سهمیههای متنوع پذیرش دانشجو در دانشگاههای کشور و بهدنبال آن، سهمیههای مختلف برای استخدامهای دولتی؛ مدتهای مدیدی است که مورد اعتراض و مناقشه در جامعه است و باوجود این که گفته میشود اساس تعریف این سهمیهها، رعایت عدالت است اما مهاجرت نخبگان و کنار کشیدن از رقابت و تحصیل در شرایط نابرابری که باعث شده صندلیهای پر متقاضی توسط افراد سهمیهای اشغال شوند، این عدالت آموزشی را زیر سؤال بردهاست. همچنین پایین بودن مهارت و دانش فارغالتحصیلان سهمیهای و بهدنبال آن پر شدن پستهای مدیریتی مهم و مشاغل تخصصی از جمله امور درمانی توسط افراد سهمیهای، زنگ خطر تأثیر این سهمیهها بر ساحت علم و آموزش عالی را به صدا درآوردهاست.
در همین راستا، آبان ماه امسال حجت الاسلام عبدالحسین خسروپناه دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی اعلام کرد: رئیسجمهوری دستوری برای بازنگری و اصلاح سهمیههای کنکور به این شورا داده است. از آن زمان تا کنون، هنوز خبر قطعی و مدقنی درباره تغییرات در سهمیهها که به کنکور ۱۴۰۴ برسد اعلام نشدهاست .
در آخرین اعلان، مشاور رئیسجمهوری دیروز گفت: در حال حاضر سهمیه ایثارگران، رزمندگان و جانبازان جداگانهاند؛ ولی پیشنهاد این است که این سهمیهها با هم دیده شوند.
به گزارش مهر، شهرام یزدانی مشاور آموزشی رئیسجمهوری در نشست خبری در وزارت بهداشت درباره بازنگری در سهمیههای کنکور گفت: در ابتدا باید به این پرسش جواب داد که آیا سهمیه چیز مذمومی است؟ خیر؛ کشوری نداریم که سهمیه نداشته باشد. سهمیه در کشورهای مختلف با سه هدف عدالت، تنوع و احترام اجتماعی وجود دارد.
وی درباره هدف عدالت توضیح داد: همه افراد باید از تحصیلات عالی برخوردار باشند ولی برخی موارد خارج از انتخاب فرد است. دو نفر با توان فکری یکسان داریم اما این دو فرد شانس یکسان ندارند. در واقع اصطلاحی به نام قرعهکشی اجتماعی وجود دارد که میگوید شانس افراد با یکدیگر برابر نیست. باید تأثیر این قرعهکشی اجتماعی را حذف کنیم و برای رسیدن به عدالت آموزشی، تلاشهای متفاوت را بسنجیم ولی تفاوتهای افراد را هم ببینیم .
مشاور آموزشی رئیسجمهوری گفت: در آمریکای شمالی سهمیه «تنوع» وجود دارد که میگوید اگر جایی دیدیم آقایان سفیدپوست بیشتری وارد میشوند، کاری کنیم که خانمهای سیاهپوست هم وارد شوند. سهمیه دیگر، برای کهنهسربازهاست که جامعه برای احترام به این گروه و خانواده آنها سهمیه اختصاص میدهد.
یزدانی یادآور شد: در همهجای دنیا سهمیهها وجود دارند، منتهی در کشور ما کجسلیقگی شدهاست. در این میان سهمیه مناطق سهگانه و مناطق محروم درست کار شدهاست؛ ولی در سهمیه ایثارگران و رزمندگان و جانبازان که بهذات درست است، هرقدر از جنگ تحمیلی دور شدیم، کج سلیقگی بیشتر شدهاست.
وی اظهار کرد: ۳۰درصد دانشجویان رشتههای برتر پزشکی از طریق سهمیهها پذیرش میشوند و برای رشتههای لوکس این عدد بالاتر است.در حال حاضر نیز برای بازنگری سهمیهها تصمیم خاصی گرفته نشده، ولی رئیسجمهوری دستور داده که کمیته شورای عالی انقلاب فرهنگی آن را بررسی کند.
مشاور رئیسجمهوری گفت: در حال حاضر سهمیه ایثارگران، رزمندگان و جانبازان جداگانهاند؛ ولی پیشنهاد این است که این سهمیهها با هم دیده شوند.
