امروز سومین سالگرد آغاز تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین است. مردم اوکراین و ارتش آنها با حمایت متحدان و شرکای خود در برابر حمله غیرقابل توجیه و بی دلیل روسیه به تمامیت ارضی و حاکمیت اوکراین مقاومت کرده اند.
امروز روسیه حدود ۲۰ درصد از خاک اوکراین را اشغال کرده است. بر اساس آخرین آمار رسمی موجود، از ۲۴ فوریه ۲۰۲۲، در مجموع ۴۵,۱۰۰ سرباز اوکراینی کشته شده اند، اگرچه برخی از پایگاه های داده گزارش داده اند که این تعداد بسیار بیشتر است (تقریبا ۶۲,۰۰۰). علاوه بر پرسنل نظامی، ۱۲ هزار و ۶۰۵ غیرنظامی اوکراینی از زمان تهاجم تمام عیار روسیه کشته شده اند.
حدود ۳.۷ میلیون اوکراینی در داخل کشور آواره شده اند و ۶.۹ میلیون نفر در خارج از کشور پناهنده هستند. طبق گزارش ستاد کل نیروهای مسلح اوکراین، تخمین زده می شود که از فوریه ۲۰۲۲ حدود ۱۶۰,۰۰۰ تا ۱۶۵,۰۰۰ پرسنل نظامی روسیه (براساس تجزیه و تحلیل فهرست تلفات تایید شده توسط مدوزا و مدیازونا) از مجموع ۸۶۸,۲۳۰ تلفات، کشته شده اند. به گفته الکساندر سیرسکی، فرمانده کل قوای اوکراین، از دسامبر گذشته، بیش از نیمی از تلفات گزارش شده ارتش روسیه تنها در سال ۲۰۲۴ رخ داده است.
در ۱۸ فوریه، دور اول مذاکرات صلح بین ایالات متحده و روسیه بدون اوکراین در ریاض برگزار شد. دونالد ترامپ، رئیس جمهوری ایالات متحده، اعلام کرد که دور دوم مذاکرات صلح در ۲۵ فوریه در همان مکان برگزار خواهد شد. بر اساس بیانیه سرگئی ریابکوف، معاون وزیر امور خارجه روسیه، در ۲۳ اسفند آماده سازی برای دیدار ترامپ و ولادیمیر پوتین، رئیس جمهوری روسیه نیز در حال انجام است. در حالی که این بحث ها انجام می شود، درک خواسته ها، شرایط و امتیازاتی که روسیه و اوکراین در رابطه با هر گونه توافق از طریق مذاکره ابراز کرده اند، ضروری است. در زیر مجموعه ای از این شرایط و امتیازات است که به طور علنی توسط مسکو و کیف اعلام شده است. نخست اینکه اوکراین اعلام کرده است مسدود کردن درگیری در امتداد خطوط مقدم فعلی برای ارتش یا جامعه مدنی اوکراین قابل قبول نیست. زلنسکی اخیرا اظهار داشت که موافقت با آتش بس بر اساس موقعیت فعلی نیروها به تضمین های امنیتی بستگی دارد.
دومین شرط، تضمین های امنیتی واقعی به کی یف است. هر توافقنامه صلح باید حاوی تضمین های امنیتی برای اوکراین باشد. کی یف همچنین این را به عنوان پیش شرط هر گونه توافق احتمالی در مورد مواد معدنی خاکی کمیاب اوکراین اضافه کرده است. بر اساس اظهارات زلنسکی قبل از مذاکرات ایالات متحده و روسیه، آمریکا باید به عنوان ضامن امنیتی درگیر شود زیرا «تضمین های امنیتی بدون آمریکا، تضمین های امنیتی معتبر و واقعی نیستند».
مبادله احتمالی ریاست زلنسکی برای عضویت در ناتو از امتیازات داده شده در این موضوع است. زلنسکی در ۲۳ فوریه اظهار داشت که اگر «برای دستیابی به صلح واقعا به من نیاز دارید که از سمت خود کنار بکشم، من آماده هستم و اگر چنین شرایطی وجود داشته باشد، می توانم آن را با عضویت در ناتو عوض کنم.»
همچنین، کی یف باید یک نماینده و صندلی در میز مذاکرات داشته باشد. اوکراین از به رسمیت شناختن هر گونه توافق صلحی که بدون حضور نمایندگانش در میز مذاکره انجام می شود، خودداری می کند. به گفته زلنسکی، کی یف «هرگز هیچ تصمیمی بین ایالات متحده و روسیه در مورد اوکراین را نخواهد پذیرفت».
یکی دیگر از شروط کی یف، بازگرداندن سرزمین های از دست رفته اوکراین است. کی یف خواستار بازگرداندن سرزمین های اوکراینی اشغال شده توسط روسیه است. مقامات اوکراینی اما به جدول زمانی مشخصی اشاره نکرده اند که باید تا آن زمان این اتفاق بیافتد. زلنسکی اخیرا اظهار داشت: «من نمی دانم چه زمانی این اتفاق می افتد، اما ما باید آنها را از طریق دیپلماسی بازگردانیم» (به این معنی که بازگشت سرزمین های اشغالی ممکن است فوری نباشد).
زلنسکی در ۱۱ فوریه اشاره کرد که ما یک قلمرو را با قلمرو دیگر عوض خواهیم کرد و به مبادله بخش تحت اشغال اوکراین از استان کورسک اشاره کرد، بدون اینکه مشخص کند کی یف در ازای آن کدام مناطق تحت اشغال روسیه را درخواست خواهد کرد. روسیه نیز در مذاکرات جاری شروطی دارد. نخست آنکه خواستار بررسی و توجه به علل ریشه ای بحران شده است. در این رابطه پوتین بارها ادعا کرده است که رادیکال های اوکراینی و نئونازی ها - گاهی اوقات با حمایت غرب - تقسیم خشن و مصنوعی روس ها و اوکراینی ها را ایجاد کرده اند.
