ایجاد چاله های کوچک و بزرگ در مناطق شهری و غیر شهری و همچنین پدیدار شدن شکاف های دهشتناک روی زمین کافی است به مخاطرات فرونشست زمین پی ببریم که همین پدیده مخرب که ناشی از برداشت های بی رویه آب های زیرزمینی است ،به تنهایی می تواند خسارت های مالی و جانی فراوانی به جا بگذارد که متاسفانه تاکنون هیچ اقدام عاجلی برای توقف روند فرونشست انجام نشده است.
از سویی دیگر وقوع پدیده گرد و غبار در ایام مختلف سال در بسیاری از نقاط کشور، امان مردم را بریده و سبب بیماری های تنفسی شده است که به گفته کارشناسان علت اصلی وقوع آن، استفاده بی حد و حصر از منابع آبی در کشاورزی سنتی بوده و این موضوع سبب ایجاد کانون های متعدد ریزگرد در داخل کشورمان شده است که همواره در این پدیده هم شاهد بی تفاوتی مسئولان ذیربط هستیم.
مخاطرات 2 پدیده مخرب و بغرنج یاد شده وقتی معنا پیدا می کند که کارشناسان این حوزه ها با ارائه آمار و ارقام،شرایط فعلی را تشریح می کنند.
سکونت ۳میلیون نفر در تهران روی پهنه فرونشست
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به رتبه نخست استان تهران در میزان فرونشست گفت: توده فرونشستی در استان تهران بیش از ۶۰کیلومتر طول و ۳۵کیلومتر عرض دارد و نزدیک به ۳میلیون نفر روی این پهنه فرونشستی ساکن هستند .
علی بیتاللهی در گفتگو با تسنیم در استان تهران با اشاره به فرونشست و نمودهای آن در سطح استان تهران، می گوید: مطالعهایدرباره فرونشست با رویکرد مقایسه در تمامی استانهای کشور انجام شده که بر این اساس نسبت مساحت کل استان به پهنههای فرونشستی بررسی شده است.
وی می افزاید: بر اساس یافتههای این مطالعه، میزان فرونشست در استانها بر پایه شاخص تراکم فرونشست اولویتبندی شده ، به این معنا که نسبت مساحت پهنای فرونشست تقسیمبر مساحت کل استان شده است که در استان تهران به دلیل محدودیت گستره و مساحت جغرافیایی و درگیری کامل قسمتهای دشت استان در بخش جنوبی با پدیده فرونشست؛ این استان رتبه نخست فرونشست در کشور را دارد.
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی در ادامه با تأکید بر این که شاخص تراکم فرونشست استان تهران در مقایسه با سایر استانها حائز رتبه اول است، ادامه می دهد: شرایط فرونشست در جنوب غربی تهران، علاوه بر این که مناطق 17، 18 و 19 را شامل شده، بخشهایی از منطقه 21 و هالههایی پراکنده از منطقه 10 و 11 را درگیر کرده که شامل شهرهای جنوب تهران مانند چهاردانگه، اسلامشهر، نسیم شهر، صباشهر و ... است.
بیتاللهی می گوید: طول توده فرونشستی در استان تهران به بیش از 60 کیلومتر میرسد و پهنای آن در حدود 35 کیلومتر بوده که از وسعت قابلتوجهی برخوردار است و نزدیک به 3 میلیون نفر بر روی این پهنه فرونشستی ساکن هستند.
وی با بیان اهمیت ویژه این پهنه تاکید کرد: سازه و تأسیسات مهمی مانند صنایع، مخازن سوخت پالایشگاه، تأسیسات گاز، نیروگاه برق، خطوط ریلی و همچنین جادههای شریانی مهمی در این پهنه فرونشستی وجود دارد که از اهمیت ویژهای برخوردار است.
عضو هیات علمی مرکز تحقیقات راه، مسکن و شهرسازی با اشاره به مشاهدات خود از فرونشست تأکید می کند: با حرکت به سمت جنوب استان تهران در دشت ورامین، پیشوا، جوادآباد، معینآباد و... پهنه وسیع دیگری درگیر فرونشست است که به دلیل افت سطح آب زیرزمینی رخ داده است.
وی ادامه می دهد: در این پهنه در گذشته عمق سطح آب 30 تا 40 متر بوده اما در شرایط کنونی 120 متر است که نسبت به گذشته 80 متر سطح آب پایین رفته و بر این اساس فرونشست زمین در حال پیشرفت است و فرونشست در این مکانها به طور گسترده رخ میدهد.
