روزنامه شرق برای واکاوی ابعاد این تحولات و بررسی نسبت میان معادلات سیاست داخلی، دیپلماسی و تحولات منطقهای با ماشاءالله شمسالواعظین گفتوگو کرده است.
بخشهایی از این گفت وگو را می خوانید:
تحولات اخیر در لبنان، در پی توافق دولت این کشور با اسرائیل و مخالفت صریح حزبالله، همزمان با دو شب رویارویی نظامی میان ایران و ایالات متحده بر سر پرونده تنگه هرمز، در کنار تحولات سیاسی و اجتماعی داخل ایران و تشدید فضاسازی جریانهای تندرو پیرامون مذاکرات، فضای امیدوارکنندهای را که پس از امضای تفاهم مشترک رؤسای جمهور ایران و آمریکا و برگزاری مذاکرات سوئیس شکل گرفته بود، با ابهام و پرسشهای تازهای مواجه کرده است.
*در حوادث ۱۸ و ۱۹ دی، گروهی از مردم با مطالبات معیشتی و به شکلی کاملا طبیعی به خیابان آمده بودند، اما در ادامه، عدهای با سوءاستفاده از آن فضا، مسیر اعتراضات معصومانه را منحرف کردند و در نهایت، آن روند به خشونت انجامید. به گمان من، امروز نیز همان الگو، البته این بار در عرصه سیاسی و دیپلماتیک، در حال تکرار است. حضور معصومانه خیابان زمانی مشروعیت و معنا پیدا میکند که در حمایت از سیاست خارجی و مواضع رسمی دولت، بهویژه در جریان مذاکرات با ایالات متحده، ایفای نقش کند. اما هنگامی که این مسیر تغییر میکند، این پرسش اساسی مطرح میشود که چگونه همان دولتی که در دوران جنگ مورد حمایت بود، ناگهان در مرحله مذاکره مورد هجمه قرار میگیرد؟ مگر ساختار دولت، مدیران آن یا راهبردهایش یکباره تغییر کرده است؟
*چند پرسش اساسی نیز مطرح میشود. نخست اینکه آیا همه جنگها قرار است برای همیشه در وضعیت جنگ باقی بمانند یا آنکه سرانجام باید به یک راهحل سیاسی و برقراری صلح منتهی شوند؟ دوم اینکه آیا ما واقعا مایل هستیم در وضعیت «نه جنگ، نه صلح» باقی بمانیم؟ اگر چنین باشد، آیا تصور میکنیم طرف مقابل دست روی دست خواهد گذاشت تا ما برنامههای خود را پیش ببریم؟ طبیعی است که او نیز فعال خواهد بود و شرایط و الزاماتی را بر ما تحمیل خواهد کرد که نه در راهبردهای کلان ما پیشبینی شده و نه حتی در سطح تاکتیکی مورد نظر بوده است.
* امروز در فضای خیابان، عناصر صادق و دلسوز در کنار جریانهای مشکوک و مسئلهدار حضور یافتهاند و تفکیک این دو از یکدیگر بسیار دشوار شده است؛ درست همانگونه که در حوادث ۱۸ و ۱۹ دی نیز نیروهای مسئول در صحنه بهراحتی نمیتوانستند تشخیص دهند چه کسی یک معترض مطالبهگر است و چه کسی با اهداف دیگری وارد میدان شده است.
* امروز هر اقدامی که در دوران جنگ موجب تضعیف دولت شود، به اعتقاد من، غیرقابل اغماض است. بر این نکته تأکید دارم که در شرایط جنگ، هیچ حرکت انحرافی، چه از سوی نیروهای خودی و چه از سوی دیگران، قابل پذیرش نیست.
* جریان تندرو طی سالهای گذشته از گستردهترین امکانات رسانهای و تریبونهای رسمی برخوردار بوده و همواره بدون کمترین محدودیت، دیدگاههای خود را مطرح کردهاند. همیشه نقد، تخطئه، توهین و حتی تهدید مسئولان را داشتهاند و امروز نیز همان رویه را ادامه میدهند. این جریان امروز نیز از کمبود تریبون و رسانه رنج نمیبرد. از صداوسیما، روزنامهها، خبرگزاریها و پایگاههای خبری تا تریبونهای نماز جمعه، مراسمهای مذهبی و حتی حضور میدانی در خیابان، همگی در اختیار آنان قرار دارد. ازاینرو، مسئله هرگز محرومیت از امکان بیان دیدگاه یا فقدان تریبون نیست؛ ضمنا موضوع بر سر محدودسازی فضای اظهارنظر یا سلب آزادی بیان نیست؛ مسئله، اقتضائات شرایط «جنگی» حاکم بر کشور است؛ شرایطی که ایجاب میکند همه جریانهای سیاسی و رسانهای مصالح و امنیت ملی را بر ملاحظات جناحی مقدم بدارند. این، نه یک انتخاب سیاسی، بلکه ضرورتی ملی و الزامی ناشی از وضعیت جنگی کشور است که حق انتخاب نداریم، بلکه ملزم به رعایت آن هستیم.
*یک هفته پیش، شبکه یک سیما با من تماس گرفت و اعلام کرد که قصد دارد مناظرهای میان من و آقای نبویان برگزار کند. من بلافاصله این پیشنهاد را پذیرفتم، اما یک روز مانده به زمان اجرای برنامه، از شبکه یک اطلاع دادند که این مناظره لغو شده است؛ به این دلیل که آقای نبویان آمادگی حضور در مناظره را ندارد. در هر صورت، من همچنان آمادگی خود را اعلام میکنم و از همین لحظه نیز میگویم که در هر رسانهای، اعم از صداوسیما یا هر رسانه دیگری، حتی در فضای مجازی، از جمله یوتیوب، آماده انجام این مناظره هستم.