محمود واعظی، رئیس دفتر دولت دوازدهم، گفت: به نظر من دیدگاه فکری حاکم بر اداره صداوسیما تغییر ماهوی نکرده است. آنچه در دوران جنگ تحمیلی چهلروزه مشاهده شد بیش از آنکه ناشی از دگردیسی در رویکردهای بنیادی این رسانه باشد، نتیجه اقتضائات خاص آن مقطع بود. مقطعی که طبیعتاً همه ظرفیتهای کشور باید در خدمت حمایت از رزمندگان و مقابله با دشمن قرار میگرفت.
به نقل از آوش، واعظی اظهار کرد: در چنین شرایطی کاملاً طبیعی بود که صداوسیما نیز ناگزیر سیاست وحدت را دنبال و در چارچوب الزامات جنگی، نقش حمایتی و همافزا ایفا کند. حتی در این ۴۰روز جنگ هم اکثریت کسانی که برای گفتوگو و اعلام نظر به برنامههای صداوسیما دعوت میشدند به استثنای افراد نظامی بقیه متعلق به یک جناح فکری بودند. با پایان یافتن آن شرایط ویژه، صداوسیما عملاً به همان وضعیت و رویکردی بازگشت که پیش از جنگ نیز بر آن حاکم بود.
وی افزود: به باور من، علت اصلی این بازگشت را باید در نوع تفکری که ملی و فراگیر نیست و بر مدیریت و جهتگیریهای این سازمان حاکم است، جستجو کرد. گویی رسانهای که باید تریبون همه مردم ایران باشد در عمل بیشتر شبیه رسانهای عمل میکند که در خدمت یک جریان یا یک طیف فکری خاص قرار دارد. جریانی که میکوشد عمدتاً مخاطبان همسو با خود را راضی نگه دارد و برنامهسازیهایش نیز بیشتر با هدف اقناع و همراهی همان اقلیت طراحی میشود درحالی که انتظار از صداوسیما است که بازتابدهنده تکثر، تنوع دیدگاهها و سلایق موجود در کشور باشد و بتواند احساس تعلق و اعتماد عمومی را در میان همه اقشار جامعه تقویت کند. وقتی این نگاه فراگیر و ملی کمرنگ شود، طبیعی است که بخشی از جامعه خود را در آیینه این رسانه کمتر ببیند و فاصله و شکاف میان رسانه و افکار عمومی افزایش پیدا کند.
تفکر جبهه پایداری در برنامههای صدا و سیما بازتاب کرده است
او ادامه داد: برای نمونه میتوان به نوع نگاه صداوسیما به موضوع مذاکرات اشاره کرد. از منظر ما، مذاکره ادامه همان جنگ چهل روزه است. به این معنا که مسیر تقابل و دفاع از منافع ملی، صرفاً از میدان نظامی به عرصه دیپلماسی منتقل شده و ماهیت آن تغییری نکرده است. همانگونه که در دوران جنگ، مردم و همه جریانها و جناحهای سیاسی با وجود اختلافنظرهای طبیعی برای موفقیت و پیروزی رزمندگان کشور در کنار یکدیگر ایستادند و از آنان حمایت کردند، امروز نیز انتظار میرود همین روحیه همبستگی در قبال مذاکرهکنندگان کشور وجود داشته باشد تا دستاوردهای حاصل از آن مقاومت و ایستادگی، در عرصه سیاسی و دیپلماتیک تثبیت و پیروزی عزتمندانه تکمیل شود. با این حال، به نظر میرسد صداوسیما در این زمینه رویکرد متفاوتی را دنبال میکند.
