نزدیک به سه سال از آغاز جنگ غزه می‌گذرد و در تمام این مدت، صنعت سرگرمی غرب صحنه یکی از پیچیده‌ترین و پرتنش‌ترین نبردهای فرهنگی دهه اخیر بوده است؛ نبردی میان هنرمندانی که با وجود خطر از دست دادن حرفه و جایگاهشان، صدای خود را برای مردم غزه بلند کردند و این غول و ساختار صنعتی همواره این صداها را با اخراج، فسخ قرارداد و حذف رسانه‌ای پاسخ داد. اظهارات اخیر «سوزان ساراندون» در جشنواره‌های سینمایی اروپا، بار دیگر از تداوم پیامدهای حرفه‌ای موضعگیری‌اش خبر داد و این فرصت را ایجاد کرد تا این پرونده سه‌ساله از نو مرور شود: هم فهرست کسانی که بهای سنگینی برای حمایت از فلسطین پرداختند و هم فهرست بلندبالای چهره‌هایی که با وجود همه فشارها، سکوت نکردند.
پاییز ۲۰۲۳ و نخستین قربانیان
داستان از نوامبر ۲۰۲۳ آغاز شد. سوزان ساراندون، بازیگر برنده اسکار، در یک تجمع طرفداری از فلسطین در نیویورک جمله‌ای را بازگو کرد که واکنش‌های تندی را به همراه داشت؛ او ترس یهودیان آمریکایی در آن روزها را با تجربه تاریخی مسلمانان آمریکا مقایسه کرد، سخنی که خودش بعدها آن را اشتباهی بزرگ در بیان خواند و از آن عذرخواهی کرد. تنها چند روز بعد، آژانس نمایندگی‌اش، یونایتد تلنت ایجنسی (UTA)، همکاری با او را به‌طور رسمی قطع کرد.
تقریباً همزمان با اظهارات ساراندون، ملیسا باررا، بازیگر مکزیکی-آمریکایی مجموعه «اسکریم»، به‌دلیل پست‌هایی در اینستاگرام که در آن‌ها از واژه‌های «نسل‌کشی» و «پاک‌سازی قومی» برای توصیف اقدامات اسرائیل در غزه استفاده کرده بود، از بازی در «اسکریم ۷» اخراج شد. شرکت تهیه‌کننده، اسپای‌گلس، در بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد هیچ تحملی نسبت به یهودی‌ستیزی یا تحریف موضوع هولوکاست ندارد. جنا اورتگا، همبازی باررا، یک روز بعد از این تصمیم از فیلم کناره‌گیری کرد؛ او بعدها گفت این تصمیم ناشی از فروپاشی گروه اصلی سازندگان فیلم بود، نه دلایل مالی یا زمانبندی.
این دو پرونده، به گفته بسیاری از رسانه‌ها و فعالان صنفی، سرآغاز پرونده‌ای شد که بعدها با عنوان «لیست سیاه هالیوود» شناخته شد: فهرستی نانوشته از هنرمندانی که پس از حمایت از فلسطین، شغل، نمایندگی یا فرصت شغلی خود را از دست دادند.. ساراندون در سال ۲۰۲۴ گفت این ماجرا محدود به بازیگران شناخته‌شده نیست و بسیاری از عوامل فنی، نویسندگان و حتی نیروهای امنیتی صنعت سینما نیز فقط به‌خاطر پسندیدن یک توییت یا درخواست آتش‌بس، شغل خود را از دست داده‌اند.
واکنش صنعت و اتهام‌های متقابل
اخراج این دو بازیگر، بحثی گسترده درباره مرزهای آزادی بیان سیاسی در هالیوود به راه انداخت. کمیته ملی خاورمیانه و شمال آفریقای اتحادیه بازیگران، «سگ آفترا» (انجمن بازیگران سینما و فدراسیون هنرمندان رادیو و تلویزیون آمریکا)، اخراج باررا را نمونه‌ای از ساکت‌سازی صدای طرفداران فلسطین در صنعت سینما خواند. در طرف مقابل، برخی چهره‌های هالیوودی و تشکل‌های یهودی این واکنش‌ها را پاسخ به اظهاراتی دانستند که به باور آن‌ها از خط قرمز یهودی‌ستیزی عبور کرده بود.
