فیروزه شیخ ویسی

   مناطق آزاد تجاری شمال کشورمان به ویژه منطقه آزاد «اینچه‌برون»استان گلستان به عنوان دروازه شمال‌شرقی ایران و نقطه اتصال مسیرهای ریلی و زمینی کشور با آسیای میانه و روسیه، اکنون با توجه به شرایط خاص کشور بیش از هر زمان دیگری اهمیت یافته اند و می توان آن ها را جایگزین کریدورهای جنوب کشورمان در حوزه واردات و صادرات کرد؛ به شرط آن که ساختار حکمرانی اقتصادی بر مناطق مرزی و قوانین دست و پاگیر برای فعالیت سرمایه گذاران و تاجران مورد بازنگری قرار گیرد.
 منطقه آزاد «اینچه‌برون» که در مرز ایران و ترکمنستان واقع شده است، می‌تواند یکی از حیاتی‌ترین حلقه‌های کریدورهای اقتصادی شمال کشور باشد؛ کریدوری که توان تبدیل ایران به گذرگاه اصلی تجارت میان شرق و غرب آسیا را دارد.
به باور کارشناسان، موقعیت جغرافیایی ویژه، دسترسی سریع به مسیرهای ریلی بین‌المللی و نزدیکی به بازارهای چین، روسیه، قزاقستان و ترکمنستان، اینچه‌برون را به یکی از گزینه‌های راهبردی کشور در شرایط فعلی تبدیل کرده، اما موفقیت در این عرصه، مستلزم تقویت زیرساخت های این منطقه ویژه است و این همان نکته ای است که رئیس اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی گرگان نیز بر آن تاکید می کند.
 امیر یوسفی معتقد است در شرایط فعلی کشور ، استفاده از ظرفیت کریدورهای ارتباطی شمال و اتصال به کشورهای آسیای میانه ضروری و یک فرصت محسوب می شود.
وی با اشاره به محدودیت‌های ایجاد شده در مبادلات مناطق جنوبی کشور می افزاید: با توجه به شرایط موجود، بخشی از ظرفیت مبادلاتی ما با کشورهای حوزه خلیج فارس کاهش یافته است و اکنون باید از ظرفیت‌های جدید به‌ویژه در مسیر ارتباطی با چین، روسیه و کشورهای آسیای میانه استفاده کنیم.
یوسفی می گوید: این منطقه می‌تواند از طریق حمل‌ونقل ریلی، زمینی و دریایی به حلقه اتصال مهمی برای مبادلات تجاری تبدیل شود  که در صورت تقویت این مسیر، بخش قابل توجهی از نیازهای کشور از طریق این کریدور تأمین خواهد شد.
رئیس اتاق بازرگانی گرگان با اشاره به اهمیت تأمین کالاهای اساسی تصریح می کند: بخش مهمی از کالاهای اساسی مورد نیاز، اکنون از کشورهایی مانند روسیه، قزاقستان و تا حدی چین تأمین می‌شود که توسعه مسیرهای ریلی می‌تواند فرآیند واردات این کالاها را تسهیل کند.
یوسفی ادامه می دهد: در نشست اخیر با فعالان اقتصادی و مسئولان، موضوع استفاده از ظرفیت چین برای تأمین برخی کالاهای مورد نیاز کشور نیز مطرح و تأکید شد دستگاه‌هایی مانند گمرک، منطقه آزاد و سازمان استاندارد باید با همکاری و هماهنگی بیشتر، مسیر فعالیت بخش خصوصی را هموار کنند.
انتقاد از اختیارات محدود  
از سوی دیگر رئیس اتاق مشترک ایران و ترکمنستان با انتقاد از محدود بودن اختیارات مناطق آزاد و شباهت زیاد قوانین این مناطق با سرزمین اصلی، می گوید: تا زمانی که بازنگری جدی در قوانین مناطق آزاد انجام نشود، نمی‌توان انتظار داشت این مناطق به کارکرد واقعی خود در حوزه تولید، صادرات و ایجاد ارزش افزوده دست پیدا کنند.
رمضان بهرامی تصریح می کند: منطقه آزاد زمانی معنا پیدا می کند که از آزادی عمل بیشتری در حوزه تجارت، کسب‌وکار، مشوق‌های اقتصادی و جذب سرمایه‌گذاری برخوردار باشد، اما اکنون این مناطق با حجم زیادی از بخشنامه‌ها و مقررات مواجهند و عملاً از فلسفه اصلی خود فاصله گرفته‌اند.
وی می افزاید: منطقه آزاد نباید صرفاً به محلی برای تردد خودرو یا جلوه‌های ظاهری محدود شود، بلکه باید بتواند با استفاده از ظرفیت‌های داخلی و بین‌المللی، ارزش افزوده برای کالا ایجاد کرده و با رویکرد صادرات‌محور فعالیت کند.
رئیس اتاق مشترک ایران و ترکمنستان تصریح می کند: اگر با همین روند فعلی پیش برویم، ۱۰سال دیگر هم همین پرسش مطرح خواهد بود که چرا مناطق آزاد نتوانسته‌اند به اهداف خود برسند. 
لازمه اصلاح این وضعیت، بازنگری در قوانین و اعطای اختیارات بیشتر به مناطق آزاد است تا بتوانند مشوق‌ها و امتیازات ویژه‌ای برای فعالان اقتصادی تعریف
 کنند. وی همچنین با اشاره به شرایط تجارت با ترکمنستان می گوید: در حوزه روابط اقتصادی با این کشور، مشکل اساسی از سمت همسایه‌ها نیست، بلکه بخش مهمی از مشکلات به تصمیم‌گیری‌های داخلی بازمی‌گردد.