رئیس دفتر دولت دوازدهم، بیان کرد: اگرچه ممکن است در ظاهر برخی حمایتها صورت گیرد اما فضای کلی برنامهها، نوع تحلیلها و حتی ترکیب کارشناسانی که به این موضوع میپردازند، نشان میدهد که نگاه غالب در این رسانه با چنین رویکردی فاصله دارد. به تعبیر برخی ناظران، در مجموعه صداوسیما افرادی حضور دارند که دیدگاههای تندتری دارند و از نظر فکری به طیفی خاص از جمله جریانهایی نزدیک به جبهه پایداری نزدیکتر هستند. طبیعی است که همان نگاه و همان چارچوب فکری نیز در برنامهها و تحلیلها بازتاب پیدا میکند. درحالیکه در چنین مقطع حساسی، انتظار میرود رسانه ملی بستری برای تقویت همگرایی و حمایت ملی از مسیرهایی باشد که با هدف تأمین منافع کشور و تثبیت دستاوردهای مقاومت دنبال میشود، نه آنکه ناخواسته به تشدید اختلاف دیدگاهها و چندصداییهای تنشآفرین در عرصه عمومی دامن بزند.
کسانی که دو قطبی ایجاد میکنند بیشترین آسیب را به منافع و امنیت ملی کشور وارد میکنند
واعظی تصریح کرد: به باور من، در شرایط ویژهای که کشور در آن قرار گرفته است بهویژه همین مقطعی که اکنون درباره آن صحبت میکنیم، بیش از هر زمان دیگری به وحدت و انسجام داخلی نیاز داریم. امروز زمان آن نیست که حسب تفاوت دیدگاه و سلیقه جامعه را دچار شکاف و چندپارگی کنیم یا زمینههای تفرقه را در میان مردم گسترش دهیم. برعکس ضروری است که همه نیروها و جریانها با درک حساسیت شرایط از هرگونه دامنزدن به اختلافات پرهیز و با نگاهی مسئولانه در جهت تقویت همبستگی ملی حرکت کنند.
او ادامه داد: برای عبور از پیامدهای جنگ و تثبیت دستاوردهای مذاکراتی که حاصل همان دفاع مقدس چهل روزه است، لازم است همه با صدای واحد و در یک مسیر حرکت کنیم و وظیفه صداوسیما از دیگران بیشتر است. امروز کشور نیازمند تمرکز بر بازسازی خرابیهای جنگ تحمیلی، احیای ظرفیتهای اقتصادی و ساماندهی به وضعیت معیشتی و توسعهای است. تحقق این اهداف بدون همدلی و همگرایی ملی ممکن نخواهد بود. بدیهی است اگر بار دیگر به فضای دوقطبی، کشمکشهای سیاسی و درگیریهای داخلی بازگردیم نهتنها از حل بسیاری از مسائل بازخواهیم ماند بلکه فرصتهای مهمی را نیز از دست خواهیم داد.
واعظی تاکید کرد: از این رو، کسانیکه در چنین شرایطی آگاهانه یا ناآگاهانه بهدنبال ایجاد دوقطبی و تعمیق شکافها هستند و دیدگاهها و برداشتهای شخصی خود را به عنوان نظر غالب جامعه معرفی میکنند و بخش کثیری از مردم را نادیده میگیرند، در واقع بیشترین آسیب را به منافع و امنیت ملی کشور وارد میکنند. در مقاطع حساس تاریخی مسئولیت همه نیروهای سیاسی و رسانهای آن است که به جای تشدید اختلافات به تقویت انسجام اجتماعی و اعتماد عمومی کمک کنند.
مدیران صدا و سیما تفکر دو قطبیسازی دارند
رئیس دفتر سیاسی حزب اعتدال و توسعه در واکنش به اینکه به تفکری اشاره کردید که بر صداوسیما حاکم است و شاید همین باعث میشود که دوقطبیسازی صورت بگیرد. از چه طریقی میتوانیم این تفکر را از صداوسیما دور کنیم و تغییر دهیم؟ اظهار کرد: در حال حاضر اکثر مدیران و مسئولانی که در رأس صداوسیما قرار دارند خود حامل همین نوع نگاه هستند و تا زمانی که این رویکرد در مدیریت این سازمان حاکم باشد، ایجاد تحول جدی دشوار خواهد بود. گاهی ممکن است فردی پیش از انتصاب دیدگاههای خود را چندان آشکار نکند اما وقتی در جایگاه مسئولیت قرار میگیرد با انتخاب همکاران و تنظیم برنامهها جهتگیریهای واقعی خود را نشان میدهد در حالی که در عمل نمیتواند بخش قابل توجهی از جامعه چند ده میلیونی ایران را به عنوان مخاطب با خود همراه کند. صداوسیما در کشور ما رسانه یک حزب یا جریان خاص نیست. این سازمان رسانه ملی است و باید برای همه مردم ایران برنامهسازی کند. «ملی» بودن به این معناست که فراتر از سلایق فردی و جناحی عمل شود نه اینکه مفهوم «ملی» به «میلی» تقلیل پیدا و هر مسئول بر اساس میل و گرایش شخصی خود آن را اداره کند.