بیتاللهی با بیان این که میزان فرونشست سالانه در مناطق جنوب غربی تهران حدود 20 سانتیمتر است، تاکید می کند: در پهنه فرونشست دشت ورامین با اندازهگیریهای انجام شده میزان فرونشست در حدود 17 سانتیمتر در سال است.
ایران ۱۵میلیون هکتار کانون ریزگرد دارد
پدیده گرد و غبار، دغدغه دیگری است که مردم طی سال های گذشته با تمام وجود احساس و از آن رنج برده اند اما اقدام موثری برای حذف زمینه های وقوع آن به عمل نیامده است و به این ترتیب با وقوع باد،باید منتظر گرد و غبار و مخاطرات آن نظیر بیماری های تنفسی باشیم.
معاون وزیر جهادکشاورزی و سرپرست سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری از وجود حدود ۱۵میلیون هکتار کانون ریزگرد در کشور خبر می دهد و می گوید: دولت چهاردهم اهتمام ویژه به اجرای طرحهای مقابله با ریزگردها و بیابانزدایی دارد .
به گزارش ایرنا، حسن وحید می افزاید: علاوه بر کانونهای داخلی ریزگردها، حدود ۲۴۰تا ۲۵۰میلیون هکتار کانون ریزگرد فرامرزی هم وجود دارد که بخشی از آن ها عامل ورود ریزگرد به داخل کشور هستند.
وی ادامه می دهد: دولت در لایحه بودجه سال ۱۴۰۴و با افزایش چند برابری نسبت به سالهای قبل، بیش از ۲۰هزار میلیارد ریال اعتبار پیش بینی کرده که همراهی مجلس شورای اسلامی در تصویب نهایی اعتبارات حوزه بیابان زدایی و مبارزه با ریزگرد ضروری است.
وحید جلوگیری از تخریب اکوسیستم را برای حفظ منابع خاکی، آبی و پوشش گیاهی کشور ضروری دانست و افزود: سالانه ۲میلیارد تُن فرسایش خاک در ایران رخ میدهد که خوب نیست، چراکه برای هر سانتیمتر تولید خاک صدها سال زمان نیاز است.
وی تاکید می کند: پوشش گیاهی موجود در کشور هرساله ۱۴۰میلیارد مترمکعب آب در سفرههای زیرزمینی ذخیره و به جلوگیری از فرسایش خاک کمک زیادی میکند اما اگر این پوشش از دست برود در تامین منابع آبی با معضل جدی مواجه خواهیم شد.
از سویی دیگر دبیر ستاد ملی سیاستگذاری و هماهنگی مدیریت مقابله با پدیده گرد و غبار با اشاره به این که اعتبارات ملی مربوط به مقابله با گرد و غبار در کشور کافی نیست، می افزاید: منابع پیش بینی شده در این حوزه برای کل کشور، سالانه بین4 تا 5هزار میلیارد ریال است.
علیمحمد طهماسبیبیرگانی با بیان این که باتوجه به محدودیت منابع مالی دولت، مشارکت صنایع در حوزه مقابله با پدیده گرد و غبار ضروری استمی افزاید: ۳۵میلیون هکتار از مناطق کشور غبارخیز هستند که ۱۵میلیون هکتار از این اراضی مرتعی هستند.
شرایط نامناسب آثار باستانی
اما پدیده های یاد شده نه فقط مخاطرات فراوانی برای انسان ها به همراه دارند،بلکه آثار باستانی را هم به شدت با خطر مواجه کرده اند که فرونشت زمین در مجموعه تخت جمشید نمونه بارز آن است که در این میان انتشار یک خبر جدید از شرایط فعلی کعبه زرتشت ، نگرانی کارشناسان و علاقه مندان به ایران زمین را دوچندان کرده است.
کعبه زرتشت به گواه باستانشناسان از معدود ساختمانهای دوره هخامنشیان است که سالم باقی مانده است؛ ساختمانی مهم و مقدس که به تشخیص زمینشناسان اکنون در تهدید فرونشست است. سنگهای آن متخلل و ترکها عمیقتر شده است. مویینگی که در سنگهای کف کعبه زرتشت پدید آمده، نه فقط زمینشناسان که اکنون باستانشناسان را هم نگران کرده است.
شما چه نظری دارید؟