داود مختاریانی - روزنامه اطلاعات:  انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا اردیبهشت سال آینده درسراسر کشور برگزار خواهد شد و کاندیداهای این دوره، برای شرکت درانتخابات ثبت نام کردند.

نخستین بار در سال ۱۳۵۸ انتخابات شوراها با مشارکت پایین مردم برگزار شد و در برخی شهرها به دلیل مبهم بودن قوانین، کار به درگیری و اعتراض انجامید که نتیجۀ این رویدادها، انحلال همۀ شوراها بود. بعد از گذشت ۱۹ سال وقفه، در روز ۷ اسفند ۱۳۷۷ این انتخابات مجدداً برگزار شد و تا کنون ادامه پیدا کرده است.

در آن زمان دولت وقت که با رأی بالای مردم و با شعار اصلاحات وارد میدان سیاست شده بود، برای اینکه به رأی دهندگان ثابت کند که به وعده‌های انتخاباتی‌اش عمل خواهد کرد، در قدم اول انتخابات شورای شهر را با عجله برگزار کرد، بدون مطالعه کافی و بدون اینکه دلایل شکست انتخابات ۱۹ سال قبل را بررسی کند. محصول آن اقدام عجولانه، تولد شوراهایی شد که به دلیل نبود قوانین مدون و کارشناسی شده، هنوز بعد از ۶ دوره جایگاه روشنی در مدیریت شهر و روستا ندارند. شوراهایی که طبق قانون اصلی ترین وظیفه شان احقاق حقوق شهروندان است، در این شش دوره چقدر توانسته‌اند به این وظیفه عمل کنند؟

محمدرضا صمیمی مدیرکل دفتر امور شوراهای اسلامی شهر و روستای وزارت کشوردر گفتگو با ایسنا با اشاره به اینکه اکثر پرونده تخلفات شوراهای شهر و روستا به دلیل عدم اشرافِ بسیاری از اعضا به قانون شوراهاست ودر دوره ششم ۲۱ شورا منحل شده‌اند، گفت: «در دوره ششم، ۱۰۰ عضو شورای شهر سلب عضویت شده‌اند که تعدادی از این افراد به دیوان عدالت اداری اعتراض کردند، اما اعتراض آنها پذیرفته نشد». همین چند جمله مختصر، نشاندهنده معیوب بودن شاکله قانونی فعالیت شوراهاست و دلیل اینکه شوراها نتوانسته‌اند تاثیری در مدیریت شهری بگذارند، شفاف نبودن وظایف و اختیارات قانونی آنهاست.

نظارت شورا برعملکرد شهرداری، نه بر اساس قانون بلکه بر مبنای مصلحت و ریش سفیدی تعریف شده و موجب شده است که علیرغم گذشت ۶ دوره ازعمر شورای شهر، اعضای شورا در بسیاری موارد از احقاق حق خود هم عاجز بمانند چه برسد به احقاق حق شهروندان!

مثلا یکی از اعضای شورای شهر تهران که سه سال پیگیر تحویل بیش از ۶۰۰ تاکسی ون نو و جایگزینی آنها با ون‌های فرسوده سطح شهربود، می‌گوید: «دیگر از پیگیری موضوع و طفره رفتن مدیران شهرداری از پاسخ خسته شده‌ام. بعد از سه سال هنوز اطلاعی از سرنوشت ون‌ها ندارم . فقط می‌دانم بعد از سه سال خاک خوردن حتماً تا کنون معیوب شده اند!» تقریباً هر هفته در صحن شورای شهر تهران، اعضا در قالب تذکر، مشکلات مختلف شهر را به مدیران شهرداری اعلام می‌کنند، ولی در اکثر مواقع گزارشی از رسیدگی به موضوع نمی‌گیرند و چند هفته بعد مجدداً پیگیر دلیل عدم پاسخگویی شهرداری می‌شوند!.

این وضعیت نشان می‌دهد شوراها نه تنها نتوانسته‌اند مدافع حقوق شهروندان باشند، بلکه به دلیل وجود نقص و خلاء قانونی، خود را در احقاق حقوق اعضای خود هم ناتوان مانده‌اند.

از طرف دیگر، مدیریت شهری هم دل خوشی از شورا  ندارد و آن را مانعی بر سر راه اجرای پروژه‌ها می داند و معتقد است فعالیت شورا موجب کند شدن روند اجرایی خدمات شهری شده است.با وجود همه این مشکلات، آیا بهتر نیست قبل از اینکه شوراهای اسلامی شهر وارد دوره هفتم خود شوند، تغییرات اساسی در قوانین، اساسنامه، شرح وظایف و نحوه نظارت شورا بر شهرداری ایجاد شود؟ تا زمانی که مشکلات ساختاری در قوانین فعلی اصلاح نشود و اقدامات نظارتی اعضای شورا ضمانت اجرایی نداشته باشد، فعالیت شوراها حاصلی جز اتلاف وقت، هزینه، و تحمیل تشریفات اداری بی حاصل در اجرای پروژه‌های شهری، نخواهد داشت.