به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از دویچهوله، در طول درگیریهای نظامی اخیر و آتشبسهای شکننده بین تهران و واشنگتن، برنامه هستهای ایران بار دیگر در مرکز توجه قرار گرفته است. به نظر میرسد ایالات متحده مشخصا بر ذخایر هستهای ایران متمرکز است. اعتقاد بر این است که تهران بیش از ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده تا ۶۰ درصد دارد که بسیار بالاتر از مقدار لازم برای اهداف غیرنظامی است. از لحاظ تئوری، این ماده میتواند در مدت زمان نسبتاً کوتاهی بیشتر غنیسازی شود تا به ۹۰ درصد برسد و آن را برای استفاده در سلاحهای هستهای مناسب کند.
دونالد ترامپ اغلب با اشاره به بمباران ژوئن ۲۰۲۵ که به ادعای او برنامه هستهای ایران را نابود کرد، از این ماده به عنوان غبار هستهای یاد میکند. ترامپ بارها گفته است ایالات متحده آن را تصاحب خواهد کرد، اما اظهارات متناقضی هم در مورد چگونگی انجام این کار ارائه داده است، از جمله ادعاهایی مبنی بر اینکه آمریکا به همراه ایران، با تعداد زیادی بیل مکانیکی برای بیرون کشیدن آن از زیر آوار، احتمالاً پس از دستیابی به توافق صلح، وارد عمل خواهد شد.
ایران هنوز هیچ توافقی در مورد ذخایر اورانیوم را تأیید نکرده است. عباس عراقچی، وزیر امور خارجه ایران، در ماه مارس در گفتگو با شبکه تلویزیونی سیبیاس آمریکا گفت این مواد پس از حمله سال گذشته زیر میلیونها تن آوار باقی مانده و ایران هیچ برنامهای برای بازیابی این مواد ندارد.
گزارشهای اخیر رسانهها همچنین حاکی از آن بود که ایران آماده است بخشی از ذخایر خود را رقیق و بقیه را به کشور ثالث منتقل کند. یکی دو روز پیش ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه، گفت که کشورش آماده است اورانیوم غنیشده ایران را ذخیره کند. با این حال، هنوز مشخص نیست که این مواد کجا قرار دارند و برای دسترسی به آنها چه چالشهای فنی باید برطرف شود.
سه تأسیسات هستهای برتر ایران - اصفهان، فردو و نطنز - همگی در جریان عملیات چکش نیمهشب سال گذشته متحمل خسارات سنگینی شدند. رافائل گروسی، مدیر کل آژانس بینالمللی انرژی اتمی، در اواخر آوریل ۲۰۲۶ گفت که احتمالاً بخش عمده اورانیوم بسیار غنیشده ایران هنوز در مجتمع هستهای اصفهان قرار دارد.
به گفته وی، ۱۸ کانتینر آبی که گمان میرود حامل حدود ۲۰۰ کیلوگرم اورانیوم غنیشده باشند، در ۹ ژوئن ۲۰۲۵، تنها چهار روز قبل از شروع جنگ ۱۲ روزه، وارد تونلی در مرکز فناوری هستهای اصفهان شدند. با این حال، دیگران دیدگاه متفاوتی ارائه میدهند، از جمله گمانهزنیهایی مبنی بر اینکه این مواد اکنون در فردو یا نیروگاه هستهای بوشهر ایران ذخیره میشوند.
ایران اعلام کرده است این مواد را فقط تحت نظارت آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) بازیابی خواهد کرد. رولند ولف، متخصص فیزیک پزشکی و حفاظت در برابر تشعشعات، گفت: خارج کردن این مواد از ایران از نظر فنی غیرممکن نیست، اما به عوامل بسیار دیگری بستگی دارد. تحت نظارت دقیق آژانس، این مواد میتوانند منتقل و از کشور خارج شوند. اقدامات ایمنی ویژهای باید رعایت شود. از آنجا که ایران اورانیوم غنیشده را در زیر زمین ذخیره میکند، دسترسی فیزیکی به آن دشوار است.
جان بولتون، سفیر سابق آمریکا در سازمان ملل متحد که در دوره اول ریاست جمهوری ترامپ مشاور امنیت ملی بود، به برچیدن برنامه تسلیحات هستهای لیبی در اوایل دهه ۲۰۰۰ اشاره و خاطرنشان کرد این برنامه «بسیار کوچکتر» بود و ابتکار عمل برای حذف مواد هستهای در سالهای ۲۰۰۳ و ۲۰۰۴ در «محیطی سهلگیرانه» و نه در بحبوحه یک درگیری انجام شد.
بولتون به دویچه وله گفت: مقامات آمریکایی و بریتانیایی آمدند و به معنای واقعی کلمه آن را بستهبندی کردند و به تنسی، جایی که اکنون هست، بردند. من فکر میکنم میتوانیم در یک محیط سهلگیرانه کاری مشابه با برنامه ایران انجام دهیم، اما این کار زمان بسیار بیشتری میبرد.