افزایش زمینه جذب سرمایه‌گذاری
همچنین معاون هماهنگی امور اقتصادی استانداری گلستان می‌گوید: هدف اصلی دولت تسهیل شرایط سرمایه‌گذاری و رفع موانع پیش‌روی فعالان اقتصادی است تا سرمایه‌گذاران بتوانند با اطمینان بیشتری در استان فعالیت کنند.
عبدالعلی کیانمهر تأکید می کند: دولت به‌دنبال تقویت نقش و تاثیر فعالیت بخش خصوصی در اقتصاد است  که در همین راستا تلاش می‌کنیم با جلب اعتماد فعالان اقتصادی و ایجاد بسترهای مناسب، زمینه جذب سرمایه‌گذاری و توسعه اقتصادی استان را بیش‌ازپیش فراهم کنیم. وی با اشاره به ظرفیت‌های منطقه آزاد اینچه‌برون می گوید: این منطقه می‌تواند به‌عنوان یک فرصت طلایی برای توسعه تجارت کشورمان با روسیه و کشورهای آسیای میانه عمل کرده و نقش مهمی در تأمین نیازهای اساسی و صادرات ایفا کند.
کیانمهر ادامه می دهد: با توجه به موقعیت جغرافیایی استان گلستان، امکان پوشش بازارهای روسیه و کشورهای آسیای میانه فراهم است و می‌توان بخش قابل توجهی از نیازهای اساسی کشور را از این مسیر تأمین یا به این کشورها صادر کرد.
وی با تأکید بر حمایت از بخش خصوصی ادامه می دهد: رابطه بسیار خوبی میان مجموعه مدیریت استان با اتاق بازرگانی، اتاق اصناف و فعالان اقتصادی برقرار است و جلسات و دیدارهای متعددی با نمایندگان بخش خصوصی برای بررسی مسائل و رفع موانع سرمایه‌گذاری برگزار می شود

لزوم بازنگری در ساختار اقتصادی
در نهایت، آنچه از برآیند نظرات مسئولان و کارشناسان برمی‌آید، لزوم بازنگری در ساختار حکمرانی اقتصادی بر مناطق مرزی است. توسعه زیرساخت‌های ریلی و جاده‌ای در کنار هم‌گرایی بی‌سابقه میان دولت و بخش خصوصی در استان گلستان، این نوید را می‌دهد که «اینچه‌برون» بزوی نقش تاریخی خود را در تامین کالاهای اساسی و خنثی‌سازی محدودیت‌های تجاری ایفا کند. اکنون زمان آن است که با تکیه بر اعتماد متقابل و رفع موانع بروکراسی، از ظرفیت طلایی گلستان برای جهش صادراتی و ثبات بازار داخلی بیشترین بهره برده شود.
اگرچه جنوب کشور در محاصره دریایی قرار دارد اما وجود ظرفیت هایی مانند منطقه آزاد اینچه برون در شمال کشور کمک می کند تا تبادلات تجاری و نیاز مردم به کالاهای اساسی از این بخش وارد شود موضوعی که به باور فعالان اقتصادی گلستان نیاز به تقویت زیرساخت‌های منطقه دارد.