مسعود پزشکیان صبح امروز جمعه ۵ تیر ۱۴۰۵، در نشست بررسی روند احیای دریاچه ارومیه، با تأکید بر ضرورت تدوین نقشهای جامع برای مدیریت منابع محدود آب، خاک و دیگر ظرفیتهای منطقه، خواستار اتخاذ تصمیمهای علمی، آیندهنگرانه و متناسب با الزامات توسعه پایدار شد.
پزشکیان با ارائه شرحی از سابقه آشنایی خود با مسائل منطقه و تلاشهایی که برای سامان دادن به مشکلات موجود در دوران پیش از ریاست جمهوری داشته است، یادآور شد: مسئله صرفاً افزایش بهرهوری در وضع موجود نیست، بلکه باید یک منطقه را به مثابه یک کشور در نظر گرفت و مشخص کرد که برای ایجاد توسعه پایدار، برخورداری مردم از زندگی مناسب، حفظ منابع آب و مرتع و ایجاد تناسب میان تعداد دام و ظرفیت مراتع چه اقداماتی باید انجام شود.
رئیسجمهوری ادامه داد: باید مشخص باشد منابع آب موجود با چه نیازهایی تناسب دارد و اگر قرار است صنعتی در منطقه ایجاد شود یا صنایع بالادستی و پاییندستی شکل بگیرد، این تصمیم بر چه مبنایی اتخاذ خواهد شد و چه تأثیری بر آینده منطقه میگذارد.
وی با انتقاد از نبود اطلاعات دقیق، نقشه جامع و برنامه اجرایی در برخی دستگاهها گفت: وقتی از مسئولان درباره میزان دام، منابع آب، ظرفیت مراتع و برنامه توسعه منطقه سؤال میکردیم، اطلاعات دقیق و قابل اتکایی در اختیار نداشتند، در حالی که مدیریت بدون شناخت ظرفیتها و محدودیتها امکانپذیر نیست.
رئیسجمهوری با اشاره به اینکه در آن زمان دریافت یک نقشه دقیق از وضعیت منطقه امکانپذیر نشد، گفت: باید مشخص باشد محصولاتی که امروز کشت میشوند اصولاً متناسب با شرایط منطقه هستند یا خیر، آیا این محصولات بهترین و مناسبترین انتخاب به شمار میروند و آیا در آینده بازار لازم برای عرضه آنها وجود خواهد داشت. مدیریت در گام نخست نیازمند انتخاب کار درست و در گام بعد نیازمند اجرای درست همان تصمیم است، اگر تصمیم اولیه نادرست باشد، اجرای دقیق آن نیز ما را به نتیجه مطلوب نمیرساند.
پزشکیان با اشاره به استقرار صنایع آببر، حفر چاههای متعدد و توسعه کشتهای نامتناسب در مناطق کم آب اظهار کرد: در مناطقی مانند اصفهان صنایع آببر ایجاد و منابع زیرزمینی را برداشت کردیم و در بعضی نقاط به کشت محصولاتی مانند برنج پرداختیم و امروز با فرونشست زمین و آسیب دیدن آثار تاریخی و زیرساختها روبهرو شدهایم. امروز وقتی مطالبه آب مطرح میشود، باید پیش از هر تصمیمی پرسید که منابع آب مورد نیاز از کجا باید تأمین شود و آیا در زمان اجرای طرحها، آینده منابع آب، خاک و زندگی مردم مورد توجه قرار گرفته است.
رئیسجمهوری اقدامات انجامشده برای کاهش مصرف آب را ارزشمند دانست و گفت: اصلاح شیوه آبیاری میتواند مصرف آب را کاهش دهد، اما پرسش اساسی این است که آیا محصولی که برای آبیاری آن هزینه میکنیم، اصولاً مناسبترین محصول برای آن منطقه است یا باید نوع کشت تغییر کند. نمیتوان همه باغها و کشتهای موجود را حفظ و تنها شیوه آبیاری آنها را اصلاح کرد، بلکه باید با تکیه بر نقشه علمی و ارزیابی دقیق مشخص شود که کدام محصول باید باقی بماند و کدام الگوی کشت باید تغییر کند.
وی با انتقاد از بیتوجهی برخی مسئولان نسبت به تغییر کاربریها اظهار کرد: افرادی در دستگاههای مسئول حضور دارند و حقوق دریافت میکنند، اما در برابر اقداماتی که مقابل چشم آنها انجام میشود واکنشی نشان نمیدهند و همین وضعیت نشان میدهد که نظام نظارتی از وظایف خود غفلت کرده است.
رئیسجمهوری با اشاره به ظرفیت فناوریهای هوشمند در جلوگیری از تغییر کاربریهای غیرمجاز گفت: همانگونه که میتوان آبیاری یک درخت یا مزرعه را هوشمند کرد، میتوان اطلاعات ثبتی و کاداستری زمینها را نیز در سامانهای هوشمند قرار داد تا کوچکترین تغییر در کاربری یا وضعیت زمین بلافاصله مشخص شود.
پزشکیان با تأکید بر اینکه آینده زندگی مردم منطقه به نحوه مدیریت منابع وابسته است گفت: اگر نتوانیم این مسئله را بهدرستی مدیریت کنیم، در آینده امکان ادامه زندگی در این منطقه وجود نخواهد داشت و به همین دلیل هرگونه تغییر و مداخله باید بر اساس اصول روشن و سازوکارهای دقیق مدیریتی انجام شود. مسئولیتپذیری، عملکرد و پاسخگویی سه اصل اساسی در نظام مدیریت است و در هر برنامهای باید بهطور شفاف مشخص باشد چه کسی مسئول است، چه کاری باید انجام دهد و در برابر چه نتیجهای باید پاسخگو باشد.
وی با بیان اینکه پس از تعیین این سه اصل باید راهبرد مناسب برای اجرای برنامه انتخاب شود اظهار کرد: هر دستگاه باید بهروشنی اعلام کند که چه اقدامی میخواهد انجام دهد و برای اجرای آن به چه میزان اختیار نیاز دارد.
پزشکیان با تأکید بر اهمیت نقش جهتدهنده منابع مالی گفت: پول و امکانات به هر بخشی اختصاص یابد، فعالیتها نیز به همان سمت حرکت خواهد کرد، بنابراین نباید به فردی که تخلف میکند اعتبار، امکانات یا تسهیلات داده شود و در مقابل باید از کسانی که درست و مطابق ضوابط عمل میکنند، حمایت کرد. کشاورز یا بهرهبرداری که الگوی مناسب را رعایت، منابع آب را بهدرستی مصرف و مطابق برنامه عمل میکند، باید از اعتبار، امکانات و تسهیلات برخوردار شود، اما فرد متخلف نباید از حمایتهای دولتی بهرهمند شود. مقررات نیز باید بهگونهای تنظیم شود که برای هر تخلف، جریمه و پیامد مشخصی وجود داشته باشد و فرد بداند که اقدام برخلاف ضوابط چه هزینهای برای او به همراه خواهد داشت.
رئیسجمهوری در پایان با تأکید بر اینکه تغییر رفتار زمانی شکل میگیرد که سیاستگذاری، تخصیص منابع، پرداختها، مشوقها و مقررات در یک جهت قرار گیرند، گفت: باید رفتار درست را تقویت، تخلف را پرهزینه، مشارکت مردم را فعال و مسئولیت مدیران را مشخص کنیم تا با ایجاد تناسب میان منابع و مصارف، امکان حفظ دریاچه ارومیه، استمرار زندگی مردم و دستیابی به توسعه پایدار در منطقه فراهم شود.