به گزارش اطلاعات آنلاین، حیوانات از گونههای مختلف اغلب برای همکاری با یکدیگر، چه برای یافتن غذا، چه برای پاکسازی انگلها یا کسب محافظت، به ارتباطات شگفتانگیز و پیچیدهای متکی هستند. تحقیقات جدید نشان میدهد که این گفتگوهای بین گونهای، انعطافپذیر، تکاملیافته و بسیار مهمتر از آن چیزی هستند که دانشمندان تصور میکردند.
حیوانات فقط با اعضای گونه خود ارتباط برقرار نمیکنند. تحقیقات جدید نشان میدهد که ارتباط نقش مهمی در کمک به گونههای مختلف برای همکاری با یکدیگر دارد.
به گزارش اطلاعات آنلاین ـ یک تیم بینالمللی از محققان با انجام مطالعه ای بررسی کردند که چگونه حیوانات از اصوات، حرکات بدن، نمایشهای بصری و سایر سیگنالها برای هماهنگی روابط مشارکتی بین گونهها استفاده میکنند. یافتههای این پژوهش، روشهای مختلفی را نشان میدهد که حیوانات به وسیله آنها برای همگامسازی رفتار خود و حفظ مشارکتهایی که به نفع هر دو طرف است، اطلاعات را تبادل میکنند.
گونههای مختلف میتوانند در موقعیتهای شگفتآور و متنوعی با هم همکاری کنند. برخی از پرندگان در ازای دسترسی به موم زنبور عسل، انسانها را به لانههای زنبور عسل هدایت میکنند. ماهیان نظافت چی، انگلها را از بدن ماهیان صخرهای بزرگتر پاک کرده و در عوض غذا دریافت میکنند. محققان با استفاده از نمونههایی از پرندگان، ماهیان، حشرات و پستانداران نشان میدهند که چگونه ارتباطات بین آنها به عملکرد و دوام این روابط کمک میکند.
چگونه گونههای مختلف جانوری با هم هماهنگ میشوند
برای موفقیت همکاری، حیوانات اغلب باید زمانبندی اقدامات خود را برای دستیابی به یک هدف مشترک مطابقت دهند. به ویژه این امر میتواند زمانی چالش برانگیز باشد که گونههای درگیر، دنیا را به روشهای مختلفی درک کنند.
یک نمونه، پرنده «عسل یاب بزرگ» (greater honeyguide bird) است که از اصوات تخصصی برای جذب انسانها و هدایت آنها به لانههای زنبور عسل استفاده میکند. این پرنده همچنین به صداهای ایجاد شده توسط انسانها پاسخ میدهد. در مورد دیگر، گرازهای وحشی هستند که از حالتهای بدنی مشخصی برای دعوت از پرندگان و پستانداران برای تمیز کردن بدن آنها استفاده میکنند.
دکتر «کیتی دانکلی»، نویسنده و محقق ارشد در دانشگاه آکسفورد، گفت: "از نمونههایی که ما میشناسیم، افراد اقدامات خود را برای دسترسی به منابع مشترک، مانند غذا یا تبادل منابع برای خدماتی مانند محافظت از شکارچیان، هماهنگ میکنند. ما به طور خاص به این موضوع علاقهمند بودیم که چگونه اشتراکگذاری اطلاعات چنین هماهنگی نزدیکی را بین گونهها ممکن میسازد."
ارتباطات به مدیریت تهدیدها و خطرات کمک میکند
سیگنالها و نشانههای رفتاری چیزی بیش از شروع همکاری انجام میدهند و به حیوانات کمک میکنند تا شرکای قابل اعتماد را شناسایی کرده و خطر سوءاستفاده را کاهش دهند.
تعامل با گونههای دیگر میتواند مفید باشد اما گاهی میتواند خطرناک نیز باشد. ارتباط به حیوانات اجازه میدهد تا بین شرکایی که خدمات واقعی ارائه میدهند و آنهایی که ممکن است از آنها سوءاستفاده کنند، تمایز قائل شوند.