موضوع دیگر، درک کرملین از نوع موجودیت اوکراین است. از دیدگاه روسیه، اوکراین یک دولت مصنوعی است که در واقع هرگز سنت های پایدار دولت واقعی نداشته و بخشی جدایی ناپذیر از تاریخ، فرهنگ و فضای معنوی روسیه است.همچنین، مسکو رسما آتش بس در راستای خطوط فعلی را رد می کند. پوتین در یک سخنرانی در ۱۴ ژوئن ۲۰۲۲ اظهار داشت که «ما در مورد توقف مناقشه بحث نمی کنیم، بلکه در مورد حل قطعی آن صحبت می کنیم.» این سخنرانی به ویژه مهم است زیرا مقامات روسی به طور مداوم از آن به عنوان نقطه مرجع برای شرایط روسیه در مذاکرات یاد می کنند، زیرا به گفته پوتین، «همه چیز در آنجا گفته می شود و هیچ فایده ای ندارد که خودم را تکرار کنم».
موضوع دیگر اینکه از نظر روسیه، هرگونه معاهده احتمالی باید به بیانیه استانبول در سال ۲۰۲۲ پایبند باشد. به گفته پوتین و سرگئی لاوروف، وزیر امور خارجه، توافق صلح باید بر اساس پیش نویس معاهده بی طرفی دائمی و تضمین های امنیتی برای اوکراین در سال ۲۰۲۲ باشد که در بیانیه خصوصی استانبول که در ۲۹ مارس ۲۰۲۲ منتشر شد، خلاصه شده است. پیش نویس معاهده شامل شرایط زیر بود:
بی طرفی دائمی اوکراین (از جمله عدم پیوستن به اتحادهای نظامی مانند ناتو)؛ شرط کشورهای ضامن (انگلستان، چین، فدراسیون روسیه، ایالات متحده، جمهوری فرانسه، جمهوری بلاروس [موضع روسیه، مورد توافق اوکراین]، جمهوری ترکیه [موضع اوکراین، مورد توافق روسیه] و معیارهایی که بر اساس آن اوکراین در دفاع از خود در برابر هرگونه تهاجم نقض بی طرفی خود توجیه می شود. یکی دیگر از انتظارات مسکو این است که زلنسکی باید برکنار و یک رئیس جمهوری جدید در اوکراین جایگزین وی شود. روسیه امضای زلنسکی بر هر گونه توافق صلح را باطل می داند و اصرار دارد که اوکراین انتخابات ریاست جمهوری برگزار کند. قانون اساسی اوکراین تا زمانی که حکومت نظامی همچنان به قوت خود باقی است، اجازه برگزاری انتخابات را نمی دهد.
خروج اوکراین از سرزمین های مورد ادعای روسیه نیز از دیگر خواسته های مهم مسکو در هرگونه قرارداد صلح است. علاوه بر عقب نشینی از خود روسیه، نیروهای اوکراینی باید از مناطقی که روسیه رسما در سال ۲۰۲۲ ضمیمه کرده است، عقب نشینی کنند، اما استان های دونتسک، لوهانسک، خرسون و زاپوریژژیا به طور کامل کنترل نمی شوند.
حمایت ویژه از شهروندان روسی زبان در اوکراین از دیگر خواسته های روسیه است. مسکو خواستار آن است که حقوق، آزادی ها و منافع شهروندان روسی زبان (مقوله ای تعریف نشده و بسیار کشدار) در اوکراین باید به طور کامل در معاهده صلح آینده محافظت شود. سال هاست که روسیه از ادعای «سیاست روس زدایی و همسان سازی اجباری» که توسط دولت اوکراین پس از سرنگونی ویکتور یانوکوویچ، رئیس جمهوری طرفدار روسیه در سال ۲۰۱۴ دنبال شده است، شکایت کرده است. به رسمیت شناختن الحاق سرزمین های اشغالی اوکراین توسط روسیه نیز از دیگر مطالبات مهم کاخ کرملین است. پوتین در سخنرانی خود در ژوئن ۲۰۲۴ اعلام کرد که توافقات بین المللی باید الحاق سرزمین های تحت اشغال روسیه کریمه، سواستوپل، دونتسک و لوهانسک به عنوان جمهوری های خلق و خرسون و زاپوریژیا به عنوان بخشی از روسیه را رسما به رسمیت بشناسند.
همچنین، تمامی تحریم های غرب علیه روسیه نیز باید برداشته شود. غرب و شرکای آن ۶۹۰۲ نهاد روسی و ۱۱۰۸۸ فرد روسی را تحریم کرده اند. امروز ممکن است سومین سالگرد آغاز تهاجم تمام عیار روسیه به اوکراین باشد، اما اواخر این هفته وارد دوازدهمین سال جنگ روسیه علیه اوکراین خواهیم شد. حتی زمانی که آتش بس جنگ را آرام کرد، کارزار روسی سازی مسکو در سرزمین های اشغالی به این معنی بود که غیرنظامیان اوکراینی هنوز از تجاوز روسیه رنج می برند. فروپاشی توافقات «مینسک-۱ » و «مینسک-۲ » پس از تهاجم روسیه به اوکراین در سال ۲۰۱۴ تفاوت بین آتش بس و صلح واقعی را نشان می دهد. شکاف بین شرایط اعلام شده کی یف و مسکو مستلزم آن است که یک یا هر دو طرف مواضع خود را تغییر دهند. تا زمانی که این اتفاق نیفتد، صلح واقعی دور از دسترس باقی خواهد ماند.
شما چه نظری دارید؟