مارک روفالو، بازیگری که خود از فعالان شناخته‌شده حامی فلسطین است، هدف یک کارزار رسانه‌ای قرار گرفت، هرچند بر خلاف ساراندون یا باررا شغلش را از دست نداد؛ بیش از ۱۷۰ چهره یهودی در هنر و دانشگاه با نامه‌ای سرگشاده از او دفاع کردند. سال بعد، در سپتامبر ۲۰۲۴، صدها هنرمند از جمله روفالو، سینتیا نیکسون، ریز احمد، رزی اودانل و خود ساراندون بیانیه‌ای امضا کردند و از اتحادیه سگ‌آفترا خواستند در برابر آنچه «سرکوب مک‌کارتیستی» صداهای طرفدار فلسطین نامیدند، موضع بگیرد.
در سال‌های بعد، نام چهره‌های دیگری نیز به فهرست کسانی افزوده شد که به‌خاطر مواضعشان درباره فلسطین با محدودیت حرفه‌ای یا فشار رسانه‌ای مواجه شدند: خاویر باردم که سال‌ها پیش از این ماجرا نیز به‌خاطر انتقاد از حملات اسرائیل هدف انتقاد قرار گرفته بود، موسیقی‌دان بریتانیایی راجر واترز که برنامه‌های کنسرتش بارها با فشار برای لغو مواجه شد، برایان انو، آهنگساز و فعال بریتانیایی، خواننده باربادوسی، ریحانا که به‌خاطر حمایت‌های مالی و کلامی‌اش از فلسطینی‌ها هدف کارزارهای انتقادی قرار گرفت و کن لوچ کارگردان بریتانیایی که برخی نمایش‌های آثارش با مخالفت نهادهای فرهنگی روبرو شد. این نام‌ها نشان می‌دهند که فشار حرفه‌ای فقط به هالیوود محدود نماند و دامنه آن به موسیقی و سینمای اروپا نیز کشیده شد.
ساراندون، دوباره در کانون توجه
آنچه در هفته‌های اخیر بار دیگر نام ساراندون را به این فهرست پیوند داد، اظهارات تازه او در جشنواره‌های سینمایی اروپا بود. او در حاشیه جشنواره ونیز، جایی که فیلم تازه‌اش «اتاق پژواک» را به نمایش گذاشته بود گفت که همچنان پروژه‌هایی از او گرفته می‌شود و برخی آژانس‌ها به دیگران توصیه می‌کنند با او همکاری نکنند؛ به باور او، هرچند نگاه عمومی نسبت به غزه درحال تغییر است، اما بخشی از ساختار قدرت در صنعت سینما همچنان نسبت به او بی‌مهر مانده است.
او پیشتر نیز، در فوریه ۲۰۲۵ و در آستانه دریافت جایزه بین‌المللی گویا در بارسلونا، گفته بود پس از اخراج از آژانس عملا حضور در تلویزیون و پروژه‌های بزرگ هالیوودی برایش ناممکن شده و ناچار شده  است برای ادامه کار به نمایندگی‌هایی در انگلستان و ایتالیا روی بیاورد. با این‌حال، در سال‌های اخیر او در فیلم‌ها و مجموعه‌هایی مانند «چهار شگفت‌انگیز»، «شش سه‌گانه» و «ناناها» بازی و امسال جایزه آیکون جشنواره دوویل را نیز از آن خود کرده است؛ نشانه‌ای از تغییر تدریجی نگاه بین‌المللی، در کنار مقاومت بخشی از ساختار داخلی هالیوود.
از فهرست سیاه تا پیمان تحریم
پدیده‌ای که باید از فهرست غیررسمی بالا تفکیک شود، پیمان تحریم نهادهای سینمایی اسرائیل است که تشکل «کارکنان سینما برای فلسطین» در سپتامبر ۲۰۲۵ منتشر کرد. برخلاف فهرست بازیگرانی که به‌خاطر سخنانشان کار خود را از دست دادند، این پیمان اقدامی داوطلبانه و جمعی از سوی خود هنرمندان است. تا کنون هزاران نفر این پیمان را امضا کرده‌اند. از جمله اما استون، خاویر باردم، آیو ادبیری، تیلدا سوینتون، اولیویا کلمن، ریز احمد، جاش اوکانر، سینتیا نیکسون، آوا دوورنی، یورگوس لانتیموس، هانا اینبیندر، خواکین فینیکس، رونی مارا، نیکولا کوگلن، اندرو گارفیلد، الیوت پیج، پیتر سارسگارد، لی‌لی گلادستون و سوزان ساراندون. این امضاکنندگان متعهد شده‌اند با نهادهای سینمایی اسرائیلی که به باورشان در نقض حقوق فلسطینی‌ها سهیم هستند همکاری نکنند، هرچند انجمن تهیه‌کنندگان فیلم و تلویزیون اسرائیل این پیمان را «نشانه گرفتن افراد اشتباه» توصیف کرده است.
