آمریکا با وجود فشارهای نظامی، هنوز نتوانسته است سلطه ایران بر تنگه هرمز را بشکند.
پایگاه خبری آمریکایی «هیل» در گزارشی که خبرگزاری ابنا متن ترجمه آن را منتشر کرد، ضمن بیان این مطلب نوشت: ایران همچنان کنترل و نفوذ خود بر تنگه هرمز را حفظ کرده و این گذرگاه را به یکی از قدرتمندترین ابزارهای راهبردی خود در تقابل با آمریکا و اسرائیل تبدیل کرده است؛ موضوعی که شکستن آن بسیار دشوارتر از چیزی است که واشنگتن تصور میکرد.
راهبرد دونالد ترامپ رئیسجمهور آمریکا مبنی بر ادامه محاصره دریایی و
محدود کردن حرکت کشتیها از بنادر ایران، اثرگذاری مورد انتظار را نداشته و حتی ممکن است بیش از آنکه ایران را تضعیف کند، به سود تهران تمام شود. محاصره آمریکا لزوماً عملی و مؤثر نیست و هرگز ایران را وادار به عقبنشینی یا تسلیم نخواهد کرد. اگر ایران مانع عبور نفت دیگر کشورها از تنگه هرمز شود و آمریکا نیز صادرات نفت ایران را از همان مسیر متوقف کند، نتیجه آن خواهد بود که تنگه هرمز با همکاری همزمان ایران و آمریکا بهطور کامل بسته میشود.
راهبرد ایران
این دقیقاً همان چیزی است که تهران میخواهد ، یعنی بالا نگه داشتن قیمت نفت، فشار بر اقتصاد جهانی و تبدیل ادامه جنگ به هزینهای سنگین برای آمریکا . اقدامات ترامپ، راهبرد ایران را سریعتر محقق میکند. ایران عملاً اندکی پس از آغاز حملات مشترک آمریکا و اسرائیل، تنگه هرمز را بست.
هرچند ارتش آمریکا سالها این سناریو را در رزمایشهای خود پیشبینی کرده بود، اما سرعت اجرا و میزان اثربخشی اقدام ایران، واشنگتن را غافلگیر کرد. «جیم کرین» کارشناس انرژی در مؤسسه بیکر دانشگاه رایس، میگوید ایران ثابت کرد که در صورت حمله، توان گروگان گرفتن اقتصاد جهانی را دارد؛ قابلیتی که به تهران قدرت بازدارندگی بسیار بالایی در برابر حملات آینده میدهد. پیامدهای این وضعیت در جهان نیز آشکار شده است؛ آمریکا با افزایش قیمت سوخت روبهروست، برخی کشورها وضعیت اضطراری ملی اعلام کردهاند و کشاورزان در نقاط مختلف جهان با کمبود روزافزون کود شیمیایی مواجه شدهاند و این در حالی است که صادرات نفت ایران بهطور کامل متوقف نشده است.
عامل جغرافیا
با وجود خسارات نظامی که حملات آمریکا و اسرائیل به ایران وارد کرده، جغرافیا همچنان به نفع تهران عمل میکند. حتی قدرتمندترین ارتش جهان نیز نمیتواند بیش از ۳۰۰۰ کیلومتر از پهنه دریا را بهطور کامل کنترل کند یا بر خطوط پیچیده کشتیرانی و سواحل گسترده تنگه مسلط شود. تا زمانی که ایران بتواند از هر نقطه در داخل کشور پهپاد پرتاب کند، همچنان قادر خواهد بود کشتیها را تهدید کرده و بر تنگه هرمز نفوذ داشته باشد و تا زمانی که حکومت ایران پابرجاست، آمریکا عملاً نمیتواند نفوذ ایران بر تنگه هرمز را بهطور کامل از بین ببرد.
مینها و ائتلافها
یکی دیگر از نگرانیهای بزرگ، مینهای دریایی ایران است. پاکسازی این مینها ممکن است شش ماه زمان ببرد و اصولاً تا پایان عملیات نظامی امکان آغاز آن وجود ندارد. ایران همچنین از این بحران برای بازآرایی ائتلافهای بینالمللی بهره میبرد. تهران ایده دریافت عوارض عبور از کشتیهای عبوری از تنگه را مطرح کرده و حتی ممکن است از برخی کشورها بخواهد هزینهها را با یوان چین یا ارزهای دیجیتال بپردازند؛ اقدامی که میتواند وابستگی به دلار را کاهش داده و اثربخشی تحریمهای آمریکا را کم کند. اگر ایران به کشتیهای کشورهای دوست اجازه عبور آسان بدهد و در مقابل، عبور دیگران را محدود کند، این روند بهتدریج میتواند ائتلاف ضدایرانی را از هم بپاشد.
برگ برنده در مذاکرات
با این حال، تحلیلگران نسبت به بزرگنمایی قدرت ایران هشدار میدهند و می گویند ایران هنوز به سلطه دائمی و مطلق بر تنگه هرمز نرسیده، اما توانسته ثابت کند که قادر است رفتوآمد کشتیها را محدود کند. به این ترتیب، تهران یک برگ برنده مهم در مذاکرات به دست آورده، اما هنوز به مرحله بازطراحی نظم منطقهای بهتنهایی نرسیده است. در بلندمدت تنها راهحل واقعی، ایجاد مسیرهای جایگزین برای صادرات نفت، خارج از
تنگه هرمز است اما تا آن زمان، تنگه هرمز همچنان مؤثرترین سلاح راهبردی در دست ایران باقی میماند.
شما چه نظری دارید؟