وی افزود: در بسیاری از کشورهای توسعهیافته نه تنها سهمیه وجود دارد، بلکه فرد دارای سهمیه اگر عملکرد تحصیلی خوبی نداشته باشد، دانشگاه برای او کلاسهای ویژه میگذارد.
به گفته یزدانی؛ سهمیه قابل دفاع است ولی گاهی عارضه ایجاد میکند، برای مثال ممکن است سبب مهاجرت نخبگان شود.
مشاور رئیسجمهوری همچنین به خبرنگار مهر درباره اینکه آیا تغییر شیوه پذیرش دانشگاهها در دستور کار دولت قرار دارد؟ پاسخ داد: در حال حاضر شیوه پذیرش و سهم معدل در کنکور در سال ۱۴۰۴و ۱۴۰۵در دستور کار قرار دارد ولی حداقل زمان مورد نیاز برای تغییر کلی شیوه پذیرش ۱۴۰۶است.
وی درباره سیاست دولت درزمینه تأثیر معدل در کنکور گفت: هدف کنکور این است که بهترین فرد برای هر رشته بر اساس عملکرد تحصیلی و علاقهای که دارد، انتخاب شود. برای این موضوع، مطالعه شده که تفاوت معدل یک فرد چقدر میتواند پیشبینی کند فرد دانشجوی پزشکی بهتری باشد، عملکرد تحصیلی بهتری نشان دهد و پزشک بهتری شود که مشخص شد که بهطور مثال در رشته پزشکی معدل صرفاً ۲۵درصد در موفقیت فرد در این رشته تأثیرگذار بودهاست.
رئیس مرکز تحقیقات ملی تحقیقات راهبردی آموزش علوم پزشکی خاطرنشان کرد: در دنیا آزمونهای متعددی برای ورود به دانشگاهها و پذیرش در رشتههای دانشگاهی برگزار میشود و تأثیر معدل نقش بسیار پایینی در کیفیت تحصیلی افراد در دورههای بالاتر تحصیلی دارد. حتی معدل دانشجویان علوم پایه کیفیت آموزش دوره ۴سال بعدی یعنی تحصیل در دوره بالینی را پیشبینی نمیکند. لذا اصرار به اهمیت آن به دانشآموزان و خانوادهها قبل از کنکور فشار روانی وارد میکند. چند سالی است که با مصوبه کنکور از سه سال قبل از برگزاری کنکور این فشار وارد میشود. بنابراین حتماً باید مصوبه ۱۴۰۰را مورد بازنگری مجدد قرار دهیم.
جزئیات تأثیر قطعی معدل تا شنبه تأیید میشود
یزدانی خاطرنشان کرد: متأسفانه علیرغم اینکه خود کنکور عوارض دارد، ما با اعمال تأثیر قطعی معدل، مشکلات را بیشتر کردیم و با اینکه هیچیک از وزرا موافق نبودند، تأثیر قطعی معدل تأیید شد ولی جزئیات آن در شورای عالی آموزش پرورش تا شنبه تأیید میشود.
وی افزود: با توجه به جزئیات تأثیر قطعی معدل در پایههای یازدهم و دوازدهم که اخیراً در شورای عالی انقلاب فرهنگی به تصویب رسید، قرار است این شورا تصمیمی بگیرد که حداقل ضرر را برای دانشآموزان داشته باشد. مشاور رئیسجمهوری گفت: تأثیر قطعی معدل در کنکور یک قانون است که تصمیمات شورای عالی آموزشوپرورش باید در چارچوب این قانون باشد؛ بعید می دانم تأثیر معدل در کنکور مثبت شود.
یزدانی اعلام کرد: در شرف یک تحول بزرگ در زمینه آموزش هستیم؛ این موضوع خیلی رسانهای نشده و در سطح آموزشوپرورش هم خیلی بازتاب پیدا نکردهاست .
وی افزود: ما به دنبال دسترسی عادلانه به آموزش هستیم و هیچ کودکی نباید از تحصیل محروم شود و این باید خط قرمز ما باشد.در حال حاضر بین کودکان ۶تا ۱۸سال در کشور ۹۰۰هزار نفر بازمانده از تحصیل هستند. در حالی که یک مورد آن هم باید برای ما فاجعه حساب شود.
