اطلاعات نوشت:با اجرای سیاست‌های جدید ارزی دولت شامل حذف ارز ترجیحی ۲۸هزار و ۵۰۰ تومانی و یکسان‌سازی نسبی بهای ارز، بورس روند رو به رشدی را آغاز کرده است که برخی کارشناسان در تداوم آن تردید دارند.

به گزارش خبرنگار اقتصادی اطلاعات، پس ازاجرای سیاست‌های جدید ارزی شاخص بورس رکوردهای پیاپی وبزرگی را ثبت کرد به‌گونه‌ای که شاخص کل در برخی روزهای ۳‌هفته اخیر رشدهای ۱۰۰ هزار واحدی و بیشتر داشت. این رشد به گونه‌ای بود که شاخص کل در دی ماه امسال رشد هفت درصدی را ثبت کرد و از حد نصاب ۵/۴ میلیون واحد گذشت؛ هرچند با فراز ونشیب‌های صورت‌گرفته اکنون شاخص کل بورس به زیر ۵/۴ میلیون واحد رسیده است.

این رقم درحالی‌است که نگاهی به وضعیت شاخص کل بورس در آبان ماه امسال نشان می‌دهد شاخص در حد فاصل ۱/۳ میلیون واحد سیر می‌کرد که فقط مقایسه این دو رقم، بزرگی رشد بورس را نشان می‌دهد.

درهمین حال، تحلیل ها درباره علت وماندگاری رشد شاخص بورس به ۲  قسمت تقسیم می‌شود.

گروهی از تحلیلگران براین باورند که یکسان‌سازی قیمت ارز و انتقال ارزهای حاصل از صادرات به تالار دوم مرکز مبادله ارز و طلای بانک مرکزی چون باعث رشد قیمت فروش ارزها شده، درآمد شرکت‌های صادراتی عضو بورس مانند پتروشیمی‌ها، فولادی‌ها، پالایشی‌ها (روغن و روانکارها) و سیمانی‌ها را افزایش داده و با توجه به حجم قابل توجه این شرکت‌ها در کیک سهام، شاخص‌های بورس رشد یافته است.

این تحلیلگران پیش‌بینی می‌کنند با  توجه به بروزرسانی مداوم بهای ارز در مرکز مبادله و در نتیجه ادامه دار بودن رشد قیمت ارزهای حاصل از صادرات، مقدار فروش و درنتیجه سود این شرکت‌ها رو به افزایش خواهد بود.

بااین وجود گروهی دیگر از تحلیلگران نظر دیگری دارند. آنان می گویند به جز مولفه افزایش قیمت ارز، سایر مولفه های موبوط به رشدپایدار شاخص های بورس هم اکنون در اقتصاد ایران موجود نیست. 

به گفته آنان رشد قیمت ارز شاید در کوتاه‌مدت بتواند باعث رونق‌دهی به بورس شود اما بخاطر وجود ریسک‌های بزرگ سیاسی در اقتصاد و روابط بین‌الملل ایران، نمی‌توان گفت که قیمت ارز در بلندمدت بتواند بار تداوم رشد شاخص بورس را بردوش بکشد.

به گفته آنان تحریم‌های فزاینده ایران، تجارت و انتقال پول را دشوار کرده و به علاوه بهای برخی کالاهای صادراتی ایران مانند موادپتروشیمی در بازارهای جهانی رو به کاهش است که این موضوع می‌تواند به کاهش ارزآوری این شرکت‌ها منجر شود.

به‌زعم تحلیلگران بورسی، موضوع دیگر کاهش تولید شرکت‌های بورسی مانند فولادی‌ها، سیمانی‌ها و پتروشیمی‌ها بخاطر ناترازی قابل توجه انرژی است که هنوز جبران نشده است. اکنون شرکت‌های پتروشیمی به‌طور متوسط ۲۰ درصد از مقدار ظرفیت تولیدی خود را خوراک گاز دریافت می‌کنند؛ چرا که سرمای شدید که فعلا ادامه دارد بخش عمده گاز تولیدی کشور را به بخش خانگی و تجاری اختصاص داده است. درکناراین، موضوع ناترازی برق هم هنوز حل‌نشده و معلوم نیست با گرم شدن نسبی هوا  که حدود ۵ ماه آینده اتفاق خواهد افتاد، آیا برق کافی برای تولید موجود هست یا خیر.

