با آغاز رقابتهای جام جهانی ۲۰۲۶ و موافقت شورای صنفی نمایش با اکران سه دیدار تیم ملی فوتبال ایران در سینماها، بار دیگر نسبت میان سینما و فوتبال به موضوعی بحثبرانگیز تبدیل شده است؛ اقدامی که از نگاه کارشناسان، هم میتواند کارکردی فرهنگی داشته باشد و هم تلاشی برای احیای اقتصاد سینما تلقی شود.
به گزارش اطلاعات، بر اساس اعلام شورای صنفی نمایش، سه دیدار تیم ملی فوتبال ایران در مرحله گروهی جام جهانی در سالنهای سینما به نمایش درمیآید؛ دیدار با نیوزیلند ساعت ۴:۳۰ بامداد ۲۶ خرداد، بازی با بلژیک ساعت ۲۲:۳۰ روز ۳۱ خرداد و مسابقه با مصر ساعت ۶:۳۰ صبح روز ۶ تیر.
اگرچه نمایش مسابقات فوتبال در سینماها مسبوق به سابقه است، اما زمانبندی متفاوت این رقابتها، بهویژه برگزاری دو بازی در ساعات ابتدایی صبح، این دوره را به تجربهای متفاوت تبدیل کرده و پرسشهایی درباره میزان استقبال و اهداف این طرح مطرح کرده است.
فوتبال؛ بهانهای برای همدلی اجتماعی
کارشناسان حوزه فرهنگی و اجتماعی بر این باورند که تماشای جمعی رویدادهای ملی به خصوص در شرایط حاضر، میتواند به تقویت سرمایه اجتماعی منجر شود. در شرایطی که بسیاری از تجربههای سرگرمی به فضای فردی و مجازی محدود شده، حضور در یک فضای عمومی برای حمایت از تیم ملی، میتواند نوعی همبستگی و همدلی ایجاد کند.
از این منظر، سینما صرفاً محل نمایش فیلم نیست، بلکه میتواند به فضایی برای تجربه مشترک احساسات جمعی تبدیل شود. چنین تجربهای پیشتر نیز در بسیاری از کشورها در جریان رویدادهای ورزشی مهم شکل گرفته است.
علاوه بر این، تماشای فوتبال در سینما برای خانوادهها محیطی امنتر و کنترلشدهتر فراهم میکند و امکان حضور زنان، کودکان و سالمندان را در فضایی آرامتر نسبت به برخی فضاهای عمومی فراهم میسازد.
اقتصاد سینما در سایه فوتبال
در کنار این نگاه فرهنگی، کارشناسان و مدیران سینمایی بر جنبه اقتصادی این طرح نیز تأکید دارند. صنعت سینمای ایران در سالهای اخیر با کاهش مخاطب و افزایش هزینهها مواجه بوده و رقابت با پلتفرمهای نمایش خانگی نیز بر این وضعیت افزوده است.
در همین زمینه، هومن ربیعنژاد، مدیر پردیس سینمایی ملت، تأکید کرده است: «نمایش مسابقات فوتبال میتواند به اقتصاد سینماها کمک کند و سالنها آمادگی میزبانی از علاقهمندان را دارند.»
همچنین سپهر پهلوانی، مدیر پردیس سینمایی ارگ، این طرح را فرصتی برای سنجش وضعیت اقتصادی سینماها میداند. او میگوید: «اگر مخاطبان استقبال کنند، پخش مسابقات فوتبال میتواند به نجات اقتصاد سالنهای سینما کمک کند و حتی در آینده به نمایش سایر مسابقات مهم نیز گسترش یابد.»
پهلوانی در خصوص قیمت بلیت نیز معتقد است: «تعیین نرخهای بالا برای این نوع نمایشها، بهویژه در سالنهای کوچک، صرفه اقتصادی ندارد و بهتر است قیمتگذاری بهصورت شناور و در اختیار سینمادار باشد.»
سعید مروتی، منتقد سینما و روزنامهنگار سینمایی به روزنامه اطلاعات می گوید: سالن سینما قاعدتاً محل نمایش فیلم است و برای تماشای فوتبال یا باید به استادیومهای ورزشی رفت یا پای تلویزیون به دیدنش نشست. البته تماشای فوتبال و فیلم به عنوان تجربه جمعی در تماشا اشتراک دارند. از این منظر اکران فوتبال در سینماها میتواند منطقی به نظر برسد. اما نکته اصلی اصرار بر نمایش فوتبال در سینماها، جان بخشیدن به گیشههایی است که به شدت خلوت شده است.
مروتی افزود: در روزگاری که کمتر کسی برای فیلم دیدن به سینما میرود شاید مسابقات جام جهانی فوتبال به داد سینما برسد.
او گفت: اولین بار که پای فوتبال به سالنهای سینما باز شد در اوایل دهه نود و زمانی بود که فروش فیلمهای ایرانی به شدت افت کرده بود.
این روزنامهنگار و منتقد سینما اعلام کرد: نکته دیگر ساعت برگزاری بازیهاست و باید دید چند نفر حاضرند ساعت ۴ و نیم صبح در سالنهای سینما حضور یابند تا بازی ایران و نیوزیلند را تماشا کنند. در دور مقدماتی تنها مسابقه ای که در ساعت مناسبی برگزار میشود بازی ایران و بلژیک در ساعت ۱۰ و نیم شب است. میزان استقبال از این بازی هم شاید منوط به کیفیت بازی و نتیجه بازی ایران و نیوزیلند باشد. مجموعه این موارد چشم انداز پخش مسابقات فوتبال در سینماها را مه آلود نشان می دهد.
هم فرهنگ، هم اقتصاد
در نهایت، به نظر میرسد پاسخ به این پرسش که اکران فوتبال در سینما اقدامی فرهنگی است یا اقتصادی، در ترکیب این دو نهفته باشد. سینما بهعنوان یک نهاد فرهنگی، برای بقا نیازمند درآمدزایی است و در عین حال میتواند نقش اجتماعی خود را نیز ایفا کند.
کارشناسان تأکید میکنند که موفقیت این طرح، به نحوه اجرا و مدیریت آن بستگی دارد. اگر این رویداد با برنامهریزی دقیق و ایجاد فضایی مناسب برای حضور خانوادهها همراه باشد، میتواند به تجربهای موفق در حوزه فرهنگ عمومی تبدیل شود.
در چنین شرایطی، فوتبال نهتنها یک رویداد ورزشی، بلکه بهانهای برای گردهم آمدن مردم خواهد بود و سینما نیز میتواند به بستری برای تقویت حس تعلق و همبستگی ملی تبدیل شود.
اگرچه باید منتظر ماند و دید که آیا امسال با توجه به وضعیت فعلی امکان نمایش فوتبال در سینماها هست یا خیر. اگرچه دوره پیش استقبال خوبی شد اما سینماداران در این دوره شرایط خاص خود را دارد. مسعود نجفی، مدیرکل روابط عمومی سازمان سینمایی، در این باره می گوید: برای نمایش بازیهای جام جهانی فوتبال در سینما نامه نگاری با مراجع ذی صلاح صورت گرفته و منتظر پاسخ آنها هستیم. پس از تایید آنها سینماهایی که امکان نمایش دارند مشخص و نرخ بلیط هم اعلام میشود.
شما چه نظری دارید؟