به عنوان مثال، برخی از ماهیان پاککننده مانند گونه Labroides dimidiatus و میگوهای نظافت چی، رنگهای روشنی را نمایش داده و حرکات متمایزی انجام میدهند که این علائم باعث یادآوری وظایف آنها به ماهیان شکارچی می شوند و امکان تعاملات تمیزکاری را با خیال راحت فراهم میکنند. به همین ترتیب، لارو برخی پروانهها از سیگنالهای شیمیایی و ارتعاشی استفاده میکنند که مورچهها را تشویق میکند تا از آنها محافظت کنند و اشتباهی آنها را شکار نکنند.
این بررسی همچنین بر اهمیت نگاه فراتر از سیگنالهای بصری تأکید میکند. بسیاری از گونهها به اطلاعات جمعآوریشده از طریق حواس چندگانه متکی هستند، که نشان میدهد دانشمندان اگر فقط بر آن چه حیوانات میتوانند ببینند تمرکز کنند، ممکن است از اشکال مهم ارتباط غافل شوند.
سیگنالهای انعطافپذیر و سازگار
همه سیستمهای ارتباطی یکسان نیستند. برخی بسیار پایدار میمانند؛ در حالی که برخی دیگر بسته به موقعیت مکانی و شرایط محیطی متفاوت هستند. خدمات نظافتی ماهی که به دنبال ماهی دیگری هستند، اغلب از حالتهای قابل پیشبینی مانند ایستادن روی سر یا ایستادن روی دم استفاده میکنند. در مقابل، ماهیگیرانی که با دلفینها کار میکنند، ممکن است رفتارهای مختلف دلفینها را به عنوان نشانههایی برای زمان انداختن تور تفسیر کنند و این سیگنالها میتوانند از یک منطقه به منطقه دیگر متفاوت باشند.
دکتر «ون در وال»، نویسنده ارشد و محقق وابسته به موسسه پرندهشناسی آفریقایی فیتزپاتریک دانشگاه UCT، گفت: "در برخی از اشکال همکاری بین گونهای، نشانهها و سیگنالها بسته به زمینه اکولوژیکی، گونه درگیر و این که آیا سیگنال ارثی است یا اکتسابی، متفاوت هستند. این نشان میدهد که ارتباط بین گونهای چقدر میتواند انعطافپذیر و سازگار باشد."
چگونگی تکامل ارتباطات بین گونهای
محققان همچنین بررسی کردند که چگونه سیستمهای ارتباطی بین گونهها ممکن است در طول زمان توسعه یابند. برخی از سیگنالها ممکن است به عنوان نشانههای ساده شروع شوند؛ به این معنی که ویژگیها یا رفتارهایی که بر پاسخ حیوان دیگر تأثیر میگذارند، حتی اگر در ابتدا برای انتقال اطلاعات در نظر گرفته نشده باشند؛ در طول نسلها، این نشانهها میتوانند به سیگنالهای تخصصیتری تبدیل شوند.
سایر سیگنالهای ارتباطی ممکن است در ابتدا اهداف کاملاً متفاوتی را دنبال کنند؛ مانند کمک به حیوانات برای مراقبت از فرزندان یا حل اختلافات. در نهایت، این رفتارها میتوانند برای استفاده در تعاملات مشارکتی بین گونهها سازگار شوند.
دکتر دانکلی گفت: "مطالعه چگونگی جریان اطلاعات بین گونهها، دریچهای قدرتمند به چگونگی پیدایش، تغییر و گاهی اوقات تکامل مشترک سیستمهای ارتباطی به ما میدهد."
دکتر ون در وال گفت: "ما هنوز چیزهای زیادی برای یادگیری در مورد نحوه عملکرد و تکامل این سیستمها داریم. ما مشتاقانه منتظر تحقیقات آینده هستیم که هم این تعاملات و هم سایر اشکال همکاری بین گونهای را که هنوز کشف نشدهاند، آشکار کند."
نتایج این مطالعه که توسط ۵۸ محقق از رشتههای مختلف، از جمله انسانشناسی، زیستشناسی و زبانشناسی انجام شده است، در ژورنال Animal Behaviour با عنوان "بومشناسی و تکامل نشانهها و سیگنالها در همکاری بین گونهای حیوانات" منتشر شد.