اطلاعات نوشت: درحالی که وزارت نیرو علت اصلی کمبود تاریخی برق در تابستان امسال را گرمای بی سابقه هوا وافزایش مصرف برق توسط مردم وبخش خانگی توصیف می کرد، اما اکنون این احتمال قریب به یقین وجوددارد که این ها ریشه اصلی ناترازی گسترده برق نیست بلکه پای عواملی پنهان اما گسترده وپر مصرف درمیان است:تداوم استخراج رمز ارزها و عدم توقف صادرات برق.

 بنا برگزارش های رسمی وزارت نیرو، مصرف برق کشور از ابتدای سال جاری وبخصوص در ماه های تیر ومرداد 30 بار رکورد زده و شبکه‌های برق را تحت فشار بسیار زیادی قرار گرفته اند.

همچنین درهفته پایانی مرداد ماه جاری،تقاضای مصرف برق کشور به مرز ٨٠ هزار مگاوات نزدیک شده  که در مقایسه با مدت مشابه سال گذشته که تقاضای ٧٢ هزار و و ٥٨٤ مگاواتی ثبت شده بود، ٧٠٠٠ مگاوات افزایش نشان می دهد.

وزارت نیرو رشد غافلگیرانه مصرف برق درتیر ومردادماه جاری را ناشی از افزایش شدید گرمای هوا وبه تبع آن رشد مصرف دربخش خانگی اعلام و ضمن راه اندازی پویش های فرهنگی برای کاهش مصرف، از مردم خواست درمصرف برق به شدت صرفه جویی کنند.

همچنین برق بسیاری از صنایع ومشاغل چون فولادی ها وسیمانی ها واصناف مانند نانوایی ها به طور مکرر قطع شد که این امر ضررهای بسیار هنگفتی را به آنان وارد واعتراض های زیادی را برانگیخت.
بااین حال قاطبه افکار عمومی این گونه می اندیشید که علت کمبود برق درنهایت به دلیل عدم سرمایه گذاری کافی به علت تحریم ها وهمچنین رشد جمعیت ومشکل قدیمی ارزانی انرژی درایران درکنار افزایش بی سابقه گرمی هواست.

اما این تلقی ها با اعتراف توانیر به اینکه با وجود ناترازی گسترده برق، برق مراکز استخراج رمز ارز قطع نشده واین مراکز کماکان به فعالیت خود درتابستان جاری ادامه داده اند،دچار تردید اساسی شد تا ظن ها به عوامل دیگری به جز عوامل گفته شده در قطعی برق ، جلب شود.

درواقع وزارت نیرو  وشرکت توانیر در بیست وچهارم مردادماه جاری ودرآستانه اتمام دوره مدیریتی ، بالاخره لب به اعتراف گشوده و از برخی پشت پرده های رکوردزنی های پی درپی مصرف برق درتابستان جاری رونمایی کردند.

دراین باره مصطفی رجبی مشهدی،مدیرعامل توانیر تصریح کرد که استخراج رمز ارزها یکی از عوامل اصلی است که این روزها ثبت رکوردهای غیرمتعارف مصرف برق درکشور راافزایش داده است.

وی گفت: متاسفانه عده ای فرصت طلب وسودجو بدون مجوز ازبرق یارانه ای وشبکه های عمومی وسایربخش ها برای استخراج رمز ارزها استفاده می کنند.

این اعلام درحالی است که دراوایل سال جاری توانیر قول داده بود از اول تیرماه حتی برق مراکز مجاز استخراج رمز ارزها رانیز قطع کند که ظاهرا نه تنها این امر محقق نشده بلکه برخی دست های قدرتمندی که معلوم نیست به کجا متصل هستند، به قیمت ضرر دیدن هنگفت صنایع وکسب وکار مردم، بااستفاده از برق یارانه ای به استخراج رمز ارز ادامه داده اند.

نایب‌رئیس اتاق اصناف تهران دراین باره می گوید: ایران در حال حاضر در بدترین شرایط تحریمی قرار دارد و شرکت توانیر نیز امکان به‌روزرسانی نیروگاه‌های خود را ندارد بنابراین بهترین راهکار قطع استخراج رمزارز است چرا که کشور ما زیرساخت‌های لازم برای استخراج رمز ارز را ندارد.اما معلوم نیست دراین شرایط چرا جلوی استخراج رمز ارزها گرفته نمی شود.

محمدرضا فرجی تهرانی درگفتگو با ایلنا می افزاید: با قطع برق مواد غذایی سوپرمارکت‌ها فاسد شده است. اکنون علت اصلی قطع برق استفاده قانونی وغیرقانونی از این منبع انرژی برای استخراج رمز ارزهاست.

وی ادامه می دهد: خاموشی راهکار همیشگی توانیر برای حل ابرچالش کمبود برق کشور است. قطعی برق در تابستان قصه تلخ تکراری مردم است که سال‌هاست با آن دست‌و پنجه نرم می‌کنند و دولت تنها راهکار خاموشی برنامه‌ریزی‌شده را اجرایی کرده و در ساعاتی از روز برق اصناف، ادارات و شرکت‌ها قطع می‌شود. این در حالی است که در روزهای ابتدایی سال ۱۴۰۳ مسئولین وعده  خداحافظی با قطعی برق در تابستان وعده داده بودند. حال بازارهای سوت و کور در این وضعیت مگس‌پرانی ، ساعات بسیاری را در خاموشی به سر می‌برند و این موضوع آسیب زیادی به اقتصاد آن‌ها وارد می‌کند.