کسانی که سکوت نکردند
فراتر از پیمان تحریم رسمی، در طول این سه‌سال ده‌ها چهره سرشناس دنیای هنر و موسیقی، هرکدام به شیوه‌ای، از مردم غزه سخن گفتند یا به کمک‌رسانی بشردوستانه پرداختند.
ناتالی پورتمن بازیگر برنده اسکار که در سرزمین‌های اشغالی به دنیا آمده است، بارها با انتشار تصاویر تظاهرات ضدجنگ در تل‌آویو و معرفی صندوق‌های کمک بشردوستانه، خواستار پایان جنگ شد؛ او پیشتر نیز در سال ۲۰۱۸ از حضور در مراسم جایزه جنسیس در اسرائیل به‌نشانه اعتراض به سیاست‌های وقت خودداری کرده بود. خواننده پاپ آریانا گرانده به کمپین‌های حمایت از دسترسی آزاد کمک‌های انسانی به غزه پیوست. مایکل کین، بازیگر پیشکسوت بریتانیایی، بارها همدردی خود را با کودکان گرسنه غزه ابراز کرد. آنجلینا جولی که سال‌ها سفیر حسن نیت کمیساریای عالی سازمان ملل در امور پناهندگان بوده از همان روزهای نخست جنگ در سال ۲۰۲۳ بر ضرورت حفاظت از غیرنظامیان تأکید کرد و بارها گزارش‌های سازمان‌های بشردوستانه درباره غزه را بازتاب داد.
مارک روفالو در مراسم جوایز انجمن کارگردانان آمریکا با نماد سنجاق صلح ظاهر شد و خواستار فرصتی برای آتش‌بس شد. خبرنگار بریتانیایی پیرز مورگان که پیشتر از حق اسرائیل برای پاسخ نظامی دفاع می‌کرد، در ماه‌های اخیر موضع خود را تغییر داد و علنا از دونالد ترامپ خواست نتانیاهو را وادار به پایان جنگ کند. خواهران مدل جی‌جی و بلا حدید که پدرشان فلسطینی‌تبار است، مجموعا یک میلیون دلار به چند نهاد کمک‌رسانی فلسطینی اهدا و بارها بر ضرورت صلحی بدون آسیب به هیچ  فلسطینی تأکید کردند.
دوا لیپا خواننده بریتانیایی-کوزوویی اقدامات نظامی اسرائیل در غزه را با واژه نسل‌کشی توصیف کرد و از هواداران خود خواست همبستگی نشان دهند. ایبل تسفی، معروف به «د ویکند» و سفیر حسن نیت برنامه جهانی غذای سازمان ملل، میلیون‌ها دلار از صندوق بشردوستانه شخصی‌اش را به کمک‌رسانی در غزه اختصاص داد. رنی رپ، خواننده و بازیگر آمریکایی، در سخنرانی دریافت جایزه‌اش در جوایز رسانه‌ای گلد خواستار آتش‌بس فوری و پایدار شد. نیکولا کوگلن، بازیگر ایرلندی، بارها در شبکه‌های اجتماعی، از ضرورت همدلی انسانی و پاسخگویی دولت‌های غربی سخن گفت.
ریز احمد، بازیگر و موسیقیدان بریتانیایی پاکستانی، از همان ماه‌های نخست جنگ خواستار توقف فوری خشونت و احترام به رنج هر دو ملت شد و از راه‌حل دو دولتی حمایت کرد. زیدی اسمیت نویسنده بریتانیایی یکی از امضاکنندگان نامه سرگشاده نویسندگان بریتانیایی و ایرلندی بود که استفاده از عنوان نسل‌کشی برای توصیف وضعیت غزه را دیگر قابل انکار از سوی نهادهای حقوق بشری ندانست. بازیگر بریتانیایی بندیکت کامبربچ یکی از سیصد چهره عمومی بریتانیا بود که خواستار پایان همدستی دولت این کشور در فاجعه غزه شدند. استیو کوگان، بازیگر بریتانیایی، در مراسمی در وست‌مینستر نام کودکان کشته‌شده غزه را خواند و خواستار توقف کشتار غیرنظامیان شد.
