نقش میدان پارس جنوبی با تأمین۷۰درصد از  گاز مورد نیاز کشور همچنان کلیدی و تعیین‌کننده است

صنعت نفت و گاز کشور به‌عنوان موتور محرکه اقتصاد و ضامن امنیت انرژی، نقشی بی‌بدیل در ایران ایفا کرده است. بدون شک حضور کشورمان در جمع سه تولیدکننده برتر گاز جهان با وجود تحریم‌های ظالمانه، تجلی‌بخش شعار «ما می‌توانیم» است. با این حال بحران ناترازی و وابستگی بالای سبد انرژی کشور به گاز طبیعی سبب شده  این دستاورد کمتر در کانون توجه قرار گیرد.
به گزارش شانا،از همان روزهای آغازین دولت چهاردهم، چالش ناترازی انرژی به شکل جدی خودنمایی کرد؛ چالشی که حل پایدار آن مستلزم تجدیدنظر در الگوی مصرف، ارتقای بازدهی نیروگاه‌ها و شتاب‌بخشی به توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر بود. با این حال وزارت نفت به موازات تأکید بر مدیریت مصرف، مأموریت افزایش تولید را در دستورکار فوری قرار داد و برنامه‌ریزی‌های لازم را برای عبور از وضع موجود و تحقق ظرفیت‌های کامل میدان‌های گازی با جدیت دنبال کرد و بر همین اساس پروژه‌های کلان توسعه میدان‌ها، نگهداشت و پایداری تولید با سرعتی بی‌سابقه در دست اجرا قرار گرفت تا پاسخی عملی به نیاز رو به رشد داخلی و تعهدات صادراتی باشد.
زمستان ۱۴۰۳و تنها چند ماه پس از آغاز به کار دولت چهاردهم، رقم بی‌سابقه تولید گاز خام به یک میلیارد و ۹۷میلیون و ۶۰۰هزار مترمکعب در روز رسید. این روند صعودی تداوم یافت تا آنجا که در دی‌ امسال هم رکورد جدید یک میلیارد و ۹۸میلیون مترمکعب در روز شکسته شد.
دستیابی به این ارقام، مرهون اجرای برنامه‌های توسعه‌ای، همچنین برنامه‌ریزی منسجم شرکت ملی نفت ایران برای زمان‌بندی و اجرای تعمیرات اساسی در مناطق عملیاتی در فصل گرم سال بود. این برنامه‌ریزی دقیق در کنار مجاهدت بی‌وقفه کارکنان صنعت نفت و گاز، نه‌تنها امکان اجرای دستورکارهای فنی سنگین‌تر را فراهم کرد، بلکه مدت زمان تعمیرات را هم کاهش داد. 
 
حماسه پارس جنوبی
نقش میدان مشترک پارس جنوبی در تأمین گاز مورد نیاز کشور همچنان کلیدی و تعیین‌کننده است؛ اعداد و ارقام حاکی از آن است که حدود ۷۰درصد از گاز مورد نیاز از طریق پارس جنوبی تأمین می‌شود.
با توجه به موقعیت راهبردی این میدان و رقابت در برداشت حداکثری، نگهداشت و افزایش برداشت از پارس جنوبی یک ضرورت محسوب می‌شود. در همین زمینه با اجرای مجموعه‌ای از اقدام‌ها در دولت چهاردهم، مقدار برداشت گاز از این میدان مشترک به حدود ۷۲۷میلیون مترمکعب در روز رسیده که در مقایسه با سال‌های گذشته 
بی‌نظیر است. 
بر همین اساس مسئولان وزارت نفت می‌گویند با تلاش کارکنان شرکت نفت و گاز پارس در طول ۱۵ماه گذشته ۱۴حلقه چاه جدید در میدان پارس جنوبی حفاری شده که حدود ۲۵میلیون مترمکعب در روز به برداشت گاز خام کشور افزوده است. این در حالی است که مطابق آمارهای موجود، در سه سال منتهی به دولت چهاردهم تنها ۱۱میلیون مترمکعب به تولید این میدان افزوده شده بود.
همچنین به گفته محسن پاک‌نژاد وزیر نفت، بر اساس برنامه‌ریزی‌های انجام‌شده، پیش‌بینی می‌شود تا پایان امسال مقدار افزایش برداشت از پارس جنوبی در مجموع به حدود ۳۰میلیون مترمکعب 
در روز برسد.
فشارافزایی در دستورکار 
با وجود رکوردشکنی‌های متعدد در افزایش برداشت از پارس‌ جنوبی، از آنجا که این میدان به نیمه دوم عمر خود رسیده، نگرانی‌ها نسبت به کاهش تدریجی برداشت از آن در سال‌های پیش ‌رو افزایش یافته است. در این رابطه،دولت چهاردهم طرح فشارافزایی میدان گازی پارس جنوبی را دستورکار قرار داده و هم‌اکنون مطالعات پایه و پیشرفته هاب‌های فشارافزایی صورت گرفته است. همچنین قرارداد هاب نخست فشارافزایی با شرکت پتروپارس در قالب قرارداد فاز ۱۱به صورت IPCو قراردادهای هاب‌های دوم تا هفتم هم با شرکت‌های ایرانی به‌صورت EPCIمنعقد شده‌اند. با این حال تأمین سرمایه لازم برای آغاز عملیات اجرایی این پروژه حیاتی ضرورتی انکارناپذیر است.
افزون بر این موارد، «ساخت، بارگیری و نصب جکت میدان مشترک گازی بلال و آغاز حفاری چاه‌های توسعه‌ای در این میدان»، «ظرفیت‌سازی روزانه ۲۰میلیون مترمکعب گاز در میدان گازی کیش با تکمیل چاه دهم»، «انتخاب پیمانکار و تجهیز کارگاه ساخت پایه سکو و حمل بخشی از اقلام اصلی پایه سکو به سمت ایران برای توسعه میدان گازی فرزاد» و « انجام عملیات بسترشناسی در طرح توسعه پارس شمالی و امضای قرارداد ساخت جکت فاز نخست» از دیگر اقدام‌های شاخص در زمینه افزایش ظرفیت تولید گاز از زمان آغاز فعالیت دولت چهاردهم بوده است.