فرجی تهرانی تصریح می کند: حال جای سوال است که چرا باید مردم، مشاغل و ادارات دولتی به دلیل برداشت رمز ارز، ضرر و زیان بسیاری را متحمل شوند؟ قلب تپنده کشور، تهران اکنون دچار معضل بزرگی است که منجر به آسیب‌های اقتصادی و  اجتماعی بسیاری می‌شود. ما مشکلات پیش روی توانیر را درک می‌کنیم اما معتقدیم بهترین راهکار قطع فارم ماینینگ یا مزرعه های استخراج ارز دیجیتال است.

وی ادامه می دهد : بهمن سال ۱۴۰۲ رئیس اداره برق تهران اعلام کرد با مدیریت توانیر در تابستان ۱۴۰۲ قطعی برق نداشتیم که این صحبت کاملا درست بود اما این موضوع ارتباطی با مدیریت توانیر نداشت چراکه در طی سال هیچ‌گونه اقدامی در راستای افزایش تامین برق مانند افزایش نیروگاه‌های خورشیدی صورت نگرفته بود.درواقع علت اصلی عدم قطعی برق در تابستان ۱۴۰۲ این بود که استخراج رمز ارزها در آن بازه زمانی در بدترین شرایط ممکن بود و استخراج آن به پرداخت هزینه انرژی نمی‌ارزیدو در نتیجه با کاهش برداشت رمز ارز مواجه بودیم.

این مقام صنفی با اشاره به صنوفی که برق، نیاز حیاتی آنهاست، می گوید: از سوی دیگر برخی از صنوف به طور مستقیم با برق سروکار دارند و در نتیجه ممکن است در ادامه قطعی برق،یخچال یک واحد صنفی که مواد غذایی می‌فروشد از کار افتاده و فساد مواد غذایی را شاهد باشیم که ضرر مالی بسیاری برای واحد صنفی دارد. همچنین ممکن است افراد گمان را بر عدم فساد موادغذایی گذاشته و ناخواسته موجب خسارات جانی و غیر قابل جبران نیز بشوند. در روزهای اخیر هم دیدیم که خمیر برخی نانوایی ها به خاطر قطع برق فاسد شد وضررهای بسیاری به آنها واردکرد.

نایب رئیس اتاق اصناف تهران می افزاید: درنهایت قرار نیست بابت اینکه برخی منفعت شخصی ببرند، باقی افراد جامعه با چالش‌هایی چون خاموشی وتبعات آن دست و پنجه نرم کنند.

تداوم صادرات برق در تابستان ناترازی ؟

درکنار ابهام  رمز ارزها، موضوع دیگری که به عنوان یکی از عوامل اصلی کمبود برق درتابستان امسال مطرح است والبته توانیر تاکنون درباره آن سکوت کرده است، تداوم صادرات برق به کشورهای همسایه چون عراق ؛ در شرایطی است که مردم وصنایع خود ایران درتابستان جاری به آن برق نیاز مبرم دارند.

جدااز اینکه توضیحی دراین باره به افکار عمومی داده نشده، اما واقعیت این است که بخش بزرگی از صنعت نیروگاهی کشور دراختیار بخش های خصولتی است ولذا این ابهام وجوددارد که آنها برای کسب منفعت بیشتر وارزآوری، به جای اینکه برق تولیدی نیروگاه هایشان را به شبکه سراسری بفرستند، به همسایگان صادر نمایند. اگر این موضوع صحت داشته باشد منفعت طلبی به قیمت ضربه دیدن منافع عمومی وتولید ملی رخ داده است.

براساس آمار شرکت مدیریت شبکه برق ایران در پاییز ۱۴۰۲، نام ۱۳ نیروگاه به عنوان نیروگاه خصوصی قید شده اما در واقع مالکیت آن دراختیار خصولتی ها است.

درکنار این ، صورت‌های مالی  توانیر، نشان می‌دهد در شش ماه منتهی به ۳۱ شهریور سال ۱۴۰۲، این شرکت دو هزار و ۳۸۸ میلیون کیلووات ساعت برق به ارزش ۱۹۷ میلیون دلار به خارج از کشور فروخته است؛ یعنی چیزی بیش از ۷۰ برابر کل برقی که با تعطیلی و تغییر ساعات کار ادارات پایتخت در سه ماه تابستان پارسال صرفه‌جویی شده، به کشورهای همسایه برق صادر شده است.

براین اساس توانیر در نیمه نخست سال گذشته، هزار و ۸۲۹ میلیون کیلووات ساعت به عراق، ۳۵۹ میلیون کیلووات ساعت به افغانستان و ۲۰۰ میلیون کیلووات ساعت به پاکستان، برق صادر کرده است.
این نشانه ها حاکی از آن است که شاید سهم مردم ازتابستان، خامومش وگرمازدگی،سهم تولید وصنایع ،ضرردهی اما سهم برخی دیگر،دلارهای برقی باشد.