یزدانی تأکید کرد: بچههای ما بچگی نمیکنند و درس میخوانند به این امید که شاید تحصیلات سبب شود، بتوانند در آینده زندگی کنند. در حالی که کشورهای توسعهیافته تلاش می کنند تحصیلات بخشی از زندگی باشد.ما فرض میکنیم تحصیلات فرد را برای زندگی آماده میکند ولی آیا در حال حاضر فرزندان ما مهارتهای فردی و شهروندی را آموزش میبینند؟ توسعه عاطفی اجتماعی و مهارتهای خاص در آن شکل میگیرد؟ آیا بچههای ما نقادانه فکر میکنند؟ مسئولانه عمل میکنند؟ از معیشت خود بر میآیند؟
وی گفت: آموزشوپرورش ما انباشته از محفوضات بدون معنی است. دید دولت چهاردهم این است که با اصلاحات همهجانبه، دسترسی اثربخش و معنیدار ایجاد شود .
نسبت پزشک به جمعیت ایرانی
مشاور آموزشی رئیسجمهوری همچنین اعلام کرد: افزایش ظرفیت پزشکی، یک تهدید برای آموزش پزشکی بودهاست. در شرایط فعلی، به ازای هر ۱۰هزار نفر ۱۱پزشک عمومی در کشور وجود دارد و این عدد از همه کشورهای منطقه آسیایی و بسیاری از کشورهای همسایه و دنیا بالاتر است. در مقابل نسبت پزشک متخصص به ازای هر ۱۰هزار نفر جمعیت در کشور ۵نفر است که تقریباً از همه کشورهای همسایه و اغلب کشورهای دنیا بالاتر است.
وی ادامه داد: در کشورها هر چقدر سرانه تولید ناخالص ملی افزایش مییابد، تعداد پزشک به جمعیت افزایش مییابد. کشوری که بالای ۶۰هزار دلار سرانه تولید ناخالص دارد، میانگین تعداد پزشک آن در ۱۰هزار جمعیت ۳۵پزشک است. ولی کشوری مثل ما که حدود ۲هزار و ۵۰۰تا ۲هزار و ۷۰۰دلار سرانه تولید ناخالص داخلی دارد، میانگین تعداد پزشک به ازای ۱۰هزار نفر باید ۱۵-۱۶پزشک باشد که در حال حاضر به همین میزان است و شرایط ما در کشور مناسب است.
یزدانی گفت: شاخص دیگر تعداد پزشک و میانگین سن جمعیت است. در افراد بالای ۶۵سال نیاز به پزشک افزایش مییابد. کشورهایی که ۲۰تا ۳۰درصد جمعیت بالای ۶۵سال دارند، سرانه پزشک به ازای ۱۰هزار نفر بالای ۳۰پزشک است. در کشور ما جمعیت افراد بالای ۶۵سال، حدود ۷تا ۸درصد است که تعداد پزشکان ما در این شاخص نیز مناسب است.بنابراین تعداد کلی پزشک ما زیاد است ولی پزشک متخصص ما کم است. مشاور رئیسجمهوری با بیان اینکه یکی از مشکلات ما صندلی خالی است، تأکید کرد: غلطترین کار، پذیرش پزشک عمومی است. چرا چنین تصمیمی در کشور گرفته میشود که عواقب دارد؟
وی افزود: پزشک برای رسیدن به صلاحیت حداقلی باید ۲هزار تا ۲هزار و ۵۰۰ ساعت تجربه بالینی واقعی داشته باشد. اما در شرایط فعلی بیمار گیر دانشجوی پزشکی ما نمیآید که تجربه مستقل درمان کسب کند. برخی میگویند ما ۵۰بیمار هم نتوانستیم طبابت مستقل کنیم. اینها عواقب تصمیمات اشتباه است.
یزدانی درباره دلیل این افزایش ظرفیت پذیرش دانشجوی پزشکی بیش از برنامه گفت: در فرآیند پذیرش هدف این بوده که طبق برنامه باشد ولی با بازی سهمیهها و ... این عدد افزایش یافته است و بخشی از پذیرش بیشتر از ظرفیت اعلامی از سوی سازمان سنجش تحمیل شدهاست.
شما چه نظری دارید؟