به گزارش اطلاعات آنلاین به نقل از گاردین، امید به جلوگیری از یک درگیری بزرگ جدید بین ایران و آمریکا اندکی پس از انتخابات میاندورهای سهشنبه میتواند به پاسخ ایران به نامه شخصی جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهوری آمریکا، که پیشنهاد از سرگیری دیپلماسی را داده بود، بستگی داشته باشد.
این نامه که پس از میانجیگری قطر نوشته شده، روز یکشنبه برای سرلشکر محسن رضایی، دبیر شورای عالی امنیت ملی ایران، ارسال شد. این نامه از تهران میخواهد در آغاز فرآیندی که منجر به باز شدن تنگه هرمز ظرف هفت روز در ازای لغو تحریمهای آمریکا میشود، با تعهداتی در مورد برنامه هستهای خود موافقت کند.
پاسخ قریبالوقوع است، اما ایران تمایلی به دادن تعهدات اولیه و برگشتناپذیر در مورد برنامه هستهای خود، مانند صادرات ذخایر اورانیوم غنیشده با خلوص بالا به یک کشور ثالث، در صورتی که گامهای جبرانی ایالات متحده، مانند لغو تحریمهای صادرات نفت ایران، برگشتپذیر باشند، ندارد.
نوعی تضمین شخص ثالث مبنی بر پایبندی هر دو طرف به تعهداتشان مورد بحث قرار گرفته و اغلب از چین به عنوان تنها کشور دارای جایگاه کافی برای تضمین آن یاد میشود.
بازگشت ونس، فردی بدبین به جنگ، به مذاکرات قابل توجه است و نشانهای از این است که ایالات متحده دیپلماسی را رها نکرده است.
یک سناتور دموکرات که در جریان اهدافی که ارتش آمریکا در ایران شناسایی کرده قرار گرفته است، گفت که طرح حمله مجدد «دیوانهوار» است و منجر به «احتمالاً نابودی تعهد ما به حاکمیت قانون» خواهد شد.
محمدباقر قالیباف، مذاکرهکننده ارشد ایران، در واکنش به بیمیلی ایران برای برآورده کردن خواستههای آمریکا در مورد ترتیببندی، در X نوشت: «شرایط ایران بارها و به روشنی به میانجیها اعلام شده است. رویکرد هویج و چماق هیچ تاثیری بر ایران ندارد. پیشرفت تنها زمانی حاصل میشود که هفت شرط ایران مورد توافق قرار گیرد.»
این شرایط شامل لغو تحریمها، پایان دادن به مسدود کردن داراییها و پایان دادن به جنگ در تمام جبههها میشود، عبارتی که مستلزم آتشبس اسرائیل در لبنان است.
ایالات متحده خواهان تعهدات صریح و مشخص در مورد حذف ذخایر اورانیوم غنیشده با غنای بالا از سوی ایران است. تهران تمایلی به کنار گذاشتن اهرم چانهزنی خود ندارد و همچنین در برابر بازگشت بازرسان هستهای سازمان ملل مقاومت میکند، زیرا میترسد آنها اطلاعاتی در مورد محل و وضعیت ذخایر در اختیار ایالات متحده قرار دهند.
این کشور پیشنهاد داده است که ذخایر اورانیوم غنیشده را کاهش دهند تا دیگر برای ساخت سلاح هستهای قابل استفاده نباشد.
نامه ونس به جای قالیباف یا وزیر امور خارجه، به سرلشکر رضایی ارسال شد، زیرا واشنگتن قضاوت کرد که قدرت تصمیمگیری در اختیار نزدیکترین افراد به سپاه پاسداران انقلاب اسلامی است. در عمل، ایران سعی میکند از طریق اجماع در بالاترین سطح دولت در یک کمیته شش نفره به تصمیم برسد.
قالیباف و رضایی هفته گذشته با آیتالله سیدمجتبی خامنهای، رهبر معظم انقلاب، دیدار کردند تا درباره خطر یک جنگ جدید گفتگو کنند. رهبر ایران گفته است که خواهان پایان دادن به وضعیت فعلی نه جنگ و نه صلح است. ایران برنامههای دقیقی برای حمله به منافع آمریکا در منطقه دارد، از جمله حمله به کارخانههای آبشیرینکن، کابلهای اینترنت و شبکههای برق در سراسر خلیج فارس.
برای اینکه سومین حمله آمریکا در دو سال توجیه منطقی یا چشماندازی برای وادار کردن ایران به تسلیم شدن داشته باشد، این طرح مستلزم آن است که ایالات متحده، احتمالاً با همکاری یک دولت موقت در اسرائیل، حملاتی را به اهدافی که قبلاً خارج از محدوده بودند، انجام دهد. اروپا به این حملات ملحق نخواهد شد، اما دیدگاه کشورهای خلیج فارس، اهداف اصلی انتقامجویی ایران، کلیدی خواهد بود.
کریس مورفی، سناتور ایالت کنتیکت، در یک جلسه توجیهی در موسسه خاورمیانه گفت: «من گفتگوی نسبتاً مفصلی در مورد اینکه طرح جنگ چیست، دریافت کردم... فقط میتوانم بگویم که این طرح آنها دیوانهوار است. این طرح منجر به تشدید ویرانگر اوضاع و احتمالاً نابودی تعهد ما به حاکمیت قانون خواهد شد.»
این سناتور دموکرات ادامه داد: «گزارشهای آشکاری در مورد زیرساختهای غیرنظامی که ممکن است هدف قرار دهیم، وجود داشته است... من فکر میکنم طرحی که آنها تدوین کردهاند، به قضاوت من، منجر به طولانی شدن [چنین چیزی] و تشدید این جنگ خواهد شد که برای منافع امنیتی ما ویرانگر خواهد بود.»
گرچه تهران به ونس کمی بیشتر از اکثر سیاستمداران و فرستادگان کاخ سفید اعتماد دارد، اما فرماندهی عالی ایران هنوز نسبت به جایگاه او پس از مذاکره بر سر تفاهمنامهای ۱۴ مادهای که پس از به عهده گرفتن مسئولیت اجرای آن توسط سایر اعضای دولت ایالات متحده، از هم پاشید، مشکوک است.
این امر منجر به اقدامات یکجانبه ایالات متحده برای بازگشایی تنگه هرمز شد که ایران آن را مغایر با مفاد توافق دانست. ترامپ همچنین از آن متنفر شد زیرا شروع مذاکرات هستهای را تا ۶۰ روز به تعویق انداخت.
در پیشنهادی که اخیراً از سوی تهران در حاشیه مجمع عمومی سازمان ملل ارائه شد، تهران پیشنهاد داد که بازه زمانی قبل از شروع مذاکرات هستهای کوتاهتر شود و گفت که این مذاکرات میتواند ظرف شش یا هفت روز پس از بازگرداندن معافیت از تحریمها علیه صادرات نفت ایران توسط ایالات متحده و بازگشایی تنگه هرمز آغاز شود.