  جمع‌آوری گازهای مشعل
شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب هم به‌عنوان بزرگ‌ترین شرکت تابع شرکت ملی نفت ایران افزون بر تولید حدود ۷۵درصد نفت خام ایران، حدود ۱۰درصد نیاز گازی کشور را تأمین می‌کند. ‌البته بخش قابل توجهی از این گاز، از محل جمع‌آوری گازهای مشعل یا گاز همراه نفت حاصل می‌شود که افزون بر مزایای اقتصادی، چالش‌های محیط‌زیستی را هم کاهش می‌دهد.
به گفته محمد منصوری مدیر تولید این شرکت، مجموع گاز تولیدی از میدان‌های مستقل و همراه از ۹۹میلیون مترمکعب در روز در سال ۱۴۰۳به ۱۰۷میلیون مترمکعب در روز رسیده است.
بر همین اساس متوسط گازسوزی در سال ۱۴۰۳در میدان‌های تحت پوشش شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب حدود ۲۷میلیون مترمکعب در روز بود که ‌اکنون به ۲۲میلیون و ۲۰۰هزار مترمکعب رسیده و قرار است  این میزان تا پایان سال ۱۴۰۵به حدود ۸میلیون و ۶۰۰هزار مترمکعب و تا پایان سال ۱۴۰۶به حدود ۴میلیون و ۵۰۰هزار مترمکعب در روز برسد. 
همچنین «تولیدی کردن دو حلقه چاه تزریقی کارخانه گاز و گاز مایع ۱۰۰۰» و «اجرای 
پروژه‌های کوتاه‌مدت در حوزه جمع‌آوری گازهای مشعل با بهره‌گیری از ظرفیت بخش خصوصی در برخی میدان‌ها» ازجمله شاخص‌ترین اقدام‌ها در زمینه افزایش ظرفیت تولید گاز در حوزه فعالیت شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب بوده است، البته افزون بر اجرای طرح‌های بزرگ ملی جمع‌آوری گازهای مشعل، از سوی «پالایشگاه گاز بیدبلند خلیج فارس»، «پتروشیمی مارون» و تکمیل آنها طی سال‌های آتی طرح‌هایی در زمینه پروژه به سوزی مشعل‌ها، همچنین اجرای طرح‌های مزایده‌ای برای جمع‌آوری گازهای مشعل در مناطق دورافتاده با سرمایه‌گذاری شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی به اجرا درآید که توان شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب را برای تولید گاز و جمع‌آوری گازهای مشعل در آینده نزدیک ارتقا می‌بخشد.

افزایش  ذخیره‌سازی 
از سوی دیگر،امسال در بخش ذخیره‌سازی گاز هم رکورد جدیدی به ثبت رسیده و حجم انباشته گاز در مخازن سراجه و شوریجه نسبت به سال گذشته حدود ۲۰درصد افزایش یافته است. این موضوع سبب شده امسال مقدار بازتولید گاز از این مخازن به‌ویژه در مخزن شوریجه افزایش قابل‌ملاحظه‌ای داشته باشد.
محسن پاک‌نژاد در میانه پاییز امسال در نشست بررسی اجرای قانون برنامه پنج‌ساله هفتم توسعه در صحن علنی مجلس با اشاره به تکلیف وزارت نفت در زمینه افزایش ظرفیت ذخیره‌سازی گاز طبیعی گفت: ظرفیت کنونی برداشت گاز از مخازن سراجه و شوریجه در فصل سرد سال معادل ۳۰میلیون مترمکعب در روز است که با وارد مدار شدن فاز دوم سراجه و شوریجه، این ظرفیت تا پایان سال سوم برنامه به ۵۵میلیون مترمکعب در روز می‌رسد.
اگرچه نگاهی به عملکرد وزارت نفت در عرصه تولید گاز خام از ابتدای دولت چهاردهم، حکایت از حرکتی منسجم‌و مبتنی بر برنامه دارد، اما این روایت فراتر از ثبت رکوردهای عددی بی‌سابقه و تجلی اراده ملی برای برداشت حداکثری از ظرفیت‌های موجود و ترسیم چشم‌اندازی مطمئن برای تأمین پایدار انرژی است. البته این رویکرد زمانی نتیجه‌بخش است که همزمان با آن، بهینه‌سازی مصرف در حوزه‌های مختلف به‌طور جدی در دستورکار قرار گیرد تا از این نعمت خدادادی به بهترین شکل ممکن و در جهت توسعه کشور استفاده شود.