ضمیمه دانش روزنامه اطلاعات نوشت: مصطفی طهرانی نژاد متولد ۱۳۵۸و کارشناس برق اهل بهشهر مازندران است . با این مخترع و پژوهشگر جوان ایرانی که سازنده لامپ ال ای دی و پریز ایمنی الکترونیک است، گفتگو کرده ایم:
نخستین اختراع: پریز ایمنی الکترونیک؛ پریز برقی که اگر فاز و نول لمس شود برق جاری نمیشود. در این پریز، حسگری تعبیه شده که فرق الکتریسیته ساکن بدن و دوشاخه را تشخیص میدهد.
دومین اختراع: لامپ ال ای دی با راندمان بالا (تا ۹۹درصد)؛ مصرف جریان برق (میلیآمپر) را به نصف میرساند و شار نوری که با واحد لومن بر وات سنجیده میشود را دو برابر بیشتر میکند.
سومین اختراع: لامپ اقتصادی؛ از نمونههای خارجی ارزانتر و اکونومیتر است. درون این لامپ ال ای دی با راندمان بالا یک درایور روی برد یا راهانداز منبع تغذیه تعبیه شده که این نوع طراحی توپولوژی یا همان ساختار کارکرد برای نخستین بار انجام شده است.
چه شد که به الکترونیک علاقهمند شدید؟
از کودکی در مغازه پدرم که تعمیرگاه رادیو و تلویزیون بود کار کردم و به الکترونیک علاقهمند شدم.
ایده اختراعات چگونه در ذهن شما شکل گرفت؟
در مورد ایده پریز ایمن الکترونیک، چند سال پیش در چند تا از روزنامههای کشور مطلبی خواندم که کودکی در فلان نقطه کشور به دلیل فرو بردن یک جسم فلزی داخل پریز برق، دچار برقگرفتگی شد.
در مورد ایده اختراع لامپ ال ای دی با راندمان بالا، قطعی برق باعث این جرقه شد که لامپی طراحی کنم با توانایی ذخیره انرژی.
در این مورد حتی من سال ۱۴۰۲نامهای به سازمان بهرهوری انرژی برق (ساتبا) فرستادم و من را به پژوهشگاه نیرو معرفی کردند و موفق به دریافت استاندارد لامپها شدم. بعد از آن به انجمن صنایع روشنایی و به دو کارخانه تولید لامپ مطرح کشور معرفی شدم و چون مبالغ پایینی پیشنهاد دادند تمایلی به واگذاری نداشتم.
از نظر شما کدامیک از اختراعات اهمیت بیشتری دارد و هدف اصلی از ابداع آن چه بوده است؟
اختراع لامپ ال ای دی با راندمان بالا؛ همانطور که میدانیم تولید انرژی برق هر روز گرانتر میشود و میلیونها لیتر گازوئیل سوزانده میشود تا برق تولید شود. حتی در بیشتر مواقع از مازوت استفاده میشود که آلودگی هوا و انتشار بوی نامناسب و آسیبزا برای انسان را به دنبال دارد. همچنین باعث انتشار گازهای گلخانهای هم میشود که برای جلوگیری از این آسیبها باید در حد امکان انرژی برق را با لامپهای نسل جدید ال ای دی ذخیره کرد تا این معضلات کاهش پیدا کند.
اختراعات شما در حال حاضر در چه مرحله هستند؟
تمامی اختراعات من نمونهسازی صنعتی شده است.
آیا نمونههای مشابه در ایران و سایر کشورها وجود دارد؟
اختراع پریز ایمن الکترونیک و لامپ ال ای دی با راندمان بالا در دنیا مشابه ندارد. لامپ اکونومی من در ایران برای نخستین بار تولید شده است اما کشور چین طرح مشابه به لحاظ قیمت با اختراع من دارد نه به لحاظ ساختار.