تغییری اساسی در صداوسیما اجتنابناپذیر است
واعظی ادامه داد: فکر میکنم که تغییری اساسی در صداوسیما غیرقابل اجتناب است. این انتظاری است که همهٔ دلسوزان دارند تا بعد از جنگ تحمیلی رمضان در ماهیت خیلی از مسائل از جمله مشکلات صداوسیما تغییراتی ایجاد شود اما در نهایت مردم تغییر کردند؛ مردم در خیابان حضور جدی را استمرار بخشیدند، خیلی از اختلافات و تفاوت سلایق را کنار گذاشتند و پای ایران، نظام و میهنشان ایستادند و همواره و در اشکال مختلف از نظام و رهبری حمایت میکنند. یعنی مردم تصمیمشان را در جهت حفظ و بسط وحدت و همدلی گرفتهاند ولی ممکن است صداوسیما هنوز تصمیمش را نگرفته باشد. اگر صداوسیما در این زمینه تصمیم نمیگیرد باید برایش تصمیم گرفت.
در رویکردها و سیاستهای صداوسیما بازنگری اساسی و ماهوی صورت گیرد
او در پاسخ به اینکه به نظر شما صداوسیما از فضای مذاکره بعد از جنگ استقبال کرد، خاطرنشان کرد: ممکن است صداوسیما در ظاهر حمایتهایی از روند مذاکره نشان داده باشد اما وقتی به سیاستهایی که دنبال میکند، نوع برنامهها و افرادی که به عنوان کارشناس دعوت میشوند نگاه میکنیم، درمییابیم اغلب از یک طیف فکری مشخص و عمدتاً افرادی هستند که با اصل مذاکره مخالفت داشته و دارند. مخالفت با مذاکره فینفسه ایرادی ندارد اما در چنین حالتی باید بهطور روشن گفته شود که جایگزین راهبرد تعامل و مذاکره چیست.
وی افزود: از نگاه ما کسی که با مذاکره مخالفت میکند در عمل دو گزینه بیشتر پیش رو نمیگذارد یا باید ادامه جنگ را بپذیرد یا کشور را در وضعیت فرساینده «نه جنگ و نه صلح» نگه دارد. وضعیتی که تجربه آن را نیز در سال گذشته داشتهایم و هزینههای سنگینی بر کشور تحمیل کرده است، همان شرایطی که از خرداد تا نهم اسفند سال گذشته ادامه داشت. طبیعی است که مردم و نظام تمایلی ندارند بار دیگر به آن وضعیت بازگردیم. سیاست کشور حول این محور قرار گرفته است که این بار برای همیشه پرونده جنگ بسته و مسیر ثبات و آرامش دنبال شود. ضروری است در رویکردها و سیاستهای صداوسیما بازنگری اساسی و ماهوی صورت گیرد تا این رسانه بتواند با رویکرد جدید ملی و متکثر، هماهنگتر با دولت و حاکمیت انجام وظیفه کند.
واعظی در پایان در پاسخ به اینکه آیا شما سیگنال مثبتی از طرف حاکمیت برای تغییر در صداوسیما دریافت میکنید؟ یادآور شد: انشاءالله. بله. من از حاکمیت، علائم مثبتی را دریافت میکنم.