لذا  هرچند رشد قیمت ارز توانسته و خواهد توانست به رشد بورس کمک‌کند اما این کمک، لرزان است چرا  که ارزآوری شرکت‌های بورسی با توجه به شرایط جهانی، تحریم‌ها و چالش‌های تولید داخلی چشم‌انداز روشنی ندارد.

دکتر حسین عبده تبریزی، کارشناس ارشد بازار سرمایه دراین باره به اطلاعات می‌گوید: رشد بورس تحت تاثیر حذف سیاست نرخ دستوری ارز قابل پیش‌بینی بود اما سیاستگذار برای تداوم این رشد باید چاره‌ اندیشی کند.

وی می‌افزاید: اگر چالش‌های سیاست خارجی و نوع ارتباط با جهان رفع شود آن‌گاه می‌توان به رشد پایدار بورس امیدوار بود اما شما اگر نگاه‌کنید شاهد نوسانات شدید شاخص‌ها هستید که گاه روزانه به ۸۰ تا ۱۰۰ هزار واحد می‌رسد.  شما  نباید هم از نوسانات مثبت خوشحال و هم از نوسانات منفی وحشت زده بشوید. به نظر من این نوسانات حاکی از نوعی حزم و احتیاط و نا اطمینانی به آینده است.

دکتر عبده تبریزی ادامه می‌دهد: به‌عبارت بهتر، معامله‌گران بورسی روزانه تصمیم می‌گیرند که چه کنند چرا که فضای بلاتکلیفی هنوز بر سر اقتصاد و کل شئونات کشور وجود دارد و کسی پاسخی برای سرانجام آن و زمان پایان‌یافتنش ندارد. بنابراین تصمیم‌ها کوتاه‌مدت و معاملات هم براساس مقتضیات آنی و به روز است.

این کارشناس ارشد تصریح می‌کند:  اکنون بورس به اتکای رشد قیمت ارز روندی رو به افزایش دارد.  هرچند این روند مطلوب است اما احتمال پایداری آن کم است. دلیل هم خیلی پیچیده و فنی نیست: اقتصاد ایران در شرایط رشد قرار ندارد و  لذا بورس هم درشرایط رشد نیست. بنابراین آنچه در بورس می‌بینیم محصول سیاست‌هایی است که معلوم نیست همیشه بتوانند موثر باشند.

دستکاری شاخص‌ها؟

درهمین‌حال و در کوران رشد بورس، شایعه‌ای در برخی محافل پیچید و آن این است که شاخص‌های بورس به صورت مصنوعی دستکاری شده‌اند تا ارقام بالاتری را  نشان دهند.

دراین باره سهیلا نقی پور، کارشناس بورس به اطلاعات تصریح کرد: متاسفانه برخی از تازه‌واردان بازار سهام تصور نادرستی از دستکاری شاخص دارند. آنها فکر می‌کنند دولت با دست بردن در تابلوها ، اعداد و ارقام را به نحوی که می‌پسندد تغییر می‌دهد . اما باید گفت که این تصور غلط است چرا که محاسبه شاخص کل بورس فرمول مشخص و دقیقی دارد و ابدا نمی‌توان از این فرمول تخطی کرد چرا که بازیگران بزرگ بورس به سرعت متوجه تفاوت‌ها درصورت دستکاری ارقام می‌شوند.

وی ادامه می‌دهد:  درعین حال باید گفت با حمایت دولت از برخی شرکت‌هایی که وزن بالاتر و تاثیر بیشتری بر روند نوسانات شاخص کل بورس دارند، به نوعی دیگر، تغییراتی در نماگر بازار بورس رقم می‌خورد. به عنوان مثال بسیار پیش‌آمده که می‌بینیم نماد بیش‌از چندصد شرکت بورسی منفی اما شاخص کل مثبت است. این اتفاق می تواند به دلیل همان دخالت دولت در حمایت محدودی از شرکت‌هایی با وزن بالای تاثیرگذاری روی شاخص کل باشد.

نقی‌پور می‌افزاید: به‌هرحال درست است که شاخص کل بورس شاید با فرمول فعلی معیار مناسبی برای سنجش بازدهی واقعی در بازار بورس اوراق بهادار نباشد اما اینکه دستکاری به آن نحوی که برخی افراد فکر می‌کنند، تصور غلط و نادرستی است.