اطلاعات آنلاین نوشت ـ حشرات در همه جای این سیاره وجود دارند؛ از مرتفع ترین کوه ها تا دشت های کویری و اعماق دره ها و غارها، از قطب جنوب تا گرم ترین و خشک ترین بیابان ها، از اعماق دریاها تا شلوغ ترین شهرهای دنیا. در واقع هر جا که فکرش رو بکنیم یا نگاهی بیاندازیم، آنجا گونه ای حشره پرواز می کند، می خزد، راه می رود یا بی حرکت نشسته است و شاید به ما نگاه می کند. به همین دلیل است که می گویند حشرات امپراتوران زمین هستند.
حشرات به بندپایانی گفته می شود که بدن آنها از سر، سینه و شکم تشکیل شده است و شش پا، دو یا چهار بال دارند یا این که بدون بال هستند. توجه داشته باشید که هزارپایان، صدپایان، کنه ها، عنکبوت ها، خرخاکی ها و عقرب ها جزو حشرات نیستند.
این که چند گونه حشره در دنیا وجود دارد هنوز به طور دقیق مشخص نیست و تعداد گونه های شناسایی و توصیف شده تاکنون بین ۹۵۰ هزار تا یک میلیون گونه هستند اما حشره شناسان به طور میانگین ۵ تا ۷ میلیون گونه حشره تخمین زده اند که هنوز شناسایی نشده اند. در واقع بیش از نیمی از یوکاریوت ها» را فقط حشرات شناسایی شده تشکیل می دهند. اگر بخواهیم تعداد واقعی حشرات را در نظر بگیریم این رقم به بیش از ۸۰ درصد کل یوکاریوت ها می رسد. یوکاریوت ها بیشتر موجودات زنده دنیا شامل قارچ ها، گیاهان،، جانوران و تک سلولی ها هستند.
با وجود این که هر ساله هزاران گونه حشره شناسایی می شوند، به طور حتم بیشتر از نیمی از آنها کشف نشده باقی خواهند ماند. همچنین صدها یا حتی هزاران گونه حشره هر ساله منقرض می شوند بدون این که از وجود آنها باخبر باشیم.
شگفت آور این که در تاریخ زمین تعداد گونه های حشرات منقرض شده خیلی بیشتر از حشراتی بودند که در حال حاضر وجود دارند. امروزه بیشتر حشرات در نواحی گرمسیری، جنگل های بارانی و مناطق معتدل زندگی می کنند. حدود ۳ هزار گونه حشره در قطب شمال شناسایی شده اند؛ در حالی که از قطب جنوب فقط یک گونه گزارش شده و آن گونه ای مگس ریز به اندازه ۳ میلی متر با نام «مگس ریزه قطب جنوب» (Antarctic midge) است که توانایی پرواز هم ندارد.
حدود ۳۰ تا ۴۰ هزار گونه حشره در آب های شیرین و حدود ۱۰۰ گونه در دریاها زندگی می کنند.
حشرات در ۲۴ راسته طبقه بندی شده اند که ۵ راسته از آنها دارای تنوع بیشتری نسبت به بقیه هستند و حدود ۹۰ درصد کل حشرات شناخته شده را تشکیل می دهند. قاب بالان (سوسک ها) با بیش از ۴۰۰ هزار گونه بیشترین تنوع را در بین حشرات دارند و پس از آن به ترتیب بالپولک داران (پروانه ها و بیدها)، دوبالان (مگس ها و پشه ها)، بال غشاییان (مورچه ها و زنبورها) و نیم بالان شامل شته ها، سن ها و زنجره ها دارای تنوع بیشتری هستند.
در کشور خودمان ایران تاکنون بیش از ۱۰ هزار گونه حشره شناسایی شده است و بیشتر آنها در نواحی زاگرس و البرز وجود دارند. با این حال این تعداد خیلی کمتر از تعداد واقعی آنهاست و به دلیل این که متخصص حشره شناس در ایران خیلی کم است هنوز بیشتر حشرات کشف نشده اند. برای آشنایی با حشرات ایران و دیدن آنها از نزدیک می توان از «موزه حشره شناسی هایک میرزایانس» و «موزه حشرات باغ گیاه شناسی» بازدید کرد.
با وجود این که حشرات در برابر شرایط سخت مقاوم هستند، بیش از ۵۰۰ گونه از آنها در خطر انقراض قرار دارند. فعالیت های انسانی به ویژه تخریب زیستگاه، انتشار سموم دفع آفات و تغییرات آب و هوایی باعث کاهش جمعیت آنها شده است. بیشتر از نیمی از جمعیت حشرات در اثر برخورد با شیشه و چراغ خودروها کشته می شوند.
حشرات یکی از منابع غذایی حدود ۸۰ درصد کشورهای جهان و تقریباً ۳ هزار گروه قومی است که به اشکال مختلف آنها را می خورند.
با این وجود بسیاری از گونه های حشرات از بین نخواهند رفت و انسان در مبارزه با آنها شکست خواهد خورد. این موجودات قبل از انسان ها در سیاره زمین زندگی می کردند و پس از انقراض انسان ها نیز باقی خواهند ماند.
*مرتضی جوهری