بازار انرژی در ابتدای سال ۲۰۲۶ با چالش‌هایی جدی دست‌وپنجه نرم می‌کند که ریشه در تلاقی جنگ‌ها، رقابت‌های تکنولوژیک و تجارت سلاح دارد.
خبرگزاری ایرنا در گزارشی در ابن باره نوشت: در حالی که تولیدکنندگان بزرگ تحت فشار قرار دارند، بازار جهانی با پدیده اشباع ساختاری روبرو است که قدرت مانور سیاسی را از بشکه‌های نفت می‌گیرد. تحلیلگران حوزه انرژی معتقدند سال ۲۰۲۶ نقطه عطفی در تاریخ بازارهای کالایی خواهد بود؛ جایی که تقابل میان کشورهای تحریمی مانند ایران، روسیه و ونزوئلا با ائتلاف‌های غربی به مرحله‌ای از فرسایش رسیده است. این گزارش در شش محور تفصیلی، ابعادی از وضعیت کنونی را واکاوی می‌کند.
ونزوئلا و معمای نوسازی صنایع نفتی
بعد از حمله نیروهای آمریکایی به ونزوئلا و ربایش «نیکلاس مادورو» رئیس‌جمهور این کشور، حالا «دونالد ترامپ» خود را مالک نفت این کشور می‌داند. بر اساس برآوردهای موجود، صنایع نفتی فرسوده ونزوئلا نیاز به ۱۱۰ میلیارد دلار سرمایه برای نوسازی دارد تا به مرحله تولید ۱.۸ میلیون بشکه‌ای در روز، آن هم تا سال ۲۰۲۸ برسد. این در حالی است که برخی پیش‌بینی‌ها می‌گویند نفت به دلیل پیشی‌گرفتن تولید از تقاضا تا ۲۰۳۰ صرفه‌ چندانی برای سرمایه‌گذاری ندارد و نرخ ۵۰ دلاری برای هر بشکه تا آن مقطع بسیاری از سرمایه‌گذاران را ناامید خواهد کرد.
ایران و استراتژی اقتصاد مقاومتی در بازارهای خاکستری
ایران در سال ۲۰۲۶ همچنان به عنوان پیچیده‌ترین بازیگر تحت تحریم شناخته می‌شود. گزارش‌های «شورای امور بین‌الملل روسیه» و موسسه SWP آلمان، دو زاویه دید متفاوت به این موضوع دارند. طبق تحلیل شورای امور بین‌الملل روسیه، ایران توانسته است با تکیه بر «شبکه مویرگی فروش»، صادرات خود را به سطحی برساند که بودجه عمومی را از وضعیت اضطراری خارج کند. درآمد ۴۲.۶ میلیارد دلاری در سال ۲۰۲۲ که در سال‌های بعد نیز با نوسان اندکی حفظ شد، نشان‌دهنده شکست پروژه «صفر کردن صادرات نفت ایران» است. با این حال SWP معتقد است که هزینه این مقاومت، تورم مزمن بالای ۴۵ درصد و کاهش قدرت خرید است که تهران را با چالش‌های مدیریت داخلی روبرو کرده است.
روسیه و تغییر نقشه جریان انرژی از غرب به شرق
جنگ اوکراین و تحریم‌های ثانویه، روسیه را مجبور به انجام بزرگترین «جراحی ترانزیتی» تاریخ کرده است. روسیه با ایجاد ناوگانی متشکل از صدها تانکر قدیمی و تغییر پرچم، عملاً سقف قیمتی «گروه ۷» را بی‌اثر کرده است. گزارش‌های موسسات فرانسوی نشان می‌دهد که مسکو در نوامبر ۲۰۲۵ حدود ۶.۹ میلیون بشکه در روز صادرات داشته است. اما چالش اصلی روسیه در سال ۲۰۲۶، هزینه‌های فزاینده نگهداری میادین در مناطق قطبی بدون فناوری‌های غربی است.
تحلیل عددی و پیش‌بینی‌های استراتژیک ۲۰۲۶
بررسی داده‌های آژانس بین‌المللی انرژی و اداره اطلاعات انرژی آمریکا، تصویری از ترازنامه نفت در سال ۲۰۲۶ ارائه می‌دهد: متغیرهای نادیده گرفته شده در این پیوند عبارتند از گذار انرژی و خودروهای برقی. چین به عنوان بزرگترین واردکننده نفت جهان، اکنون پیشتاز تولید خودروهای برقی است و جایگزینی بنزین با برق در ناوگان حمل‌ونقل چین، تقاضای جهانی را با افتی معادل دو میلیون بشکه در روز طی یک دهه مواجه خواهد کرد.
سناریوهای محتمل برای پایان ۲۰۲۶
سه سناریو برای بازار انرژی در انتهای سال ۲۰۲۶ متصور است:
۱. تعادل سرد: تداوم جنگ‌ها و تحریم‌ها بدون برخورد نظامی مستقیم؛ قیمت‌ها در محدوده ۶۰ دلار باقی می‌ماند.
۲. تنش حاد: اختلال در تنگه هرمز یا خطوط لوله اصلی روسیه؛ قیمت‌ها به بالای ۱۰۰ دلار جهش می‌کند اما به دلیل وجود ذخایر استراتژیک، فروکش خواهد کرد.
۳. فروپاشی اوپک پلاس: عدم توافق روسیه و عربستان بر سر سهم بازار و ورود به جنگ قیمت؛ سقوط قیمت به زیر ۴۰ دلار.
چشم انداز آینده
بازار نفت در سال ۲۰۲۶ دیگر آن بازار سنتی دهه ۹۰ میلادی نیست. کشورهایی مانند ایران و ونزوئلا برای بقا در این محیط جدید، به «تنوع‌بخشی اقتصادی» و «عبور از خام‌فروشی» نیاز دارند. در نهایت، سال ۲۰۲۶ سالی است که در آن «امنیت عرضه» با «امنیت تقاضا» جابجا می‌شود. تولیدکنندگان به دنبال مشتری خواهند بود و مصرف‌کنندگان به دنبال انرژی‌های پاک‌تر. در این میان، تحریم‌ها تنها باعث تغییر مسیر بشکه‌ها می‌شوند، نه متوقف کردن آن‌ها.