بازار سرمایه ایران همواره با فراز و نشیبهای بسیاری زیادی همراه بوده است. اثرپذیری این بازار از عوامل متعدد اقتصادی، سیاسی، اجتماعی و فرهنگی باعث شده است که هر ۲ گروه سرمایهگذار و سرمایهپذیر، با نیمنگاهی به شرایط کلی حاکم بر کشور و جهان، به تحلیل بازار و نمادهای مدنظر خود اقدام کنند.
از طرفی، به دلیل اثرپذیری بالای بازار سرمایه از عوامل اقتصادی در تمام کشورهای جهان و از طرف دیگر، ساختار دولتی اقتصاد ایران باعث شده است مسایل مختلف سیاسی مانند تحریمهای ظالمانه، اثر مستقیم و ادامهدار بر روند سودسازی شرکتهای بورس و متعاقبا روند کلی بازار سرمایه در سطح کلان داشته باشد.
یکی از عوامل بااهمیت در این بخش، وقوع ۲ جنگ در سال گذشته بود. بهرغم اعلام آتشبس، این رویارویی نظامی همچنان ادامهدار است و احتمال شدت گرفتن یا کاهش درگیریها همچنان دور از ذهن نیست.
سازمان بورس و اوراق بهادار ایران از همان آغاز جنگ با هدف حمایت از منافع فعالان بازار سرمایه به اعمال محدودیتهایی در بازار سهام اقدام کرد که این اقدام مانع از بروز رفتارهای هیجانی شد. هرچند برخی شرکتهای بورس در دوران جنگ اخیر در معرض آسیب قرار گرفتهاند، لیکن بازار سرمایه ایران با لحاظ قدمت و تنوع ساختاری، محدود به چند صنعت و شرکت نیست.
صنایعی مانند سیمان، آهک و گچ، مواد و محصولات دارویی، غذا در بخشهای مختلف، صندوقهای مختلف بورسی مانند صندوقهای بخشی، کالایی و صندوقهای درآمد ثابت و غیره، صنایع پررونقی هستند که با اثرپذیری بسیار پایین از جنگ اخیر، همچنان به فعالیت خود ادامه میدهند. از طرف دیگر، ساختار تورمی اقتصاد ایران باعث شده است تا قیمت داراییها؛ مشخصا داراییهای ثابت و داراییهای سرمایهای شرکتهای بورسی؛ بخش قابل توجهی از قیمت نمادهای مختلف را به خود اختصاص دهند؛ بنابراین هرچند در زمان جنگ اخیر، برخی شرکتهای بورسی آسیبهایی را متحمل
شدند، لیکن این آسیبها باعث کاهش تابآوری بازار سرمایه ایران نشده است و این بازار همچنان میتواند با قدرت و توان بالا به فعالیت خود ادامه دهد.
در این میان رویکرد گذشته شرکتهای بورسی در تخصیص بخش قابل توجهی از درآمدهای عملیاتی به خرید داراییهای ثابت و همچنین رویکرد توسعهای و گسترش داراییهای جاری مرتبط با فرآیندهای عملیاتی باعث شده است چشمانداز رشد قیمتها در این بازار همچنان ادامهدار باشد.
بدین ترتیب، بازار سرمایه ایران بهعنوان بازاری پویا و درحال توسعه، همانند تمامی بازارها میتواند از تنشها اثر منفی بگیرد لیکن تنوع ساختاری این بازار مانع از ادامهدار بودن این اثرهای منفی خواهد بود.
ساختارهای حامی بازار سرمایه نیز نقشی با اهمیت در ادامه مسیر عادی بازار سهام پس از بازگشایی دارند. به نظر میرسد بازار سرمایه بهعنوان بازاری پویا و درحال رشد، با بهرهمندی از پتانسیلهای موجود در صنایع مختلفی که تامینکننده نیازهای اساسی کشور هستند، به سرعت قادر به خودترمیمی و رونق باشد.
کشور باقدمت و پهناور ایران محدود به شرکت یا صنعت خاصی نبوده و میتواند به سرعت از فضای ابهام و رکود فاصله بگیرد، لذا انتظار میرود صنایعی که در حال حاضر اقدام به تامین نیازهای اساسی و مصرفی کشور میکنند، بتوانند در بازگرداندن اعتماد و جذابیت سرمایهگذاری در بورس نقش بسزایی داشته باشند. هرچند احتیاط در بازگشایی بازار تا رفع ابهامها میتواند تصمیمی منطقی باشد، لیکن بازگشایی این بازار در صورتی که همراه با برنامهریزی دقیق باشد، میتواند در بازسازی صنایع آسیبدیده و تامین مالی بنگاهها موثر واقع شود.به عبارت صریح تر، بازگشایی بازار سرمایه پس از یک دوره توقف، نقطهای حساس در مسیر کوتاهمدت بازار است که میتواند به تثبیت یا تشدید نوسانات منجر شود. در این مقطع، کیفیت سیاستگذاری، سطح شفافیت اطلاعات و کارایی ابزارهای نقدشوندگی، نقش تعیینکنندهای در مدیریت رفتار سرمایهگذاران دارند. تجربه بازارها نشان میدهد موفقیت بازگشایی، نه به زمان آن، بلکه به اعلام و اجرای همزمان یک بسته سیاستی جامع وابسته است.
مریم محبی، کارشناس بازار سرمایه
شما چه نظری دارید؟