پریسا خاک‌نژاد - روزنامه اطلاعات: کمبود دارو مساله‌ای است که سلامت بیماران را تحت تاثیر قرار می‌دهد و با هر تغییر در سیاست‌های دارویی، فشار روی مردم بیشتر می‌شود. در ماه‌های اخیر، موضوع حذف ارز ترجیحی دارو و مورد بحث محافل بوده است و هنوز درباره تعیین تکلیف آن اختلاف نظر وجود دارد؛ این در حالی است که افزایش قیمت و پیچیدگی‌های دسترسی به دارو، فشار قابل توجهی بر بیماران ایجاد کرده است.

بنا به اعلام وزارت بهداشت و سازمان برنامه و بودجه، ارز ترجیحی دارو هنوز حذف نشده است و در صورت تغییر، مابه‌التفاوت آن از طریق بیمه‌ها جبران خواهد شد. با این حال فعالان حوزه دارو می‌گویند که آنچه در بازار مشاهده می‌شود، با این اظهارات رسمی همخوانی ندارد، به گونه‌ای که قیمت برخی داروها به طور قابل توجهی افزایش یافته است، داروهایی که به عنوان مثال قیمت بالایی نداشتند، اکنون تا چند برابر گران شده‌اند. اگرچه حمایت بیمه‌ای برخی فشارها را کاهش می‌دهد، اما افزایش قیمت و مراحل اداری طولانی، تجربه کمبود دارو را حتی زمانی که دارو موجود است، ملموس و پرتنش می‌کند. 

کمبود  دارو مساله‌ای تازه یا محدود به یک مقطع خاص نیست و ریشه در مشکلات تولید، اختلال در توزیع یا تأخیر در تخصیص ارز دارد. بنا بر گزارش برخی داروخانه‌ها، بیش از ۲۰۰ قلم دارو و با درجاتی از کمبود مواجه هستند. برخی از این داروها مصرف بیمارستانی دارند، اما بسیاری دیگر عمومی هستند که نبودشان زندگی روزمره بیماران را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بیماران گاه ناچار می‌شوند از داروخانه‌ای به داروخانه دیگر سرگردان شوند یا داروی خود را تغییر دهند؛ تغییری که همیشه ساده و بی‌خطر نیست. 

داروهای خارجی که معادل ایرانی دارند، دیگر ارز دریافت نمی‌کنند و با افزایش قیمت شدید مواجه شده‌اند. نمونه بارز این وضع، داروی «آسنترا» است؛ بیماران زیادی برای تهیه این داروی اعصاب و روان ناچار به جستجوی چند داروخانه می‌شوند و حتی پیدا کردن چند ورق دارو می‌تواند آرامششان را حفظ کند. 

این رخداد، واقعیاتی را نشان می‌دهد که هیچ آمار یا گزارش رسمی نمی‌تواند آن را منتقل کند، اینکه دسترسی به دارو، حتی وقتی موجود است، تا چه حد می‌تواند زندگی و آرامش بیماران را تحت تاثیر قرار دهد.

بیماران خاص و صعب‌العلاج نمی‌توانند نگران تامین داروی خود نباشند. چه بسیار بیمارانی که به دلیل نبود به موقع دارو، جان خود را از دست داده‌اند یا به دلیل گران بودن، استطاعت کافی برای تهیه دارو را نداشته‌اند. اینجاست که این جمله معنا پیدا می‌کند: کمبود دارو جایی مفهوم می‌یابد که پیشروی بیماری و فرارسیدن مرگ با آدمی تعارف ندارد.

دولت اعلام کرده است که فعلا قصد حذف ارز دارو را ندارد و آن را کالایی استراتژیک می‌داند، اما سیاست کلی حرکت به سمت تک‌نرخی شدن ارز، نگرانی‌هایی درباره آینده حمایت از بیماران ایجاد کرده است. کارشناسان هشدار می‌دهند که حتی پیش از اجرای رسمی، آثار این تصمیم بر بازار منتقل می‌شود و اگر حذف ارز ترجیحی به صورت کامل اجرا شود، قیمت دارو ممکن است جهشی افزایش یابد؛ افزایشی که حتی حمایت بیمه‌ای کنونی شاید نتواند فشار آن را جبران کند. 

برخی کارشناسان می‌گویند حذف ارز ترجیحی در درازمدت به نفع اقتصاد کشور است و از رانت‌های دارویی جلوگیری می‌کند، اما تجربه نشان داده است اجرای این سیاست بدون تسهیل فرآیند و تنظیم دقیق قیمت‌ها، فشار شدیدی را متوجه بیماران خواهد کرد.

اگر بتوان این موضوع را انسانی‌تر، فراتر از قوانین، مقررات، باید و نبایدها و با تمرکز بر تجربه واقعی بیماران دید، شاید بهتر بتوان راه‌حل‌هایی عملی و کاربردی برای کمبود دارو و همچنین ثبات قیمت آن ارائه داد.