عنایت‌اله ورزقانی - روزنامه اطلاعات:چهارسال پس از هشدارهای مکرر کارشناسان برق در مورد تأثیر استخراج رمزارز بر ناترازی انرژی الکتریکی در کشور بالاخره با قطع اجباری اینترنت در روزهای اخیر معلوم شد که انگشت اتهام به «صنعت ماینینگ» به درستی اشاره رفته بود.

دقیقاً از اوایل مدیریت دولت سیزدهم که برخی افراد به صورت رسمی یا غیررسمی به واردات گسترده دستگاه‌های استخراج رمزارز (ماینر) اقدام کردند، روند ناترازی برق در کشور تشدید شد.

دولت تحت القای برخی گروه‌های خاص، ابتدا برای فعالان این حوزه مجوز صادر کرد تا با استفاده از مازاد تولید انرژی الکتریکی در برخی نیروگاه‌ها (به قیمت تمام شده) بتوانند از ماینرهای وارداتی برای استخراج انواع رمزارز بهره ببرند، اما استخراج کنندگان به این کانال رسمی و قیمت برق مصرفی راضی نبودند و به تدریج همزمان با رشد ارزش ارزهای دیجیتال در بازار جهانی، تعداد ماینرهای وارداتی به ایران و شدت استخراج رمزارز در کشور افزایش یافت.

رانت قیمت برق برای این گروه از استخراج کنندگان ظرف کمتر از دو سال ایران را به یکی از ۷ مرکز بزرگ ماینینگ جهان تبدیل کرد و سود سرشار مبادله رمزارزها به جیب همان عده خاصی رفت که اهمیتی به خاموشی صنایع و منازل نمی دادند.

اینک قطع اجباری اینترنت و خاموشی گسترده ماینرها باعث افزایش ۱۵۰۰ تا ۲۰۰۰ مگاواتی برق در شبکه سراسری شده که تقریباً معادل مصرف روزانه یکی از کلانشهرهای ایران است. جالب‌‎تر اینکه همین اتفاق ناخواسته و اجباری فقط در یک روز «هش‌ریت» (واحد اندازه‌گیری قدرت پردازش دستگاه ماینر) در دنیا را حدود ۱۰ درصد کاهش داد. این اُفت تاریخی ثابت کرد ایران حداقل ۵ درصد در استخراج جهانی رمزارز سهم دارد و نه‌تنها یک بازیگر حاشیه‌ای نیست، بلکه یک «قدرت ماینینگی» اثرگذار در معادلات انرژی- رمزارز جهان به شمار می رود.

براساس گزارش رسمی شرکت توانیر هم اینک دست‌کم ۷۰۰ تا ۸۰۰ هزار دستگاه ماینر غیرمجاز در ۷۰ تا ۸۰ هزار مزرعه بزرگ و کوچک زیرزمینی در ایران فعال هستند که توان لحظه‌ای این شبکه زیرزمینی بین ۲۰۰۰ تا ۲۴۰۰ مگاوات برآورد می‌شود؛ رقمی نزدیک به ظرفیت تولید دو نیروگاه اتمی بوشهر!

از طرف دیگر، حداقل همین تعداد دستگاه ماینر هم به صورت مجاز در ایران مشغول به فعالیت هستند که روی هم رفته عملکرد صنعت ماینینگ بالغ بر ۵ درصد ظرفیت تولید نیروگاهی کشور را به خود اختصاص می دهد.

هر بیت‌کوین استخراج‌شده در ایران به طور متوسط ۱۳۰۰ مگاوات‌ساعت انرژی در سال مصرف می‌کند. اما وقتی بار خنک‌کننده مزارع هم اضافه شود، این عدد به ۲۰ میلیارد کیلووات‌ساعت در سال می‌رسد؛ یعنی ۵ درصد کل انرژی کشور و معادل ۱۳.۷ میلیون لیتر گازوئیل در هر شبانه‌روز.

تصورکنید اگر همین سهم را در زمان اوج مصرف بار الکتریکی به شبکه سراسری اضافه کنیم، چه میزان از ناترازی برق کشور برطرف می شود؟

آیا کارگاه های صنعتی در خاموشی باقی خواهند ماند و چرخ های تولیدی متوقف می شود؟ آیا برق بیمارستان‌‎ها و مراکز خدماتی کشور قطع می شود؟

شکی نیست که ارتباط اینترنتی کشور ظرف روزهای آینده به وضعیت سابق باز می گردد و دوباره ارتباطات بین المللی در فضای مجازی برقرار خواهد شد. این مطالبه بحق تمامی مردم ایران و بخصوص فعالان اقتصادی است. اما آیا از دوران قطع اینترنت و رسوایی شبکه استخراج رمزارزعبرت گرفته ایم؟ آیا دوباره بستر رانتی انرژی ارزان الکتریکی را برای ماینرها پهن خواهیم کرد و فشار درآمدزایی آنها را به مردم تحمیل می کنیم؟

اگر دولت چهاردهم واقعاً به ادعای «رانت زدایی» و برخورد با سوداگران در اقتصاد ملی اعتقاد دارد، این روشن ترین چراغ در مسیر احقاق حقوق ملت و واضح ترین اشاره به لیست رانت خواران انرژی در کشوراست. این گوی و این میدان.... بسم الله!