ژولیت بینوش، پس از تردید اولیه و انتقادهایی که به همین دلیل متوجهش شد، سرانجام نامه جشنواره کن درباره غزه را امضا کرد؛ همان نامه‌ای که بیش از ۳۷۰ بازیگر و فیلمساز از جمله خواکین فینیکس، پدرو پاسکال و گیرمو دل تورو نیز آن را امضا کردند. تام یورک خواننده گروه رادیوهد که پیشتر به‌خاطر برگزاری کنسرت در تل‌آویو نقد شده بود، به‌شدت از محاصره غزه و ممانعت از رسیدن کمک‌ها انتقاد کرد. دن رینولدز، خواننده گروه ایمجین دراگونز، در کنسرتی در میلان پرچم فلسطین را که یک هوادار به روی صحنه پرتاب کرده بود، بر تن کرد. پالوما فیت، خواننده و بازیگر بریتانیایی، در تجمعی مقابل سفارت اسرائیل در لندن سخنرانی و اعلام کرد تا آزادی فلسطین سکوت نخواهد کرد.
هانا اینبیندر، کمدین و بازیگر سریال «هک»، هنگام دریافت جایزه از سوی کمپین حقوق بشر، از تعداد بالای کشته‌شدگان غزه ابراز نگرانی کرد و خواستار پاسخگویی دولت آمریکا در قبال بودجه نظامی اختصاص‌یافته شد. اندرو گارفیلد، بازیگر آمریکایی، از ضرورت اختصاص انرژی و همدلی جهانی به مردم غزه سخن گفت. مارسیا کراس، بازیگر سریال «کدبانوهای وامانده»، به‌طور مداوم خواستار آتش‌بس شد و جان لجند، خواننده آمریکایی، کمک‌های نظامی بی‌قید و شرط آمریکا به اسرائیل را به نقد کشید.
خاویر باردم که از سال ۲۰۱۴ منتقد سیاست‌های اسرائیل بوده، در جشنواره فیلم سن سباستین بار دیگر بر ضرورت صلح از طریق همزیستی و احترام متقابل تأکید کرد. خواننده اتریشی فیلیپینی جی‌جی (یوهانس پیچ)، برنده یوروویژن ۲۰۲۵، پس از قهرمانی‌اش علناً از حضور اسرائیل در این رقابت انتقاد و آرزو کرد دوره بعدی این رویداد بدون حضور اسرائیل برگزار شود.
تصویری پیچیده و دوگانه از غرب
آنچه در این سه سال شکل گرفته، تصویری پیچیده و دوگانه از صنعت سرگرمی غرب است. از یک سو، فهرستی از هنرمندانی که به‌خاطر حمایت از فلسطین شغل، نمایندگی یا فرصت‌های کاری خود را از دست دادند؛ فهرستی که با ساراندون و باررا آغاز شد و نام‌های دیگری چون باردم، واترز، انو، ریحانا و لوچ نیز به آن افزوده شده است. از سوی دیگر، فهرستی به‌مراتب طولانی‌تر از بازیگران، خوانندگان و نویسندگانی که با وجود همین خطر، همچنان صدای خود را بلند کردند و از پورتمن و جولی تا روفالو، حدید، بینوش و دیگران را دربرمی‌گیرد. برای بخشی از فعالان و رسانه‌ها، این وضعیت نمونه‌ای از یک الگوی گسترده‌تر ساکت‌سازی صداهای منتقد است؛ برای برخی استودیوها و آژانس‌ها، این تصمیم‌ها واکنش به سخنانی بوده که به باور آن‌ها از مرز نقد سیاسی گذشته است. آنچه مسلم است فارغ از این‌که کدام روایت را بپذیریم، جنگ غزه یکی از عمیق‌ترین شکاف‌ها را در تاریخ معاصر صنعت سرگرمی غرب برجای گذاشته و صدای هنرمندان، چه از طریق سکوت اجباری و چه از طریق فریاد، همچنان بخشی جدایی‌ناپذیر از روایت این جنگ باقی مانده است.