بیدل، بزرگی است که وقتی آثارش را میخوانیم، اعتراف میکنیم که خیلی جاها را نمیفهمیم اما یقین داریم که او مهمل نگفته و این قصور ما است نه تقصیر بیدل. وقتی دقت میکنیم و به استاد مراجعه میکنیم، متوجه میشویم که هنر بیدل است که مفاهیم پیچیده را در کلمات جا دادهاست. قدرت تخیل این شاعر است که اینطور برای مفاهیم فراذهنی، کلمات میسازد و آن مفاهیم را در قالب کلمات مینشاند. بیدلی که زبان مادریاش فارسی نبوده، با شعر معجزه میکند. آن میراث عرفانی که از احمد غزالی، ابنعربی، مولوی، عطار، سعدی و حافظ در اختیار بیدل بوده، به او این امکان را داده که یک نظام عرفانی بسیار عمیق و دقیق را به زبان شعر بیان کند. شعر بیدل، انعکاس شاعرانه یک نظام عرفانی بسیار بالا است.

شما چه نظری دارید؟