چه برنامهای برای تولید انبوه و فروش در بازار دارید؟
اگر موانع و بروکراسیهای اداری برطرف شود و تسهیلات خوبی دولت اختصاص دهد؛ من همراه سرمایهگذار در این زمینه توان تولید این اختراعات در کارخانهای که در دست احداث داریم را خواهیم داشت.
برای طراحی و تکمیل اختراعات با مشکلات و کمبودهای مالی هم مواجه شدهاید؟
بنده تا به حال چیزی حدود یک میلیارد تومان برای پایلوت اختراعاتم هزینه کرده و حتی مبلغ ۸ هزار دلار برای ثبت اختراع آمریکا(us patent)پرداخت کردهام. تاکنون حتی یک ریال هم از جانب معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری که سازمان حمایت از اختراعات است به بنده کمکی نشده است.
اختراع بعدی: شوکر از راه دور
مختصری در مورد طراحی و ساخت این اختراع بگویید؟
در مورد اختراع آینده یک شوکر از راه دور طراحی کردم که قصد ثبت کردنش را دارم.
در مورد مقالهها و پژوهشهای دیگری که داشتید بگویید!
پروژهای با سازمان انرژی اتمی توسط شرکت زیرمجموعه آن در مورد سانتریفیوژ گداختهستهای داشتم و در همین راستا مقالهای در انجمن هستهای ایران ارائه دادهام.
وضعیت اختراعات شما در سطح بینالملل چگونه است؟
لامپ ال ای دی با راندمان بالا مفتخر به کسب گرنت اداره ثبت اختراعات آمریکا شده است.
آیا ایدهها و طرحهای دیگر هم برای آینده دارید؟
طراحی و ساخت لیزر خورشیدی برای مناطق کویری که با گسیل القایی نور خورشید کار میکند. البته این طرح فقط در حد پیشنهاد است و هنوز نقشه و بلوک دیاگرام آن آماده نشده است.
در ارتباط با استفاده از طرح و اختراع تان چه پیشنهادی دارید؟
از مسؤولین وزارت نیرو و سازمان توانیر خواهش دارم بهجای قطع کردن برق از این طرح من و طرحهای مشابه در چراغهای خیابانی استفاده کنند. چراکه میلیونها روشنایی در اتوبانها و راههای ارتباطی کشور داریم که اگر از این نوع طرحها استفاده شود حداقل ۲۰درصد در انرژی برق کشور صرفهجویی خواهد شد.
لامپهای ال ای دی (LED)
لامپهای ال ای دی در واقع مجموعهای از یک یا چند ال ای دی (دیودهای الکتریکی نوری) هستند که برای به دست آوردن شدت نور و رنگ مورد نیاز با یکدیگر در یک مجموعه قرار گرفتهاند و بهمنظور تأمین روشنایی و یا تزئینات مورد استفاده قرار میگیرند.لامپهای
ال ای دی یک فناوری جدید و جایگزین سیستمهای روشنایی قبلی مانند لامپهای فلورسنت هستند که در بیشتر کشورها به دلیل ایجاد پرتوهای مادون قرمز و فرابنفش ممنوع شدهاند و از لامپهای ال ای دی به جای آنها استفاده میشود.
طول عمر لامپهای ال ای دی بین ۵۰ تا ۶۰ هزار ساعت (۵۰ تا ۶۰ برابر لامپهای رشتهای و پنج تا شش برابر لامپهای فلورسنت) است.
همچنین بازده نوری بالا و بین ۷۴ تا ۱۲۰ لومن بر وات (Lum/watt)، روشن شدن بدون پلک و بلافاصله (کمتر از ns۲۰)، قابلیت تنظیم شدت نور، قابلیت تغذیه هم با جریان ACو هم جریان DCبا مصرف کم، نیاز نداشتن به نگهداری دورهای و عاری بودن از هرگونه امواج مضر UV، فرابنفش و فروسرخ از مزایای این لامپها است.ال ای دی (LED) مخفف کلمات Light Emitting Diode و به معنی دیود ساطع کننده نور است.
